CBAM คือกลไกปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดนของสหภาพยุโรป ที่เก็บค่าคาร์บอนจากสินค้านำเข้าบางประเภท ล่าสุดสภายุโรปโหวตให้ขยายไปสินค้าปลายน้ำราว 457 รายการ เช่น น็อต ลวด สปริง และของใช้ในบ้านจากเหล็กหรืออะลูมิเนียม ผู้ผลิตชิ้นส่วนโลหะไทยที่ขายให้ผู้นำเข้า EU ควรอ่านเพื่อรู้ว่าต้องเริ่มเก็บข้อมูลอะไร
ลองนึกภาพโรงงานผลิตสกรูในสมุทรปราการที่ส่งออกไปยุโรปมาหลายปี โดยไม่เคยต้องตอบคำถามเรื่องคาร์บอนเลย เพราะ CBAM เดิมเก็บแค่เหล็กและอะลูมิเนียมต้นน้ำ (ตัวอย่างสมมติ) ถ้าจุดยืนของสภายุโรปผ่านไตรภาคี โรงงานแบบนี้จะถูกขอตัวเลขคาร์บอนที่แฝงในสินค้าทุกล็อต
สรุปสั้น: สภายุโรปรับรองจุดยืนขยาย CBAM ไปสินค้าปลายน้ำราว 457 รายการ เมื่อ 15 กันยายน 2569 ด้วยคะแนน 464 ต่อ 50 งดออกเสียง 159 มากกว่าร่างของคณะกรรมาธิการ (ราว 180 รายการ) และคณะมนตรี (ราว 200 รายการ) รายการสุดท้ายยังไม่ยืนยันจนกว่าไตรภาคีจะได้ข้อยุติ แต่ผู้ส่งออกโลหะไทยควรเริ่มเก็บข้อมูลคาร์บอนต้นน้ำตั้งแต่ตอนนี้
CBAM สินค้าปลายน้ำ คืออะไร เกิดอะไรขึ้น
CBAM สินค้าปลายน้ำคือการขยายกลไกปรับราคาคาร์บอนจากวัตถุดิบเหล็กและอะลูมิเนียม ไปถึงสินค้าที่แปรรูปแล้ว ตามที่ VATupdate และ European Parliamentary Research Service (EPRS) รายงาน สภายุโรปรับรองจุดยืนเจรจาเรื่องนี้เมื่อ 15 กันยายน 2569
จุดยืนของสภาครอบคลุมราว 457 รายการ เช่น สกรูและน็อต ลวด สปริง และของใช้ในบ้านที่ทำจากเหล็กหรืออะลูมิเนียม สภายังลดเกณฑ์ที่ใช้ตัดสินว่า “การดัดแปลงสินค้าเล็กน้อย” เป็นการเลี่ยง CBAM และเสนอให้ติดตามการนำเข้าผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ด้วย
| ประเด็น | ข้อเท็จจริงตามข่าว |
|---|---|
| วันโหวต | 15 ก.ย. 2569 · 464 ต่อ 50 งดออกเสียง 159 |
| จำนวนสินค้า | สภา ~457 · คณะกรรมาธิการ ~180 · คณะมนตรี ~200 (ตกลง 12 มิ.ย. 2569) |
| ตัวอย่างสินค้า | สกรู น็อต ลวด สปริง ของใช้ในบ้านจากเหล็กหรืออะลูมิเนียม |
| ราคาใบรับรอง | Q1/2026 €75.36 · Q2/2026 €75.28 · Q3 ประกาศ 5 ต.ค. 2569 |
| การประกาศราคา | ตั้งแต่ปี 2570 ประกาศทุกสัปดาห์ |
| สถานะ | รอไตรภาคี รายการสุดท้ายยังไม่ยืนยัน ระหว่างนี้ใช้ขอบเขตเดิม |
CBAM สินค้าปลายน้ำ กระทบธุรกิจไทยอย่างไร
CBAM สินค้าปลายน้ำกระทบผู้ผลิตชิ้นส่วนโลหะไทยที่เดิมอยู่นอกขอบเขต เพราะไทยส่งออกชิ้นส่วนโลหะ สกรู น็อต ลวด และเครื่องใช้ในบ้านไป EU จำนวนมาก ส่วนนี้เป็นการวิเคราะห์ของผู้เขียนจากข้อเท็จจริงในข่าว
ผู้ผลิตน็อต สกรู ลวด และสปริงต้องเตรียมอะไร
ผู้ผลิตน็อต สกรู ลวด และสปริงต้องเตรียมตอบคำถามเรื่องคาร์บอนที่แฝงในสินค้า ผู้นำเข้า EU จะเป็นคนยื่นรายงาน แต่ตัวเลขต้องมาจากโรงงานผู้ผลิต ถ้าโรงงานไทยให้ตัวเลขไม่ได้ ผู้นำเข้าอาจต้องใช้ค่าเริ่มต้นที่มักสูงกว่า และอาจหันไปหาซัพพลายเออร์รายอื่น
จุดที่ยากคือข้อมูลคาร์บอนส่วนใหญ่ไม่ได้เกิดที่โรงงานปลายน้ำ แต่เกิดตอนผลิตเหล็กและอะลูมิเนียมต้นน้ำ โรงงานไทยจึงต้องขอข้อมูลย้อนไปที่ผู้ขายเหล็กแผ่นหรือเหล็กเส้น ซึ่งหลายรายอยู่ต่างประเทศ
ทำไมช่องว่าง 180 กับ 457 รายการจึงเป็นความเสี่ยง
ช่องว่างระหว่างร่างคณะกรรมาธิการราว 180 รายการ กับจุดยืนของสภาราว 457 รายการ คือความเสี่ยงที่ยังไม่มีใครตีราคา ผู้ส่งออกที่สินค้าอยู่ในรายการของสภาแต่ไม่อยู่ในร่างอื่น ไม่รู้ว่าสุดท้ายจะโดนหรือไม่ จนกว่าไตรภาคีจะได้ข้อยุติ
ผู้เขียนมองว่าการรอให้รายการนิ่งก่อนค่อยเริ่มเก็บข้อมูลเป็นทางที่แพงที่สุด เพราะการเก็บข้อมูลคาร์บอนต้นน้ำต้องใช้เวลาหลายเดือน ส่วนราคาใบรับรองที่อยู่ราว €75 ต่อหน่วยในครึ่งแรกของปี 2569 ทำให้ส่วนต่างระหว่างตัวเลขจริงกับค่าเริ่มต้นมีมูลค่าจริงต่อราคาขาย
ผู้ขายผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์และผู้ที่ดัดแปลงสินค้าเล็กน้อย
ผู้ขายของใช้ในบ้านจากโลหะผ่านแพลตฟอร์มออนไลน์ไปยุโรปควรจับตา เพราะสภาเสนอให้ติดตามการนำเข้าผ่านแพลตฟอร์มด้วย ส่วนผู้ที่คิดจะ “ดัดแปลงสินค้าเล็กน้อย” เพื่อเปลี่ยนพิกัดหนี CBAM จะทำได้ยากขึ้น เพราะสภาลดเกณฑ์การตัดสินว่าเป็นการเลี่ยงกฎ
ประเด็นที่ประเทศผู้ส่งออกโต้แย้ง CBAM ในเวทีการค้าโลก อ่านได้ที่ WTO ตั้ง panel คดีแรกเรื่อง CBAM ของ EU (DS639) ผู้ส่งออกเหล็กและอะลูมิเนียมไทยยังต้องทำตามกติกาคาร์บอนต่อไหม
ถ้าไม่ทำอะไรเลย จะเสี่ยงอะไร
ถ้าไม่ทำอะไรเลย ผู้ส่งออกโลหะไทยเสี่ยงถูกผู้นำเข้า EU ใช้ค่าคาร์บอนเริ่มต้นแทนตัวเลขจริง ซึ่งทำให้ต้นทุนของลูกค้าสูงขึ้นและเราแข่งราคาได้ยาก ความเสี่ยงที่สองคือเสียลูกค้าให้ซัพพลายเออร์ที่ส่งข้อมูลได้ครบกว่า ความเสี่ยงที่สามคือเมื่อรายการสุดท้ายออกมา จะเหลือเวลาเก็บข้อมูลน้อยเกินไป
ผู้ส่งออกโลหะไทยควรทำอะไรกับ CBAM ตอนนี้
ผู้ส่งออกโลหะไทยควรเริ่มจากการเช็กว่าสินค้าอยู่ในรายการ CBAM สินค้าปลายน้ำตามจุดยืนของสภาหรือไม่ แล้วเริ่มเก็บข้อมูลคาร์บอนต้นน้ำทันที โดยไม่ต้องรอไตรภาคี
- 1. เช็กสินค้าโลหะที่ส่ง EU กับรายการ 457 รายการของสภา แยกว่าตัวไหนอยู่ในทั้ง 3 ร่าง ตัวไหนอยู่เฉพาะร่างของสภา
- 2. ขอข้อมูลคาร์บอนของเหล็กและอะลูมิเนียมต้นน้ำจากซัพพลายเออร์ เริ่มจากผู้ขายรายใหญ่ที่สุดก่อน
- 3. เพิ่มข้อสัญญาส่งต่อข้อมูลคาร์บอน (carbon data clause) ในสัญญาจัดซื้อเหล็กและอะลูมิเนียม ระบุว่าใครส่งข้อมูลอะไร เมื่อไร และรับผิดถ้าข้อมูลผิด
- 4. คุยกับผู้นำเข้า EU ว่าต้องการข้อมูลรูปแบบไหน และจะใช้ตัวเลขจริงหรือค่าเริ่มต้น
- 5. ติดตามราคาใบรับรอง CBAM Q3 ประกาศ 5 ตุลาคม 2569 และตั้งแต่ปี 2570 จะประกาศทุกสัปดาห์ ใช้ประกอบการตั้งราคาขาย
ถ้าองค์กรต้องการคนช่วยร่างข้อสัญญาส่งต่อข้อมูลกับซัพพลายเออร์ ดูรายละเอียดได้ที่ บริการ AI Governance และ PDPA ของ Kooru และอ่านเรื่องข้อมูลความยั่งยืนที่ลูกค้ายุโรปขอได้ที่ EU ประกาศ ESRS 2.0 ตัดรายการข้อมูลรายงานความยั่งยืนกว่า 70% ซัพพลายเออร์ไทยที่ขายให้ยุโรปต้องเตรียมอะไร
มุมมองผู้เชี่ยวชาญ
สัญญาจัดซื้อเหล็กที่ผมเห็นส่วนใหญ่เขียนเรื่องราคา คุณภาพ และการส่งมอบละเอียดมาก แต่ไม่มีบรรทัดไหนพูดถึงข้อมูลคาร์บอนเลย ใน CBAM ข้อมูลคาร์บอนคือสินค้าอีกชิ้นที่คุณต้องส่งมอบพร้อมน็อตทุกกล่อง ถ้าวันนี้ยังไม่เขียนหน้าที่ส่งข้อมูลไว้ในสัญญากับซัพพลายเออร์ วันที่ลูกค้ายุโรปขอ คุณจะไม่มีสิทธิไปเรียกจากใครเลย
— Phuwara Krobtaku —
LL.M. (IP & IT) | M.S. (IT) | Thai Barrister & Attorney-at-Law
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ CBAM
CBAM คืออะไร
CBAM คือกลไกปรับราคาคาร์บอนก่อนข้ามพรมแดนของสหภาพยุโรป ที่ให้สินค้านำเข้าบางประเภทจ่ายต้นทุนคาร์บอนผ่านใบรับรอง ราคาใบรับรองไตรมาสแรกของปี 2569 อยู่ที่ €75.36 และไตรมาสที่สองอยู่ที่ €75.28
น็อตและลวดจากไทยต้องเสีย CBAM แล้วหรือยัง
ยังไม่แน่นอน จุดยืนของสภายุโรปรวมน็อต ลวด และสปริงไว้ในราว 457 รายการ แต่รายการสุดท้ายต้องรอการเจรจาไตรภาคี และระหว่างนี้ยังใช้ขอบเขตเดิมไปก่อน
CBAM สินค้าปลายน้ำต่างจาก CBAM เดิมอย่างไร
CBAM เดิมเน้นวัตถุดิบต้นน้ำ เช่น เหล็กและอะลูมิเนียม ส่วน CBAM สินค้าปลายน้ำขยายไปถึงสินค้าที่แปรรูปแล้ว จำนวนรายการขึ้นกับร่างที่ใช้ ตั้งแต่ราว 180 ถึงราว 457 รายการ
ผู้ส่งออกไทยต้องเก็บข้อมูลคาร์บอนอะไรบ้าง
ผู้ส่งออกไทยควรเก็บข้อมูลคาร์บอนที่แฝงในสินค้า โดยเฉพาะจากเหล็กและอะลูมิเนียมต้นน้ำที่ซื้อจากซัพพลายเออร์ เพราะผู้นำเข้า EU จะขอข้อมูลนี้ไปใช้รายงาน
แหล่งอ้างอิง
- VATupdate — (อ่านต้นฉบับ) — อ่านข่าวสภายุโรปสนับสนุนการขยาย CBAM ที่ VATupdate
- European Parliamentary Research Service (EPRS) — (อ่านต้นฉบับ) — อ่านเอกสาร EPRS
อ่านบทความด้าน ESG อื่น ๆ ได้ที่ หมวด ESG & DPPs
บทความนี้เป็นการสรุปข่าวและให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หากต้องการคำปรึกษาเฉพาะกรณีของธุรกิจคุณ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
