EU ทบทวน ETS ข้อเสนอยืด CBAM ถึงปี 2038 รัฐมนตรีถกแล้ว 12 ต.ค. 2569 ยังไม่ลงมติ ผู้ส่งออกเหล็กไทยต้องเขียนสัญญาอย่างไรเมื่อกฎยังเปลี่ยนได้

CBAM 2038 คือชื่อเรียกข้อเสนอของ EU ที่จะชะลอการเลิกสิทธิ์ฟรีของภาคที่อยู่ใน CBAM ทำให้ช่วงทยอยเริ่มบังคับเต็มที่ยืดจากปี 2034 ไปถึงปี 2038 รัฐมนตรีสิ่งแวดล้อม EU ถกเรื่องนี้เมื่อ 12 ตุลาคม 2569 แต่ยังไม่ลงมติ บทความนี้เหมาะกับผู้ส่งออกเหล็ก อะลูมิเนียม และปุ๋ยไทย ที่ต้องเขียนสัญญากับลูกค้า EU ในวันที่กฎยังเปลี่ยนได้

ลองนึกภาพโรงงานเหล็กขนาดกลาง (ตัวอย่างสมมติ) ที่ลูกค้า EU เพิ่งส่งร่างสัญญาฉบับใหม่มาให้ มีข้อมูลคาร์บอนและราคาปรับตามต้นทุน CBAM เรื่องที่ EU ถกกันทำให้บางคนคิดว่า CBAM จะเบาลงแล้วอย่าเพิ่งลงทุน ทว่าข้อเสนอยังเป็นร่าง ผู้ส่งออกจึงควรใช้กฎปัจจุบันเป็นฐาน

สรุปสั้น: ข้อเสนอ CBAM 2038 อยู่ในร่างทบทวน EU ETS ซึ่งรัฐมนตรีสิ่งแวดล้อม EU ถกกันเมื่อ 12 ตุลาคม 2569 เป็นเพียงการอภิปราย ไม่มีการลงมติ และกฎหมายปัจจุบันไม่เปลี่ยน ข้อเสนอจะคืนสิทธิ์ฟรี 15% ตั้งแต่ปี 2028 ผู้ส่งออกไทยควรเขียนสัญญาโดยยึดกฎปัจจุบัน แล้วทำสถานการณ์ต้นทุนที่เบากว่าเป็นกรณีโชคดี

CBAM 2038 คืออะไร และเกิดอะไรขึ้นในที่ประชุม EU

CBAM 2038 คือข้อเสนอในเอกสาร COM(2026) 616 ลงวันที่ 17 กรกฎาคม 2569 ที่จะชะลอการทยอยเลิกใบอนุญาตปล่อยก๊าซฟรีของภาคที่อยู่ใน CBAM โดยคืนสิทธิ์ฟรี 15% ตั้งแต่ปี 2028 ทำให้ช่วงทยอยเริ่มยืดจากปี 2034 เป็นปี 2038 ข้อมูลทั้งหมดนี้อ้างตาม CBAMGuide ที่ไปอ้างเอกสารของคณะมนตรีและคณะกรรมาธิการยุโรปอีกชั้น

ข้อเสนอเปลี่ยนตัวเลข CBAM เทียบกฎปัจจุบันอย่างไร

ข้อเสนอเปลี่ยนค่า CBAM factor ตั้งแต่ปี 2028 ให้สูงกว่ากฎปัจจุบัน ตัวเลขด้านล่างเป็นค่าตามที่ CBAMGuide รายงาน ปี 2569 และ 2570 ทั้งสองแนวทางเท่ากันที่ 97.5% และ 95% ตัวเลขที่ต่ำลงหมายถึง CBAM บังคับเข้มขึ้น (ผู้เขียนตีความจากชุดตัวเลขที่รายงาน ควรตรวจกับต้นฉบับ)

ข้อเสนอนี้ผ่านเป็นกฎหมายแล้วหรือยัง

ข้อเสนอยังไม่ผ่านเป็นกฎหมาย ต้องผ่านทั้งคณะมนตรีและรัฐสภายุโรปก่อน รายงานระบุว่าเสียงข้างมากของประเทศสมาชิกหนุน “ทางออกเฉพาะ” ช่วยสินค้าส่งออก EU ที่โดนต้นทุนคาร์บอน ตามพาดหัวของ Carbon Pulse ที่ CBAMGuide อ้าง ซึ่งเว็บต้นทางยังไม่ได้อ่านเนื้อหาเต็ม ส่วนการเข้าเจรจา trilogue เดือนมกราคม 2570 และการจบภายในไตรมาส 1 ปี 2570 เป็นเป้าที่รายงานไว้ ยังไม่ใช่มติ

CBAM 2038 กระทบผู้ส่งออกไทยอย่างไร

CBAM 2038 กระทบผู้ส่งออกไทยผ่านต้นทุนที่ผู้นำเข้า EU ส่งต่อมาในราคาและสัญญา ข้อวิเคราะห์ด้านล่างเป็นความเห็นของผู้เขียน สื่อไทยรายงานว่าเหล็กเป็นสัดส่วนเกิน 84% ของสินค้า CBAM ที่ไทยส่งไป EU ผู้ส่งออกเหล็กจึงเป็นกลุ่มที่ได้รับผลมากที่สุด

ผู้ผลิตเหล็ก อะลูมิเนียม และปุ๋ยต้องเจอคำขออะไร

ผู้ผลิตเหล็ก อะลูมิเนียม และปุ๋ยที่ส่ง EU ยังถูกลูกค้า EU ขอข้อมูลคาร์บอนและขอเจรจาแบ่งต้นทุนในสัญญา แม้ข้อเสนอจะยืดเวลา เพราะกฎปัจจุบันยังบังคับอยู่ ผลที่เกิดขึ้นคือผู้ผลิตที่เก็บข้อมูลปล่อยก๊าซได้จริงจะเจรจาได้เปรียบกว่า ดูกรอบการทวนสอบข้อมูลได้ใน สมอ. ดันหน่วยทวนสอบคาร์บอนในไทยรับ CBAM ค่าตรวจ 8–10 หมื่นบาท ข้อมูลพลาดได้ไม่เกิน 5% ผู้ส่งออกต้องเตรียมอะไร

ถ้า CBAM เบาลง ผู้ผลิต EU ได้เปรียบกลับมาหรือไม่

ถ้าสิทธิ์ฟรีของผู้ผลิตใน EU กลับมา ความได้เปรียบเชิงต้นทุนของผู้ผลิต EU อาจกลับมาด้วย ทำให้ต้นทุน CBAM ของไทยผันผวนตามผลเจรจา เรื่องนี้เป็นการวิเคราะห์ของผู้เขียน ราคาคาร์บอนในตลาด EU ยังเป็นอีกตัวแปรหนึ่ง ซึ่งเราสรุปไว้ใน Brussels ปัดคุมราคา EU ETS เพิ่ม ลงมติกรรมาธิการ 1 ธ.ค. 2026 ราคาคาร์บอนไม่มีเพดาน ผู้ส่งออกไทยควรเขียนสัญญา CBAM อย่างไร

ข้อพิพาท WTO และกฎหมายไทยเกี่ยวกับข้อเสนอนี้อย่างไร

ข้อพิพาท WTO เรื่อง CBAM เป็นอีกปัจจัยที่อาจทำให้กฎเปลี่ยนได้ ตามที่เราสรุปไว้ใน WTO ตั้ง panel คดีแรกเรื่อง CBAM ของ EU (DS639) ผู้ส่งออกเหล็กและอะลูมิเนียมไทยยังต้องทำตามกติกาคาร์บอนต่อไหม ส่วนการเตรียมข้อมูลคาร์บอนฝั่งไทย ดูแนวร่าง พ.ร.บ. โลกร้อนที่ ร่าง พ.ร.บ.โลกร้อนไทยถึงหมวด CBAM แล้ว ระบบ ETS หมวด 8 เสร็จ ธุรกิจต้องเตรียมข้อมูลคาร์บอนอะไรก่อนปี 2570

ข้อสัญญา CBAM ควรเขียนแบบไหนเมื่อกฎยังไม่นิ่ง

ข้อสัญญาควรอ้างกฎปัจจุบันเป็นฐาน แล้วกำหนดกลไกปรับราคาเมื่อกฎเปลี่ยน ไม่ควรตั้งสมมติฐานว่าข้อเสนอจะผ่าน ถ้าผ่านจริง ผู้ส่งออกได้ต้นทุนต่ำกว่าที่คิดเป็นกำไรเพิ่ม ถ้าไม่ผ่าน สัญญายังรองรับ ข้อสัญญาเรื่องเส้นตายและเกณฑ์ยกเว้นอ่านต่อได้ใน เกณฑ์ยกเว้น CBAM 50 ตันยังไม่ถูกปรับ ราคา certificate ราว €75 และเส้นตาย 30 ก.ย. 2570 ผู้ส่งออกไทยต้องเขียนข้อสัญญา CBAM อย่างไร

ถ้าเขียนสัญญาโดยสมมติว่า CBAM จะเบาลง จะเสี่ยงอะไร

ถ้าสมมติว่า CBAM เบาลงแล้วตั้งราคาหรือแผนลงทุนตามนั้น ผู้ส่งออกเสี่ยงขาดทุนเมื่อข้อเสนอไม่ผ่านหรือถูกแก้ ข้อเสนอยังต้องผ่านสภาและคณะมนตรี และข้อพิพาท WTO อาจทำให้กฎเปลี่ยนได้อีก

ความเสี่ยงอีกด้านคือเสียความน่าเชื่อถือกับลูกค้า EU ถ้าบริษัทหยุดเก็บข้อมูลคาร์บอนเพราะคิดว่าจะได้ผ่อนผัน ลูกค้าที่ต้องส่งรายงานให้ทางการ EU จะหาซัพพลายเออร์ที่ส่งข้อมูลได้ครบแทน

ผู้ส่งออกเหล็ก อะลูมิเนียม และปุ๋ยควรทำอะไรตอนนี้

ผู้ส่งออกเหล็ก อะลูมิเนียม และปุ๋ยควรทำ 4 ข้อนี้ เพราะทั้งหมดใช้ได้ไม่ว่าข้อเสนอ CBAM 2038 จะผ่านหรือไม่

• 1. ทำสถานการณ์ต้นทุนคาร์บอน 2 แบบ แบบแรกใช้กฎปัจจุบัน แบบที่สองใช้ข้อเสนอที่ยืดถึงปี 2038 แล้วใช้แบบแรกเป็นฐานตั้งราคา
• 2. ใส่ข้อสัญญาปรับราคา (price adjustment) ระบุว่าราคาปรับได้เมื่อกฎ CBAM หรือราคาคาร์บอนเปลี่ยน และใครรับต้นทุนส่วนต่าง
• 3. ใส่ข้อสัญญาข้อมูลคาร์บอนตาม CBAM กำหนดรูปแบบข้อมูลที่ส่ง กำหนดเวลาส่ง และสิทธิ์ของลูกค้าในการขอตรวจ
• 4. ตามผลท่าทีร่วมของ EU เดือนธันวาคม 2569 ตั้งผู้รับผิดชอบติดตาม แล้วทบทวนสัญญาเมื่อมีมติ

ถ้าต้องการให้ทนายช่วยตรวจข้อสัญญา CBAM ดูได้ที่ บริการ AI Governance และ PDPA ของ Kooru

มุมมองผู้เชี่ยวชาญ

ข้อสังเกตเชิงวิชาชีพของผมคือ ข่าวร่างยืดเวลาเป็นข่าวดีที่ไม่ควรเอาไปเขียนลงสัญญา อย่าเอาร่างที่ยังไม่ลงมติ มาเป็นสมมติฐานในสัญญา ใช้กฎที่มีอยู่เป็นฐาน แล้วถือร่างเป็นโบนัส จุดที่องค์กรมักพลาดคือตั้งราคาเผื่อกฎเบาลง แล้วต้องรับต้นทุนเองเมื่อกฎไม่เปลี่ยน ควรเช็กว่าสัญญามีข้อปรับราคาและข้อมูลคาร์บอนที่ชัดพอ

— Phuwara Krobtaku —
LL.M. (IP & IT) | M.S. (IT) | Thai Barrister & Attorney-at-Law

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ CBAM 2038

CBAM 2038 เป็นกฎหมายแล้วหรือยัง

ยังไม่เป็นกฎหมาย เป็นข้อเสนอในการทบทวน EU ETS ที่รัฐมนตรีสิ่งแวดล้อม EU ถกเมื่อ 12 ตุลาคม 2569 โดยไม่มีการลงมติ กฎหมายปัจจุบันไม่เปลี่ยน

ข้อเสนอ CBAM 2038 ต่างจากกฎปัจจุบันอย่างไร

ข้อเสนอจะคืนสิทธิ์ฟรี 15% ตั้งแต่ปี 2028 ทำให้ช่วงทยอยเริ่มยืดจากปี 2034 เป็นปี 2038 ตามที่รายงาน ตัวเลขปี 2571 เป็น 91.5% เทียบกับ 90% ของกฎปัจจุบัน และปี 2576 เป็น 27% เทียบกับ 14%

ผู้ส่งออกไทยต้องส่งข้อมูลคาร์บอนต่อไปหรือไม่

ต้องเตรียมต่อไป เพราะกฎปัจจุบันยังบังคับอยู่ และลูกค้า EU ยังขอข้อมูลคาร์บอนเพื่อคำนวณต้นทุน CBAM การรอข้อเสนอผ่านก่อนเก็บข้อมูลเป็นความเสี่ยง

ควรตามผลเรื่องนี้ต่อเมื่อไร

ควรตามท่าทีร่วมของประเทศสมาชิกที่ไอร์แลนด์ตั้งเป้าเดือนธันวาคม 2569 และตามการเข้าเจรจา trilogue ที่มีรายงานเป้าเดือนมกราคม 2570 ทั้งสองเป็นเป้าหมายที่รายงาน ยังไม่ใช่มติ

แหล่งอ้างอิง

• CBAMGuide — (อ่านต้นฉบับ) — อ่านที่ CBAMGuide
• ICAP — (อ่านต้นฉบับ) — อ่านที่ ICAP

บทความนี้เป็นการสรุปข่าวและให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หากต้องการคำปรึกษาเฉพาะกรณีของธุรกิจคุณ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

Related Posts

เกณฑ์ยกเว้น CBAM 50 ตันยังไม่ถูกปรับ ราคา certificate ราว €75 และเส้นตาย 30 ก.ย. 2570 ผู้ส่งออกไทยต้องเขียนข้อสัญญา CBAM อย่างไร

คณะกรรมาธิการยุโรปประเมิน…

ตรงเรื่อง 77.4%

สภายุโรปโหวตขยาย CBAM ไปสินค้าปลายน้ำ 457 รายการ น็อต ลวด สปริง ผู้ผลิตชิ้นส่วนโลหะไทยต้องเตรียมข้อมูลคาร์บอนอะไร

สภายุโรปรับรองจุดยืนขยาย …

ตรงเรื่อง 77.4%