Shopee บังคับขนส่งได้หรือไม่ คำตอบล่าสุดอยู่ในร่างประกาศคณะกรรมการการแข่งขันทางการค้า (กขค.) ที่ให้ร้านค้าและผู้ซื้อเลือกผู้ให้บริการขนส่งเองได้ และเปิดรับฟังความเห็นระหว่าง 4 พฤศจิกายน – 3 ธันวาคม 2569 บทความนี้เหมาะกับร้านค้าบน Shopee, Lazada และ TikTok Shop ที่อยากรู้ว่าต้องทำอะไรก่อนหมดเขต
ลองนึกภาพแม่ค้าขายเสื้อผ้าที่มีขนส่งเจ้าประจำค่าส่งถูกกว่า แต่พอเลือกใช้ สินค้ากลับหล่นจากหน้าแรก ร้านแบบนี้คือคนที่ร่างฉบับนี้เขียนถึงตรงที่สุด คำตอบสั้นคือร่างยังไม่บังคับใช้ แต่มีสิ่งหนึ่งที่คนส่วนใหญ่ไม่รู้ คือร้านค้าไม่ต้องรอร่างผ่านก็ร้องเรียนได้
สรุปสั้น: ร่างประกาศ กขค. ห้ามแพลตฟอร์มผูกสิทธิการขายกับขนส่งในเครือ ห้ามลดอันดับ เพิ่มค่าธรรมเนียม ตัดสิทธิแคมเปญ หรือชะลอเงินร้านที่ใช้ขนส่งรายอื่น และให้เปิดเผยค่าธรรมเนียมทุกประเภท ร่างอยู่ในขั้นรับฟังความเห็นถึง 3 ธันวาคม 2569 ยังไม่มีผลบังคับ และไม่ได้กำหนดเพดานค่าคอมมิชชันหรือ GP
Shopee บังคับขนส่ง ร้านค้าจะใช้สิทธิตามร่าง กขค. และส่งความเห็นอย่างไรก่อน 3 ธ.ค.
ร้านค้าที่เจอ Shopee บังคับขนส่งใช้ร่าง กขค. ได้สองทาง คือส่งความเห็นให้ร่างออกมาครอบคลุมปัญหาของตน และใช้เนื้อหาของร่างเป็นกรอบเก็บหลักฐานเพื่อร้องเรียนตามกฎหมายเดิม ร่างฉบับนี้มีชื่อเต็มว่า “ร่างประกาศคณะกรรมการการแข่งขันทางการค้า เรื่อง การกำกับโครงสร้างอัตราค่าบริการและการจัดส่งสินค้าในระบบนิเวศแพลตฟอร์มหลายด้าน”
| เรื่องในร่าง | สิ่งที่ร่างกำหนด |
|---|---|
| การเลือกขนส่ง | ร้านใช้ขนส่งของตนเองหรือรายนอกแพลตฟอร์มได้ ถ้ามีมาตรฐานความปลอดภัยและติดตามสถานะได้ ผู้ซื้อเลือกได้ด้วย |
| การพ่วงบริการ | ห้ามผูกการเข้าถึงแพลตฟอร์มหรือสิทธิประโยชน์กับขนส่งในเครือหรือพันธมิตร |
| การเลือกปฏิบัติ | ห้ามลดอันดับ เพิ่มค่าธรรมเนียม ถอดเครื่องหมายรับรอง ตัดสิทธิโปรโมชัน ชะลอการจ่ายเงิน |
| ค่าเริ่มต้น | ห้ามซ่อนตัวเลือก ถ้ามีค่าเริ่มต้นต้องเปิดเผยหลักเกณฑ์และเปลี่ยนได้สะดวก |
| ค่าธรรมเนียม | เปิดเผยค่าขาย ค่าชำระเงิน ค่าโฆษณา ค่าส่งเสริมการขาย ค่าจัดส่งและคลังสินค้า |
ทำไมคนถามเรื่อง Shopee เลือกขนส่งเองได้ไหม ตอนนี้
คนถามเรื่อง Shopee เลือกขนส่งเองได้ไหม เพราะรองโฆษกประจำสำนักนายกรัฐมนตรีเปิดเผยร่างฉบับนี้ และสื่อหลายสำนักรายงานช่วง 8–10 พฤศจิกายน 2569 ตาม The Better สำนักงาน กขค. เชิญร้านค้าออนไลน์ ผู้ให้บริการขนส่ง และผู้ใช้แพลตฟอร์มส่งความเห็นผ่านช่องทางของสำนักงานภายใน 3 ธันวาคม 2569 คำค้น “ร้านค้า shopee เลือกขนส่งได้ไหม” ขึ้นในคำแนะนำของ Google ทันที
ก่อนส่งความเห็นถึง กขค. ร้านค้าต้องเตรียมอะไร
ร้านค้าที่จะส่งความเห็นถึง กขค. ควรเตรียมข้อเท็จจริงของร้านตัวเองให้เป็นตัวเลข เพราะความเห็นที่มีข้อมูลจริงมีน้ำหนักกว่าความเห็นลอย ๆ
- ชื่อร้าน แพลตฟอร์มที่ขาย และยอดออเดอร์ต่อเดือนโดยประมาณ
- ขนส่งที่ถูกตั้งเป็นค่าเริ่มต้น และขนส่งที่ร้านอยากใช้แทน พร้อมค่าส่งเทียบกัน
- ภาพหน้าจอหน้าตั้งค่าขนส่ง อันดับสินค้า และเงื่อนไขแคมเปญ ที่มีวันที่กำกับ
- ใบแจ้งค่าธรรมเนียมย้อนหลัง 3 เดือน เพื่อชี้ว่าค่าไหนเปิดเผยไม่ชัด
ร้านค้าออนไลน์ใช้ร่าง กขค. เรื่องขนส่งทำอะไรได้บ้างทีละขั้น
ร้านค้าออนไลน์ใช้ร่าง กขค. ได้ใน 4 ขั้น แต่ละขั้นเป็นการกระทำเดียว ทำตามลำดับได้เลย
- อ่านร่างตัวจริงจากเว็บไซต์สำนักงาน กขค. ข่าวยังไม่ได้ระบุบทลงโทษและมาตราที่อ้างในร่าง ควรเปิดตัวร่างเพื่อดูช่องทางส่งความเห็นที่สำนักงานกำหนด
- เขียนความเห็นสั้น ๆ ยกตัวอย่างจริง เช่น “ร้านใช้ขนส่ง X แล้วอันดับสินค้าลดลงตั้งแต่วันที่…” และเสนอว่าข้อไหนในร่างควรเขียนให้ชัดขึ้น
- ส่งความเห็นภายใน 3 ธันวาคม 2569 แล้วเก็บหลักฐานการส่ง เช่น อีเมลตอบกลับหรือเลขรับเรื่อง
- เก็บแฟ้มหลักฐานต่อไปแม้ส่งความเห็นแล้ว ถ้าถูกลดอันดับหรือตัดสิทธิแคมเปญเพราะเลือกขนส่งรายอื่น แฟ้มนี้คือฐานของการร้องเรียน
ร่างนี้คนละฉบับกับ กขค. เปิดรับฟังร่างประกาศคุมค่า GP แพลตฟอร์มส่งอาหาร-เรียกรถถึง 20 พ.ย. 2569 ร้านค้าและไรเดอร์ไทยค้านได้ แพลตฟอร์มต้องส่งอะไร ซึ่งคุมค่า GP ส่งอาหารและเรียกรถ ร้านที่ขายทั้งสองช่องทางควรส่งความเห็นแยกฉบับ
เทียบกับกฎหมายไทย: ร่าง กขค. เรื่องขนส่งต่างจาก พ.ร.บ.การแข่งขันทางการค้าเดิมอย่างไร
ร่าง กขค. เรื่องขนส่งไม่ได้สร้างความผิดใหม่ แต่บอกว่า กขค. จะตีความพฤติกรรมไหนของแพลตฟอร์มว่าเข้ามาตราเดิมของ พ.ร.บ.การแข่งขันทางการค้า พ.ศ. 2560
| ประเด็น | ร่างประกาศ กขค. | พ.ร.บ.การแข่งขันทางการค้า พ.ศ. 2560 |
|---|---|---|
| บังคับใช้ขนส่งในเครือ | ห้ามผูกสิทธิการขายกับขนส่งของแพลตฟอร์ม | มาตรา 50 ห้ามผู้มีอำนาจเหนือตลาดใช้อำนาจโดยมิชอบ มีโทษอาญา |
| ลดอันดับร้านที่ใช้ขนส่งอื่น | ห้ามเลือกปฏิบัติ ลดอันดับ ตัดสิทธิ | มาตรา 57 การปฏิบัติทางการค้าที่ไม่เป็นธรรม |
| โทษ | ข่าวยังไม่ระบุ | มาตรา 82 โทษปรับทางปกครองสูงสุด 10% ของรายได้ในปีที่กระทำผิด |
| สถานะ | รับฟังความเห็นถึง 3 ธ.ค. 2569 | มีผลบังคับแล้ว |
อ่านแบบนักกฎหมาย: เมื่อได้ตัวร่างมา ให้เปิดหาคำว่า “ค่าเริ่มต้น” และ “เลือกปฏิบัติ” ก่อน เพราะสองคำนี้บอกว่าแพลตฟอร์มทำอะไรไม่ได้ จากนั้นดูว่าร่างอ้างมาตราใด และมีข้อยกเว้นเรื่อง “มาตรฐานความปลอดภัย” ที่แพลตฟอร์มอาจใช้ปฏิเสธขนส่งรายเล็กหรือไม่
เรื่องที่คนเข้าใจผิดบ่อย: หลายคนเชื่อว่าต้องรอร่างประกาศผ่านก่อนจึงร้องเรียนได้ ความจริงคือมาตรา 57 ใช้บังคับอยู่แล้ว กขค. เคยปรับ Shopee กรณีจับร้านเข้าแคมเปญโดยไม่ขอความยินยอม ตามที่สรุปไว้ใน กขค. ปรับ Shopee 3.48 ล้านบาท จับร้านค้าเข้าแคมเปญโดยไม่ขอความยินยอม ร้านค้าออนไลน์มีสิทธิ์อะไรบ้าง
จุดที่ร้านค้าพลาดบ่อยเมื่อเจอ Shopee บังคับขนส่ง
ร้านค้าที่เจอ Shopee บังคับขนส่งมักพลาดเรื่องหลักฐานมากกว่าเรื่องกฎหมาย
- แคปภาพหน้าจอโดยไม่มีวันที่ หรือแคปหลังจากแพลตฟอร์มแก้หน้าตั้งค่าไปแล้ว
- เขียนความเห็นแค่ว่า “ไม่เป็นธรรม” โดยไม่บอกว่าเสียหายเท่าไร
- คิดว่าร่างนี้จะทำให้ค่าธรรมเนียมลดลงทันที ทั้งที่ร่างไม่ได้กำหนดเพดานค่าคอมมิชชัน
- สับสนร่างนี้กับร่าง พ.ร.บ.ไปรษณีย์ ซึ่งเป็นเรื่องใบอนุญาตของบริษัทขนส่ง ดู ร่าง พ.ร.บ.ไปรษณีย์ บังคับขนส่งพัสดุทุกรายขอใบอนุญาตและตรวจนอมินี ขนส่งในเครือแพลตฟอร์มและร้านค้าไทยต้องเตรียมอะไร
ถ้าไม่ทำอะไรเลย ร้านค้าจะเสี่ยงอะไร
ร้านค้าที่เจอ Shopee บังคับขนส่งแต่ไม่ส่งความเห็นเสี่ยงให้ร่างฉบับสุดท้ายเขียนตามมุมของแพลตฟอร์มฝ่ายเดียว เช่น ตั้งมาตรฐานความปลอดภัยของขนส่งไว้สูงจนขนส่งรายเล็กเข้าไม่ได้ ร้านที่ไม่เก็บหลักฐานก็พิสูจน์ได้ยากว่าอันดับลดลงเพราะเลือกขนส่ง ไม่ใช่เพราะยอดขายตก
ร้านค้าออนไลน์ควรทำอะไรก่อน 3 ธันวาคม 2569
ร้านค้าออนไลน์ที่กังวลเรื่อง Shopee บังคับขนส่งควรเริ่มจากเก็บหลักฐานแล้วค่อยเขียนความเห็น ทำตามทีละขั้นได้เลย
- 1. แคปหน้าตั้งค่าขนส่ง เก็บภาพที่เห็นวันที่ และขนส่งที่ถูกเลือกไว้ให้
- 2. จดอันดับสินค้าหลัก บันทึกอันดับก่อนและหลังเปลี่ยนขนส่ง สัปดาห์ละครั้ง
- 3. รวบรวมใบแจ้งค่าธรรมเนียม ย้อนหลัง 3 เดือน ทำเครื่องหมายค่าที่ไม่รู้ว่ามาจากไหน
- 4. ส่งความเห็นถึงสำนักงาน กขค. ภายใน 3 ธันวาคม 2569 ผ่านช่องทางที่สำนักงานประกาศ ถ้าไม่แน่ใจว่าจะเขียนประเด็นไหน ลองเรียบเรียงคำถามด้วย เครื่องมือถามคำถามกฎหมายเทคโนโลยีของ Kooru
มุมมองผู้เชี่ยวชาญ
“ร่างฉบับนี้ไม่ได้ลดค่าธรรมเนียมให้ร้านค้าสักบาท แต่มันเปลี่ยนคำถามจาก ‘แพลตฟอร์มอยากให้ใช้ขนส่งไหน’ เป็น ‘ร้านเลือกเองได้ไหม’ ซึ่งสำคัญกว่าที่คิด ในคดีแข่งขันทางการค้า ร้านเล็กแพ้เพราะไม่มีหลักฐานบ่อยกว่าแพ้เพราะกฎหมาย ภาพหน้าจอที่มีวันที่หนึ่งภาพมีค่ากว่าคำบ่นในกลุ่มแม่ค้าร้อยข้อความ ช่วงรับฟังความเห็นคือช่วงที่ร้านเล็กมีเสียงดังที่สุด อย่าปล่อยให้ผ่านไป”
— Phuwara Krobtaku —
LL.M. (IP & IT) | M.S. (IT) | Thai Barrister & Attorney-at-Law
ประวัติผู้เขียน · นโยบายบรรณาธิการ
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Shopee บังคับขนส่ง
แพลตฟอร์มบังคับขนส่งผิดกฎหมายแล้วหรือยัง
ยังไม่มีคำตอบเด็ดขาดจนกว่า กขค. จะวินิจฉัยเป็นรายกรณี ร่างประกาศยังไม่มีผลบังคับ แต่พฤติกรรมที่ร่างห้ามอาจเข้าข่ายมาตรา 50 หรือ 57 ที่บังคับใช้อยู่แล้ว ขึ้นกับข้อเท็จจริงของแต่ละแพลตฟอร์ม
ร่างขนส่งต่างจากร่างคุมค่า GP ฟู้ดเดลิเวอรี่อย่างไร
ร่างขนส่งครอบคลุมแพลตฟอร์มขายสินค้าและบริการ เน้นสิทธิเลือกขนส่งและการเปิดเผยค่าธรรมเนียม ส่วนร่างค่า GP ใช้กับแพลตฟอร์มส่งอาหารและเรียกรถ ปิดรับความเห็น 20 พฤศจิกายน 2569 ไม่ใช่ 3 ธันวาคม
ค่าธรรมเนียมร้านค้าจะลดลงไหม
ไม่มีอะไรรับประกัน ร่างไม่ได้กำหนดเพดานค่าคอมมิชชันหรือ GP สิ่งที่ร้านได้คือความโปร่งใส ร่างให้แพลตฟอร์มแจงค่าใช้จ่ายแต่ละประเภทและผูกกับบริการที่ได้รับ ร้านจึงเทียบต้นทุนจริงระหว่างแพลตฟอร์มได้ง่ายขึ้น ดูวิธีคิดได้ใน ETDA ออกแนวปฏิบัติ Total Take Rate ให้ e-Marketplace เปิดค่าธรรมเนียมรวม ร้านค้าบน Shopee Lazada TikTok Shop ต้องรู้อะไร
แหล่งอ้างอิง
- The Better — (อ่านต้นฉบับ)
- เดลินิวส์ — (อ่านต้นฉบับ)
บทความนี้เป็นการสรุปข่าวและให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หากต้องการคำปรึกษาเฉพาะกรณีของธุรกิจคุณ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
