ISSB คือคณะกรรมการมาตรฐานการรายงานความยั่งยืนระหว่างประเทศ ผู้ออกมาตรฐาน IFRS S1 และ IFRS S2 ล่าสุดอังกฤษตัดสินใจไม่บังคับให้บริษัทจดทะเบียนรายงานตามมาตรฐานที่อิง ISSB แต่ใช้หลัก “ปฏิบัติตามหรืออธิบาย” แทน บริษัทจดทะเบียนไทย บริษัทในเครือของกลุ่มอังกฤษ และทีม ESG ควรอ่านเพื่อรู้ว่าการผ่อนครั้งนี้ไม่ได้แปลว่าไม่ต้องเตรียมอะไร
ถ้าคุณเป็นทีม ESG ของบริษัทจดทะเบียนไทยที่กำลังปวดหัวกับข้อมูล Scope 3 ข่าวจากลอนดอนอาจฟังเหมือนข่าวดี แต่หลัก “ปฏิบัติตามหรืออธิบาย” มีเงื่อนไขซ่อนอยู่ คือถ้าไม่รายงาน คุณต้องเขียนเหตุผลให้คนอ่าน และเหตุผลนั้นอยู่ในเอกสารสาธารณะตลอดไป
สรุปสั้น: FCA ของอังกฤษออกกฎฉบับสุดท้ายให้บริษัทจดทะเบียนรายงานตาม UK SRS S1/S2 ซึ่งอิง IFRS S1/S2 ของ ISSB แบบปฏิบัติตามหรืออธิบาย ไม่บังคับตามที่เคยเสนอ ใช้กับรอบบัญชีที่เริ่ม 1 มกราคม 2570 รายงานฉบับแรกออกปี 2571 และ Scope 3 ใช้หลักเดียวกัน บริษัทไทยยังควรเตรียมข้อมูลตาม IFRS S2 และคำอธิบายเรื่อง Scope 3 เพราะคำอธิบายก็เป็นเอกสารที่ถูกตรวจได้
ISSB ในอังกฤษเปลี่ยนไปอย่างไร
ISSB ในอังกฤษเปลี่ยนจาก “จะบังคับ” เป็น “ปฏิบัติตามหรืออธิบาย” ตามที่ ESG Today รายงานเมื่อ 30 กันยายน 2569 หน่วยงานกำกับตลาดการเงินของอังกฤษ (FCA) ออกกฎฉบับสุดท้ายให้บริษัทจดทะเบียนรายงานความยั่งยืนและสภาพภูมิอากาศตาม UK SRS S1 และ S2 ซึ่งอ้างอิง IFRS S1 และ IFRS S2 ของ ISSB
FCA ให้เหตุผลว่าการบังคับจะสร้างภาระเกินสัดส่วนให้บริษัทขนาดเล็ก ฝั่งผู้วิจารณ์อย่าง ShareAction มองว่าการตัดสินใจนี้กระทบเงินออมบำนาญกว่า £3 ล้านล้าน ซึ่งเป็นตัวเลขเงินออมที่เกี่ยวข้อง ไม่ใช่ความเสียหายที่เกิดขึ้นจริง
| ประเด็น | ข้อเท็จจริงตามข่าว |
|---|---|
| ผู้ออกกฎ | FCA หน่วยงานกำกับตลาดการเงินอังกฤษ |
| มาตรฐาน | UK SRS S1/S2 อิง IFRS S1/S2 ของ ISSB |
| รูปแบบ | ปฏิบัติตามหรืออธิบาย ไม่บังคับตามที่เคยเสนอ |
| เริ่มใช้ | รอบบัญชีเริ่ม 1 ม.ค. 2570 · รายงานแรกปี 2571 |
| ผ่อนผัน | UK SRS S1 ผ่อนผัน 2 ปี · Scope 3 ใช้หลักปฏิบัติตามหรืออธิบาย |
| เสียงวิจารณ์ | ShareAction: กระทบเงินออมบำนาญกว่า £3 ล้านล้าน |
ISSB อังกฤษ กระทบบริษัทไทยอย่างไร
ISSB อังกฤษกระทบบริษัทไทยใน 2 ทาง ทางแรกคือบริษัทไทยที่มีบริษัทแม่หรือนักลงทุนในอังกฤษยังต้องเตรียมข้อมูลตาม IFRS S2 เพราะถ้าไม่รายงานก็ต้องอธิบาย ทางที่สองคือบริษัทจดทะเบียนไทยได้ตัวอย่างไว้ดูประกอบเวลาคุยเรื่องระยะผ่อนผัน ส่วนนี้เป็นการวิเคราะห์ของผู้เขียนจากข้อเท็จจริงในข่าว
บริษัทในเครือของกลุ่มอังกฤษต้องส่งข้อมูลอะไร
บริษัทในเครือของกลุ่มอังกฤษยังต้องส่งข้อมูลสภาพภูมิอากาศให้บริษัทแม่เหมือนเดิม เพราะบริษัทแม่ต้องตัดสินใจว่าจะ “ปฏิบัติตาม” หรือ “อธิบาย” และไม่ว่าจะเลือกทางไหน ก็ต้องรู้ข้อมูลของบริษัทลูกก่อน
ลองนึกภาพ ตัวอย่างสมมติ: โรงงานในระยองที่เป็นบริษัทลูกของกลุ่มที่จดทะเบียนในลอนดอน ถ้าบริษัทแม่เลือกรายงาน Scope 3 โรงงานต้องส่งข้อมูลซัพพลายเออร์ ถ้าบริษัทแม่เลือกอธิบาย ก็ยังต้องมีข้อมูลพอจะเขียนว่าทำไมยังไม่พร้อม และจะพร้อมเมื่อไร
บริษัทจดทะเบียนไทยใช้กรณีอังกฤษต่อรองกับ ก.ล.ต. ได้แค่ไหน
บริษัทจดทะเบียนไทยใช้กรณีอังกฤษเป็นตัวอย่างประกอบการขอผ่อนผันเรื่อง Scope 3 หรือบริษัทขนาดเล็กได้ แต่ไม่ควรคาดว่าจะได้ผลเหมือนกัน เพราะ ก.ล.ต. ไทยเดินแนวทางทยอยใช้ IFRS S1/S2 โดยเริ่มจากเรื่องสภาพภูมิอากาศก่อน
ผู้เขียนมองว่าข้อโต้แย้งที่มีน้ำหนักกว่าคือการแสดงว่าบริษัทได้ทำ gap analysis แล้ว รู้ว่าขาดข้อมูลตรงไหน และมีแผนเติมให้ครบ ไม่ใช่แค่บอกว่า “อังกฤษยังไม่บังคับ”
ทำไม “อธิบาย” จึงไม่ใช่ทางหนีความเสี่ยง
คำอธิบายว่าทำไมไม่รายงานจะกลายเป็นเอกสารที่นักลงทุนและผู้ตรวจสอบใช้ไล่ความรับผิดแทน ถ้าบริษัทเขียนว่า “ยังไม่มีข้อมูล” แต่ภายหลังพบว่ามีข้อมูลอยู่แล้ว หรือเขียนแผนที่ไม่ได้ทำจริง ข้อความนั้นอาจถูกมองว่าเป็นการเปิดเผยข้อมูลที่ไม่ถูกต้อง
แนวโน้มผ่อนกฎเกิดขึ้นหลายที่ ทั้ง EU (Omnibus) สหรัฐฯ และอังกฤษ ข่าวการปรับลดรายการข้อมูลฝั่งยุโรปอ่านได้ที่ EU ประกาศ ESRS 2.0 ตัดรายการข้อมูลรายงานความยั่งยืนกว่า 70% ซัพพลายเออร์ไทยที่ขายให้ยุโรปต้องเตรียมอะไร
ถ้าไม่ทำอะไรเลย จะเสี่ยงอะไร
ถ้าไม่ทำอะไรเลย บริษัทในเครือของกลุ่มอังกฤษอาจส่งข้อมูลให้บริษัทแม่ไม่ทัน และทำให้กลุ่มต้องเขียนคำอธิบายที่อ่อน บริษัทจดทะเบียนไทยที่รอให้ ก.ล.ต. ผ่อนก่อนค่อยเริ่ม อาจพบว่าเวลาไม่พอเมื่อเกณฑ์เดินหน้าตามแผนเดิม ความเสี่ยงที่มองข้ามบ่อยคือคำอธิบายที่เขียนลอย ๆ ซึ่งกลายเป็นหลักฐานย้อนกลับมาเอง
บริษัทจดทะเบียนไทยควรเตรียมอะไรเรื่อง ISSB ตอนนี้
บริษัทจดทะเบียนไทยควรเตรียมเรื่อง ISSB เหมือนกับว่าเกณฑ์ไม่ได้ผ่อน เพราะทั้งทาง “ปฏิบัติตาม” และ “อธิบาย” ต้องใช้ข้อมูลชุดเดียวกัน
- 1. ทำ gap analysis ระหว่าง IFRS S2 กับ 56-1 One Report ดูว่าข้อมูลสภาพภูมิอากาศที่เปิดเผยอยู่ขาดตรงไหน
- 2. เตรียมคำอธิบายเรื่อง Scope 3 เขียนว่าขาดข้อมูลส่วนไหน เหตุผลคืออะไร และจะเติมเมื่อไร โดยเขียนเฉพาะสิ่งที่ทำได้จริง
- 3. ให้ฝ่ายกฎหมายหรือที่ปรึกษาอ่านคำอธิบายก่อนเผยแพร่ ปฏิบัติต่อคำอธิบายเหมือนการเปิดเผยข้อมูลอื่นที่ต้องถูกต้อง
- 4. บริษัทในเครือของกลุ่มอังกฤษคุยกับบริษัทแม่ตอนนี้ ถามว่ากลุ่มจะเลือกทางไหน และต้องการข้อมูลอะไรก่อนรอบบัญชีเริ่ม 1 มกราคม 2570
- 5. ติดตามว่า ก.ล.ต. จะปรับระยะผ่อนผันหรือไม่ และบันทึกเหตุผลที่บริษัทจะใช้ขอผ่อนผันไว้ล่วงหน้า
ถ้าองค์กรต้องการคนช่วยวางกระบวนการกำกับข้อมูลที่ต้องเปิดเผย ดูรายละเอียดได้ที่ บริการ AI Governance และ PDPA ของ Kooru และอ่านเรื่องความร่วมมือด้าน ESG ของตลาดหลักทรัพย์ฯ ได้ที่ ตลาดหลักทรัพย์ฯ ลงนาม MOU กับ NYSE ครอบคลุม Dual Listing, ETF และ ESG บริษัทไทยต้องเตรียมข้อมูลอะไร
มุมมองผู้เชี่ยวชาญ
ในงานเปิดเผยข้อมูล ผมเตือนลูกค้าเสมอว่าประโยคที่อันตรายที่สุดมักไม่ใช่ตัวเลข แต่เป็นคำอธิบายที่เขียนให้จบเร็ว ๆ “ปฏิบัติตามหรืออธิบาย” ไม่ได้ลดความเสี่ยง แค่ย้ายความเสี่ยงจากตารางตัวเลขไปไว้ในย่อหน้าคำอธิบาย ถ้าบริษัทเขียนว่าจะเก็บข้อมูล Scope 3 ภายในสองปี นักลงทุนจะกลับมาถามในอีกสองปีแน่นอน เขียนเฉพาะสิ่งที่ทำได้จริง แล้วทำให้ได้
— Phuwara Krobtaku —
LL.M. (IP & IT) | M.S. (IT) | Thai Barrister & Attorney-at-Law
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ ISSB
ISSB คืออะไร
ISSB คือคณะกรรมการมาตรฐานการรายงานความยั่งยืนระหว่างประเทศ ผู้ออกมาตรฐาน IFRS S1 เรื่องความยั่งยืนทั่วไป และ IFRS S2 เรื่องสภาพภูมิอากาศ หลายประเทศนำไปปรับใช้ เช่น UK SRS ของอังกฤษ
อังกฤษยกเลิกการรายงานตาม ISSB หรือไม่
อังกฤษไม่ได้ยกเลิก แต่เปลี่ยนจากการบังคับเป็นหลักปฏิบัติตามหรืออธิบาย บริษัทจดทะเบียนต้องรายงานตาม UK SRS S1/S2 หรืออธิบายเหตุผลถ้าไม่รายงาน เริ่มกับรอบบัญชีที่เริ่ม 1 มกราคม 2570
บริษัทไทยต้องรายงานตาม IFRS S2 หรือไม่
ก.ล.ต. ไทยเดินแนวทางให้บริษัทจดทะเบียนเปิดเผยข้อมูลตาม IFRS S1/S2 แบบทยอยใช้ โดยเริ่มจากเรื่องสภาพภูมิอากาศก่อน บริษัทควรติดตามประกาศของ ก.ล.ต. ว่าจะปรับระยะผ่อนผันหรือไม่
Scope 3 ในอังกฤษต้องรายงานไหม
การรายงาน Scope 3 ในอังกฤษใช้หลักปฏิบัติตามหรืออธิบายเช่นกัน บริษัทที่ไม่รายงานต้องอธิบายเหตุผล ส่วน UK SRS S1 ได้ผ่อนผัน 2 ปี
แหล่งอ้างอิง
- ESG Today — (อ่านต้นฉบับ) — อ่านข่าว FCA เลิกแผนบังคับรายงานสภาพภูมิอากาศที่ ESG Today
อ่านบทความด้าน ESG อื่น ๆ ได้ที่ หมวด ESG & DPPs
บทความนี้เป็นการสรุปข่าวและให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หากต้องการคำปรึกษาเฉพาะกรณีของธุรกิจคุณ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
