กขค. เปิดรับฟังร่างประกาศคุมค่า GP แพลตฟอร์มส่งอาหาร-เรียกรถถึง 20 พ.ย. 2569 ร้านค้าและไรเดอร์ไทยค้านได้ แพลตฟอร์มต้องส่งอะไร

ค่า GP แพลตฟอร์ม คือส่วนแบ่งหรือค่าธรรมเนียมที่แอปเรียกรถและส่งอาหารหักจากร้านค้า ไรเดอร์ และผู้ขนส่ง ตอนนี้กำลังจะถูกคุมโดยร่างประกาศของคณะกรรมการการแข่งขันทางการค้า (กขค.) ที่เปิดรับฟังความเห็นถึง 20 พฤศจิกายน 2569 บทความนี้เหมาะกับเจ้าของร้านอาหาร ไรเดอร์ และทีมกฎหมายของแพลตฟอร์ม อ่านแล้วจะรู้ว่าร่างนี้เปลี่ยนอะไร และต้องทำอะไรก่อนเส้นตาย

ลองนึกภาพร้านข้าวมันไก่ที่ขายผ่านแอปส่งอาหาร ทุกครั้งที่แอปขึ้นค่า GP กำไรต่อจานก็หายไปทันที โดยร้านแทบไม่มีโอกาสต่อรอง ร่างประกาศของ กขค. ฉบับนี้เป็นครั้งแรกที่ให้แพลตฟอร์มต้องอธิบายเหตุผลก่อนขึ้นค่าธรรมเนียม

สรุปสั้น: บอร์ด กขค. อนุมัติร่างประกาศคุมค่า GP และค่าธรรมเนียมของแพลตฟอร์มเรียกรถ-ส่งอาหารเมื่อ 19 ตุลาคม 2569 แพลตฟอร์มต้องชี้แจงเหตุผลก่อนขึ้นค่าธรรมเนียม มีเพดานจำนวนครั้งต่อปี และส่งข้อมูลต้นทุนภายใน 6 เดือน ร่างนี้ยังไม่บังคับใช้ ร้านค้าและไรเดอร์ยื่นความเห็นได้ถึง 20 พฤศจิกายน 2569

ร่างประกาศคุมค่า GP แพลตฟอร์มของ กขค. คืออะไร เกิดอะไรขึ้น

ร่างประกาศคุมค่า GP แพลตฟอร์ม คือร่างกฎของ กขค. ที่บอร์ดอนุมัติเมื่อ 19 ตุลาคม 2569 เพื่อคุมค่าบริการ ส่วนแบ่งรายได้ ค่ารอ ผลประโยชน์อื่น และค่า GP ที่แพลตฟอร์มเก็บจากไรเดอร์ ผู้ขนส่ง และร้านค้า ร่างนี้ยังอยู่ในขั้นรับฟังความเห็น จึงยังไม่มีผลบังคับ

สาระหลักคือ แพลตฟอร์มต้องชี้แจงเหตุผลก่อนขึ้นค่าธรรมเนียม ขึ้นได้ไม่เกินจำนวนครั้งที่กำหนดต่อปี และต้องส่งโครงสร้างต้นทุน บัญชี และงบลงทุนให้ กขค. ภายใน 6 เดือน ตามที่ THE STANDARD และผู้จัดการออนไลน์รายงาน

ตัวเลขการขึ้น GP ของ Shopee และ Lazada เป็นตัวเลขที่ข่าวอ้างถึง ส่วน TikTok อยู่ระหว่างการตรวจสอบ ข่าวยังไม่ได้ระบุว่าแพลตฟอร์มรายใดทำผิดกฎหมาย

ค่า GP แพลตฟอร์ม ที่ถูกคุม กระทบธุรกิจไทยอย่างไร

ค่า GP แพลตฟอร์ม ที่ถูกคุมกระทบคน 3 กลุ่มชัดที่สุด คือร้านค้า SME ไรเดอร์และคนขับ และตัวแพลตฟอร์มเอง ส่วนนี้เป็นการวิเคราะห์ของผู้เขียน โดยอิงข้อเท็จจริงในข่าวและร่างที่ยังไม่บังคับใช้

ร้านอาหารและร้านค้า SME ได้อะไรจากร่างประกาศ กขค.

ร้านค้าได้สิทธิ์ที่จะรู้เหตุผลก่อนแพลตฟอร์มขึ้นค่า GP และได้เพดานจำนวนครั้งที่ขึ้นได้ต่อปี ถ้าร่างผ่านตามนี้ ร้านจะวางแผนราคาได้แน่นอนขึ้น ไม่ต้องรับข่าวขึ้นค่าธรรมเนียมแบบกะทันหัน

จุดที่ร้านมักมองข้ามคือหลักฐาน ข้อความแจ้งขึ้นค่า GP ในแอปมักหายไปเมื่อมีประกาศใหม่ ร้านที่เก็บภาพหน้าจอ อีเมล และใบแจ้งยอดพร้อมวันที่ไว้ จะใช้ยื่นความเห็นหรือร้องเรียนได้ทันที เรื่องสิทธิ์ของร้านเมื่อแพลตฟอร์มขึ้นค่าธรรมเนียมเคยสรุปไว้ใน TikTok Shop ไทยพลิกกำไร 3,090 ล้านบาท รายได้โต 351% ร้านค้าไทยมีสิทธิอะไรเมื่อแพลตฟอร์มขึ้นค่าธรรมเนียม

ไรเดอร์และคนขับแอปเรียกรถได้รับผลอย่างไร

ไรเดอร์และคนขับอยู่ในขอบเขตของร่างโดยตรง เพราะร่างคุมส่วนแบ่งรายได้และค่ารอที่เก็บจากผู้ขนส่งด้วย ไม่ใช่แค่ฝั่งร้านค้า ไรเดอร์ที่เห็นส่วนแบ่งถูกปรับลดบ่อยครั้งจึงยื่นความเห็นได้เช่นเดียวกับร้านค้า

แพลตฟอร์ม Grab, LINE MAN, Bolt และอีคอมเมิร์ซต้องเตรียมอะไร

แพลตฟอร์มต้องหยุดขึ้นค่าธรรมเนียมในช่วงที่ กขค. ใช้มาตรา 60 สั่งพัก และต้องเตรียมข้อมูลต้นทุน บัญชี และงบลงทุนไว้ส่งภายใน 6 เดือน ภาระพิสูจน์จึงย้ายมาอยู่ที่แพลตฟอร์ม ว่าการขึ้นค่าธรรมเนียมแต่ละครั้งมีเหตุผลทางต้นทุนจริง

ทีมกฎหมายของแพลตฟอร์มควรตรวจข้อตกลงกับร้านค้าและไรเดอร์ด้วย ข้อที่ให้แพลตฟอร์มเปลี่ยนค่าธรรมเนียมฝ่ายเดียวโดยแจ้งล่วงหน้าสั้น ๆ อาจขัดกับแนวทางของร่าง เรื่องการเปิดค่าธรรมเนียมรวมเคยมีแนวปฏิบัติของ ETDA ที่สรุปไว้ใน ETDA ออกแนวปฏิบัติ Total Take Rate ให้ e-Marketplace เปิดค่าธรรมเนียมรวม ร้านค้าบน Shopee Lazada TikTok Shop ต้องรู้อะไร

เทียบกับกฎหมายไทย: ร่างคุมค่า GP ต่างจากกติกาเดิมอย่างไร

ร่างคุมค่า GP ต่างจากกติกาเดิมตรงที่เป็นการคุมล่วงหน้า แทนที่จะรอให้มีร้องเรียนแล้วค่อยลงโทษทีละกรณี

ช่องว่างที่ยังเหลือคือ ร่างยังไม่ใช่กฎหมายจนกว่าจะลงราชกิจจานุเบกษา และรายละเอียดเพดานจำนวนครั้งยังต้องรอฉบับสุดท้าย ร้านค้าจึงไม่ควรถือว่าได้สิทธิ์แล้ว แต่ควรใช้ช่วงรับฟังให้เสียงของตัวเองเข้าไปอยู่ในร่าง กรณีที่ กขค. เคยปรับแพลตฟอร์มดูได้ใน กขค. ปรับ Shopee 3.48 ล้านบาท จับร้านค้าเข้าแคมเปญโดยไม่ขอความยินยอม ร้านค้าออนไลน์มีสิทธิ์อะไรบ้าง

ถ้าร้านค้าไม่ทำอะไรเลยกับค่า GP แพลตฟอร์ม จะเสี่ยงอะไร

ถ้าไม่ทำอะไร ร้านค้าเสียโอกาสกำหนดหน้าตากฎที่จะคุมค่า GP แพลตฟอร์มไปอีกหลายปี เพราะช่วงรับฟังปิด 20 พฤศจิกายน 2569 หลังจากนั้นความเห็นใหม่แทบไม่มีผลต่อร่าง

ความเสี่ยงที่สองคือไม่มีหลักฐาน ถ้าแพลตฟอร์มขึ้นค่าธรรมเนียมในช่วงที่ถูกสั่งพัก ร้านที่ไม่มีภาพหน้าจอหรือใบแจ้งยอดพร้อมวันที่จะร้องเรียนได้ยาก ฝั่งแพลตฟอร์มเองถ้าไม่เตรียมข้อมูลต้นทุน อาจเจอค่าปรับทางปกครองสูงสุด 10% ของรายได้ตามที่ข่าวรายงาน

ร้านค้าและไรเดอร์ควรทำอะไรตอนนี้

ร้านค้าและไรเดอร์ควรทำ 5 เรื่องนี้ก่อน 20 พฤศจิกายน 2569 เพื่อให้ร่างคุมค่า GP แพลตฟอร์มสะท้อนปัญหาจริงของตัวเอง

• 1. รวบรวมประวัติการขึ้นค่า GP เก็บภาพหน้าจอ อีเมล และใบแจ้งยอดย้อนหลังพร้อมวันที่ แยกตามแพลตฟอร์ม
• 2. คำนวณผลกระทบเป็นตัวเลข เช่น กำไรต่อออร์เดอร์ก่อนและหลังขึ้น GP เพื่อแนบในความเห็น
• 3. ยื่นความเห็นต่อ กขค. ภายใน 20 พ.ย. 2569 ระบุปัญหาที่เจอและข้อเสนอ เช่น ระยะแจ้งล่วงหน้าที่เหมาะสม
• 4. จับตาการขึ้นค่าธรรมเนียมช่วงที่ถูกสั่งพัก ถ้าพบให้บันทึกหลักฐานและร้องเรียน กขค.
• 5. ทบทวนข้อตกลงกับแพลตฟอร์มและข้อมูลลูกค้าที่ได้จากแอป ดูว่าข้อใดให้แพลตฟอร์มเปลี่ยนค่าธรรมเนียมฝ่ายเดียว และข้อมูลลูกค้าที่ร้านได้มาใช้ได้แค่ไหน

ร้านขนาดเล็กที่อยากจัดระบบข้อมูลลูกค้าจากแอปให้ถูกต้องไปพร้อมกัน ดูแนวทางได้ที่ บริการ PDPA สำหรับ SME

มุมมองผู้เชี่ยวชาญ

ข้อสังเกตเชิงวิชาชีพของผมคือ ร่างนี้เปลี่ยนคำถามจาก “แพลตฟอร์มขึ้นค่าธรรมเนียมได้ไหม” เป็น “แพลตฟอร์มพิสูจน์ได้ไหมว่าต้องขึ้น” ร้านที่มีหลักฐานการขึ้น GP ครบ จะมีเสียงดังกว่าร้านที่มีแต่ความรู้สึกว่าโดนเอาเปรียบ จุดที่ร้านค้ามักพลาดคือรอให้กฎออกก่อนค่อยขยับ ทั้งที่ช่วงรับฟังคือช่วงเดียวที่ความเห็นมีผลจริง และอย่าลืมว่าร่างนี้ยังไม่ใช่กฎหมายจนกว่าจะประกาศ

— Phuwara Krobtaku —
LL.M. (IP & IT) | M.S. (IT) | Thai Barrister & Attorney-at-Law

ประวัติผู้เขียน · นโยบายบรรณาธิการ

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับค่า GP แพลตฟอร์ม

ร่างประกาศคุมค่า GP แพลตฟอร์มบังคับใช้แล้วหรือยัง

ยังไม่บังคับใช้ ร่างเปิดรับฟังความเห็นถึง 20 พฤศจิกายน 2569 และคาดว่าจะลงราชกิจจานุเบกษาภายใน 18 ธันวาคม 2569 แล้วมีผลทันที ระหว่างนี้ กขค. ใช้มาตรา 60 สั่งแพลตฟอร์มใหญ่พักการขึ้นค่าธรรมเนียม

ร่างของ กขค. คุมแพลตฟอร์มไหนบ้าง

ข่าวระบุว่าครอบคลุมแพลตฟอร์มเรียกรถและส่งอาหาร เช่น Grab, LINE MAN และ Bolt รวมถึงอีคอมเมิร์ซรายใหญ่ที่ต้องหยุดขึ้นค่าธรรมเนียมและเตรียมข้อมูลต้นทุน

แพลตฟอร์มฝ่าฝืนคำสั่งพักขึ้นค่าธรรมเนียมจะโดนอะไร

ตามที่ข่าวรายงาน ฝ่าฝืนคำสั่งตามมาตรา 60 มีโทษปรับทางปกครองสูงสุด 10% ของรายได้ ตัวเลขนี้เป็นเพดานสูงสุด ไม่ใช่ค่าปรับที่เกิดขึ้นจริง

ร้านค้าจะยื่นความเห็นเรื่องค่า GP ต้องเตรียมอะไร

ควรเตรียมประวัติการขึ้นค่า GP พร้อมวันที่ ตัวเลขผลกระทบต่อกำไร และข้อเสนอที่ชัดเจน แล้วยื่นต่อ กขค. ภายใน 20 พฤศจิกายน 2569

แหล่งอ้างอิง

• THE STANDARD — (อ่านต้นฉบับ) — อ่านข่าวที่ THE STANDARD
• ผู้จัดการออนไลน์ — (อ่านต้นฉบับ) — อ่านข่าวที่ ผู้จัดการออนไลน์

บทความนี้เป็นการสรุปข่าวและให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หากต้องการคำปรึกษาเฉพาะกรณีของธุรกิจคุณ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

Related Posts

TikTok Shop ไทยพลิกกำไร 3,090 ล้านบาท รายได้โต 351% ร้านค้าไทยมีสิทธิอะไรเมื่อแพลตฟอร์มขึ้นค่าธรรมเนียม

งบการเงินที่ยื่นกรมพัฒนาธ…

ตรงเรื่อง 72.1%

กขค. เสนอลดเกณฑ์อำนาจเหนือตลาดเหลือ 33% และ 500 ล้านบาท เพิ่มเกณฑ์พลวัตสำหรับแพลตฟอร์ม ธุรกิจไทยส่งความเห็นได้ถึง 21 ต.ค. 2569

กขค. เปิดรับฟังความเห็นร่…

ตรงเรื่อง 71.7%