ระบบรายงาน GHG คือระบบสารสนเทศที่กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม (DCCE) กำลังพัฒนา เพื่อรับรายงานการปล่อยก๊าซเรือนกระจกตามร่าง พ.ร.บ.การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ หมวด 6 ส่วนที่ 2 ข้อมูลที่เก็บจะเป็นฐานพัฒนาระบบซื้อขายสิทธิ (ETS) บทความนี้เหมาะกับโรงงานและบริษัทที่ปล่อยก๊าซมาก อ่านแล้วจะรู้ว่าควรเตรียมข้อมูลอะไรก่อนเกณฑ์ประกาศ
ลองนึกภาพโรงงานขนาดกลางที่ใช้ไฟฟ้าและเชื้อเพลิงจำนวนมาก แต่ยังกองบิลไว้ในลิ้นชักฝ่ายบัญชี (ตัวอย่างสมมติ) ถ้ากฎหมายให้ส่งรายงานการปล่อยก๊าซ และข้อมูลที่ส่งกลายเป็นฐานของการแบ่งสิทธิ ตัวเลขที่ไม่ครบอาจเป็นข้อเสียเปรียบ เรื่องนี้ไม่ไกลตัว เพราะ DCCE ประชุมเรื่องระบบนี้ไปแล้วเมื่อ 6 ต.ค. 2569
สรุปสั้น: เมื่อ 6 ต.ค. 2569 DCCE ประชุมคณะกรรมการกำกับวิชาการโครงการระบบรายงาน GHG ครั้งที่ 2/2569 มีผู้เข้าร่วม 42 คน ระบบนี้รองรับร่าง พ.ร.บ.โลกร้อน หมวด 6 ส่วนที่ 2 ที่ยังอยู่ระหว่างพิจารณาของกฤษฎีกา และข้อมูลจะเป็นฐานของ ETS ที่ประชุมเสนอให้กำหนดให้ชัดว่านิติบุคคลใดรายงานในระยะที่ 1 หรือ 2 โดยยังไม่มีเกณฑ์ขนาดหรือกำหนดเวลา โรงงานที่ปล่อยก๊าซมากจึงควรเริ่มเก็บข้อมูล Scope 1 และ 2 ให้ทวนสอบได้
ระบบรายงาน GHG คืออะไร และ DCCE ประชุมเรื่องอะไรเมื่อ 6 ต.ค. 2569
ระบบรายงาน GHG คือระบบสารสนเทศรายงานข้อมูลการปล่อยก๊าซเรือนกระจกที่ DCCE พัฒนาเพื่อรองรับร่าง พ.ร.บ.การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ DCCE จัดประชุมคณะกรรมการกำกับวิชาการโครงการนี้ครั้งที่ 2/2569 เมื่อ 6 ต.ค. 2569 โดยอธิบดีเป็นประธาน และมีผู้เข้าร่วม 42 คนจากภาครัฐและเอกชน
| ประเด็น | ข้อเท็จจริงตามรายงาน |
|---|---|
| การประชุม | คณะกรรมการกำกับวิชาการโครงการระบบสารสนเทศรายงานข้อมูลการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ครั้งที่ 2/2569 วันที่ 6 ต.ค. 2569 |
| ผู้เข้าร่วม | 42 คน จากภาครัฐและเอกชน |
| กฎหมายที่รองรับ | ร่าง พ.ร.บ.การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ หมวด 6 ส่วนที่ 2 (อยู่ระหว่างพิจารณาของกฤษฎีกา) |
| ข้อมูลใช้ทำอะไร | กำหนดนโยบาย ติดตามผล และเป็นข้อมูลฐานพัฒนาระบบ ETS |
| ข้อเสนอของที่ประชุม | กำหนดให้ชัดว่านิติบุคคลใดต้องรายงานในระยะที่ 1 ระยะที่ 2 หรือระยะต่อไป |
| ที่ยังไม่ประกาศ | เกณฑ์ขนาดและกำหนดเวลา (ยังไม่ยืนยัน) |
ร่าง พ.ร.บ.โลกร้อนเป็นกฎหมายแล้วหรือยัง
ยังไม่เป็นกฎหมาย ร่างอยู่ระหว่างการพิจารณาของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา เนื้อหาในหมวด 6 ส่วนที่ 2 ที่ระบบรายงานรองรับจึงอาจเปลี่ยนแปลงได้ พื้นหลังของร่างอ่านได้ใน ร่าง พ.ร.บ.โลกร้อนไทยถึงหมวด CBAM แล้ว ระบบ ETS หมวด 8 เสร็จ ธุรกิจต้องเตรียมข้อมูลคาร์บอนอะไรก่อนปี 2570
ระบบรายงาน GHG กระทบโรงงานและบริษัทไทยอย่างไร
ระบบรายงาน GHG น่าจะกระทบโรงงานและบริษัทที่ปล่อยก๊าซมากก่อน เพราะที่ประชุมกำลังพูดถึงการกำหนดว่านิติบุคคลใดต้องรายงานก่อน และข้อมูลช่วงแรกน่าจะเป็นฐานจัดสรรสิทธิใน ETS เนื้อหาต่อจากนี้เป็นการวิเคราะห์ของผู้เขียน เพราะเกณฑ์ขนาดและกำหนดเวลายังไม่ประกาศ
ใครต้องรายงานก่อนในระยะที่ 1
ยังตอบไม่ได้ ที่ประชุมเสนอให้กำหนดให้ชัดว่านิติบุคคลใดต้องรายงาน และอยู่ในระยะที่ 1 ระยะที่ 2 หรือระยะต่อไป ส่วนเกณฑ์ขนาดหรือเส้นตายยังไม่มีการประกาศ (ยังไม่ยืนยัน) ธุรกิจจึงยังบอกไม่ได้ว่าตัวเองอยู่ระยะไหน แต่โรงงานและบริษัทที่ปล่อยก๊าซมากควรถือว่าตัวเองมีโอกาสอยู่ในกลุ่มแรก
ทำไมข้อมูลช่วงแรกอาจกำหนดสิทธิใน ETS
ข้อมูลช่วงแรกอาจกำหนดสิทธิใน ETS เพราะ DCCE ระบุว่าข้อมูลที่รายงานเป็นข้อมูลฐานในการพัฒนาระบบนี้ และบริษัทที่ข้อมูลฐานต่ำหรือไม่ครบอาจเสียเปรียบตอนจัดสรรสิทธิ ลองนึกภาพโรงงานสองแห่งที่ปล่อยก๊าซจริงเท่ากัน แห่งแรกเก็บหลักฐานครบ แห่งที่สองรายงานได้เพียงบางส่วน (ตัวอย่างสมมติ) ถ้าสิทธิถูกแบ่งตามข้อมูลฐานที่รายงาน แห่งที่สองอาจได้ฐานต่ำกว่า
ผู้เขียนจึงมองว่าการรายงานเป็นเรื่องผลประโยชน์ทางการเงิน ไม่ใช่แค่การปฏิบัติตามกฎหมาย แต่วิธีจัดสรรสิทธิของไทยยังไม่ประกาศ จึงยังไม่ควรสรุปเกินกว่านี้
ข้อมูล Scope 1 และ 2 ที่ทวนสอบได้ต้องมีอะไรบ้าง
ข้อมูลที่ทวนสอบได้คือข้อมูลที่มีหลักฐานต้นทางรองรับทุกตัวเลข เช่น บิลค่าไฟ หลักฐานการซื้อเชื้อเพลิง และบันทึกการใช้งานเครื่องจักร ควรเก็บเป็นรายเดือนและระบุผู้รับผิดชอบ
เรื่องข้อมูลคาร์บอนจริงที่ผู้ส่งออกต้องใช้ อ่านได้ใน CBAM เริ่มเข้มจริง: ผู้ส่งออกไทยเสี่ยงเสียตลาด EU ถ้าไม่มีข้อมูลคาร์บอนจริง และเรื่องหน่วยทวนสอบอ่านได้ใน สมอ. ดันหน่วยทวนสอบคาร์บอนในไทยรับ CBAM ค่าตรวจ 8–10 หมื่นบาท ข้อมูลพลาดได้ไม่เกิน 5% ผู้ส่งออกต้องเตรียมอะไร
ถ้าไม่เริ่มเก็บข้อมูลก๊าซเรือนกระจกที่ทวนสอบได้ จะเสี่ยงอะไร
ถ้าไม่เริ่มเก็บข้อมูลที่ทวนสอบได้ โรงงานเสี่ยงสามเรื่อง คือข้อมูลไม่ครบเมื่อถูกจัดเข้ากลุ่มรายงาน เสียเปรียบตอนจัดสรรสิทธิ และทำข้อมูลย้อนหลังไม่ได้
- ข้อมูลไม่ครบเมื่อเกณฑ์ประกาศ จึงต้องเร่งเก็บใหม่ทั้งหมดในเวลาจำกัด
- ข้อมูลฐานต่ำหรือไม่ครบอาจทำให้เสียเปรียบตอนจัดสรรสิทธิใน ETS
- ข้อมูลย้อนหลังที่ไม่มีหลักฐานต้นทางเก็บไว้ ทำย้อนให้ครบไม่ได้
โรงงานและบริษัทที่ปล่อยก๊าซมากควรทำอะไรก่อนมีเกณฑ์ประกาศ
โรงงานและบริษัทที่ปล่อยก๊าซมากควรเริ่มเก็บข้อมูล Scope 1 และ 2 ที่ทวนสอบได้ตั้งแต่ก่อนเกณฑ์ประกาศ เพราะข้อมูลช่วงแรกน่าจะเป็นฐานจัดสรรสิทธิใน ETS ข้อ 1 ถึง 4 เรียงจากการติดตามไปถึงการเตรียมระบบ
- 1. ติดตามรายชื่อกลุ่มที่ต้องรายงานระยะที่ 1 ติดตามประกาศของ DCCE และความคืบหน้าของร่างที่กฤษฎีกา เพื่อรู้ว่าตัวเองอยู่ระยะไหน
- 2. เริ่มเก็บข้อมูล Scope 1 และ 2 รายเดือน ไฟฟ้า เชื้อเพลิง พร้อมหลักฐานต้นทาง เช่น บิลและบันทึกการใช้งาน
- 3. ทำ gap assessment ระบบเก็บข้อมูล ดูว่าข้อมูลครบ ทวนสอบได้ และใช้ซ้ำกับงานอื่นได้หรือไม่ เช่น ข้อมูลที่ลูกค้าต่างชาติขอ
- 4. ตั้งเจ้าของข้อมูลและวิธีเก็บหลักฐาน กำหนดว่าใครรับผิดชอบตัวเลข เก็บหลักฐานไว้ที่ไหน และตรวจทานกี่ครั้งต่อปี
ถ้าต้องการคนช่วยทำ gap assessment ระบบเก็บข้อมูลก๊าซเรือนกระจก ดูรายละเอียดได้ที่ บริการ AI Governance และ PDPA ของ Kooru ติดตามเรื่อง ESG และ DPPs ต่อได้ที่ หมวด ESG & DPPs
มุมมองผู้เชี่ยวชาญ
ผมมองว่าข่าวนี้ไม่ใช่เรื่องกรอกแบบฟอร์ม แต่เป็นเรื่องใครมีตัวเลขที่เชื่อถือได้ก่อน ในโลกของ ETS ตัวเลขที่ตรวจสอบได้คือทรัพย์สินอย่างหนึ่ง จุดที่บริษัทมักพลาดคือรอให้เกณฑ์ประกาศก่อนแล้วค่อยเริ่มเก็บข้อมูล ทั้งที่ข้อมูลย้อนหลังที่ไม่มีหลักฐานต้นทางทำย้อนไม่ได้ ควรเริ่มเก็บบิลและบันทึกให้เป็นระบบตั้งแต่เนิ่น ๆ
— Phuwara Krobtaku —
LL.M. (IP & IT) | M.S. (IT) | Thai Barrister & Attorney-at-Law
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับระบบรายงาน GHG
ระบบรายงาน GHG คืออะไร
ระบบรายงาน GHG คือระบบสารสนเทศที่ DCCE พัฒนาเพื่อรับรายงานการปล่อยก๊าซเรือนกระจกตามร่าง พ.ร.บ.การเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ หมวด 6 ส่วนที่ 2 ข้อมูลที่เก็บใช้กำหนดนโยบาย ติดตามผล และเป็นข้อมูลฐานพัฒนาระบบ ETS
ใครต้องรายงานก๊าซเรือนกระจกตาม พ.ร.บ.โลกร้อน
ยังไม่ประกาศ ที่ประชุมเสนอให้กำหนดให้ชัดว่านิติบุคคลใดต้องรายงานในระยะที่ 1 ระยะที่ 2 หรือระยะต่อไป และยังไม่มีเกณฑ์ขนาดหรือกำหนดเวลา
ร่าง พ.ร.บ.โลกร้อนประกาศใช้แล้วหรือยัง
ยังไม่ประกาศใช้ ร่างอยู่ระหว่างการพิจารณาของสำนักงานคณะกรรมการกฤษฎีกา
ข้อมูลที่รายงานจะเกี่ยวกับ ETS อย่างไร
DCCE ระบุว่าข้อมูลที่รายงานเป็นข้อมูลฐานในการพัฒนาระบบซื้อขายสิทธิการปล่อยก๊าซเรือนกระจก ส่วนวิธีจัดสรรสิทธิของไทยยังไม่ประกาศ
โรงงานควรเริ่มเก็บข้อมูล Scope 1 และ 2 เมื่อไร
ควรเริ่มก่อนเกณฑ์ประกาศ เพราะข้อมูลช่วงแรกน่าจะเป็นฐานจัดสรรสิทธิใน ETS และข้อมูลย้อนหลังที่ไม่มีหลักฐานต้นทางทำย้อนไม่ได้
แหล่งอ้างอิง
- กรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม — (อ่านต้นฉบับ) — อ่านข่าวที่ DCCE
บทความนี้เป็นการสรุปข่าวและให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หากต้องการคำปรึกษาเฉพาะกรณีของธุรกิจคุณ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
