Anthropic ผู้พัฒนา AI ชื่อ Claude ถูกสำนักข่าวใหญ่ของแคนาดา 4 รายยื่นฟ้องที่ศาลในรัฐออนแทรีโอเมื่อ 6 ตุลาคม 2569 โจทก์กล่าวหาว่านำข่าวไปเทรน AI โดยผิดทั้งลิขสิทธิ์ ข้อกำหนดเว็บไซต์ และหลบมาตรการป้องกันการคัดลอก บทความนี้เหมาะกับทีม AI และทีมข้อมูลไทยที่ดึงข้อมูลจากเว็บ
ลองนึกภาพสตาร์ตอัปไทยที่เขียนบอตดึงข่าวจากเว็บสื่อไทย 20 แห่งมาสรุปให้ลูกค้า (ตัวอย่างสมมติ) ถ้าเว็บเหล่านั้นเขียนห้ามไว้ในข้อกำหนด และมีระบบกันบอต แล้วทีมเขียนโค้ดหลบระบบนั้น คำถามทางกฎหมายจะไม่ได้มีแค่เรื่องลิขสิทธิ์อีกต่อไป คดีที่แคนาดาแสดงให้เห็นแนวทางนี้
สรุปสั้น: Postmedia, Torstar, The Globe and Mail และ The Canadian Press ฟ้อง Anthropic ที่ศาลออนแทรีโอ ด้วย 3 ข้อหา คือละเมิดลิขสิทธิ์ ผิดข้อกำหนดเว็บไซต์ และหลบมาตรการทางเทคโนโลยี (TPM) ขอค่าเสียหายตามกฎหมายสูงสุด 20,000 ดอลลาร์แคนาดาต่อชิ้นงาน ข้อกล่าวหายังไม่ได้พิสูจน์ในศาล
คดีสื่อแคนาดาฟ้อง Anthropic คืออะไร
คดีนี้คือการที่สำนักข่าวแคนาดา 4 รายกล่าวหาว่า Anthropic นำเนื้อหาข่าวไปใช้เทรน Claude โดยไม่ได้รับอนุญาต MobileSyrup และ CP24 รายงานเมื่อ 19 ตุลาคม 2569 ว่าคำฟ้องยื่นต่อศาลออนแทรีโอเมื่อ 6 ตุลาคม 2569 และ Anthropic ยังไม่ได้ถูกศาลตัดสินว่าทำผิดในเรื่องใด
| ประเด็น | ข้อเท็จจริงตามรายงาน |
|---|---|
| โจทก์ | Postmedia, Torstar, The Globe and Mail, The Canadian Press |
| จำเลย | Anthropic |
| ศาล / วันยื่นฟ้อง | ศาลออนแทรีโอ / 6 ต.ค. 2569 |
| ข้อหา | ละเมิดลิขสิทธิ์ · ผิดข้อกำหนดเว็บไซต์ · หลบมาตรการทางเทคโนโลยี |
| ค่าเสียหายที่ขอ | ค่าเสียหายตามกฎหมายสูงสุด 20,000 ดอลลาร์แคนาดาต่อชิ้นงาน |
กลุ่มสื่อเดียวกันเคยฟ้อง OpenAI ตั้งแต่ปี 2567 (ค.ศ. 2024) และคดีนั้นยังไม่ยุติ ตัวเลข 20,000 ดอลลาร์แคนาดาเป็นเพดานที่โจทก์ขอ ไม่ใช่เงินที่ศาลสั่งให้จ่าย
ทำไมการฟ้องด้วยข้อกำหนดเว็บและ TPM จึงสำคัญ
การฟ้องด้วยข้อกำหนดเว็บและ TPM สำคัญเพราะไม่ต้องรอตอบคำถามยากว่าการเทรน AI เป็นการใช้โดยชอบธรรม (fair use หรือ fair dealing) หรือไม่ ผู้เขียนวิเคราะห์ว่าแนวทางนี้ทำให้ข้อต่อสู้เรื่องใช้โดยชอบธรรมอ่อนลง เพราะคำถามเปลี่ยนเป็น “ตกลงตามข้อกำหนดไหม” และ “หลบระบบกันคัดลอกไหม” ซึ่งพิสูจน์ด้วยหลักฐานทางเทคนิคได้ง่ายกว่า
คดี Anthropic กระทบธุรกิจไทยอย่างไร
คดี Anthropic กระทบทีม AI ไทยที่ดึงข้อมูลจากเว็บข่าวหรือเว็บอื่นไปใช้ ทั้งเพื่อเทรนโมเดลและเพื่อทำบริการสรุปข่าว ข้อเท็จจริงเรื่องคดีมาจากข่าว ส่วนการเชื่อมกับกฎหมายไทยเป็นการวิเคราะห์ของผู้เขียน
สตาร์ตอัปและทีม AI ที่เทรนโมเดลเอง
สตาร์ตอัปที่เทรนหรือปรับโมเดลด้วยข้อมูลจากเว็บควรตอบได้ว่าข้อมูลแต่ละชุดมาจากไหน และมีเงื่อนไขอะไรกำกับ คดีที่แคนาดาบอกว่าโจทก์จะไล่ดูทั้งข้อกำหนดเว็บและวิธีที่บอตเข้าถึง ทีมที่ไม่มีบันทึกที่มาข้อมูลจะตอบคำถามเหล่านี้ไม่ได้ บทเรียนจากคดีก่อนหน้าดูได้ใน Anthropic จ่าย 5 หมื่นล้านบาทในคดีฝึก AI ด้วยงานลิขสิทธิ์: บทเรียนสำหรับธุรกิจไทย
ธุรกิจที่อยากใช้ข่าวอย่างถูกต้อง
ธุรกิจที่อยากใช้เนื้อหาข่าวเทรนหรือป้อน AI อย่างถูกต้อง มีทางเลือกคือทำสัญญาอนุญาตใช้สิทธิกับเจ้าของเนื้อหา สัญญาแบบนี้ควรระบุขอบเขตการใช้ ระยะเวลา และค่าตอบแทนให้ชัด หัวข้อ “อ่านต่อ” ท้ายบทความมีแนวทางว่าสัญญาอนุญาตควรมีข้อใดบ้าง
สื่อและเจ้าของเนื้อหาไทย
สื่อไทยได้เห็นว่าข้อกำหนดเว็บไซต์และระบบกันบอตใช้เป็นฐานฟ้องได้ ถ้าเขียนไว้ชัดและติดตั้งจริง สื่อที่ยังไม่มีข้อกำหนดเรื่องการใช้เนื้อหาเทรน AI ควรเพิ่ม เรื่องสิทธิของเจ้าของเว็บต่อบอต AI อ่านต่อใน Meta แก้ข้อกำหนดทางการค้า มีผล 30 ต.ค. 2569 ขอสิทธิ์ให้บอตดึงเว็บไซต์ของธุรกิจที่ใช้ Facebook และ Business Suite ไปพัฒนาและเทรน AI เจ้าของเพจไทยต้องตัดสินใจอะไรก่อนวันมีผล
องค์กรที่ซื้อบริการ AI จากผู้ขาย
องค์กรที่ใช้ AI ของผู้ขายรายใหญ่ไม่ได้เป็นจำเลยในคดีนี้ แต่ควรดูว่าสัญญากับผู้ขายมีข้อชดใช้ค่าเสียหายเรื่องทรัพย์สินทางปัญญาหรือไม่ เพราะคดีลักษณะนี้มีต่อเนื่อง
เทียบกับกฎหมายไทย: คดี Anthropic ต่างจากลิขสิทธิ์ไทยอย่างไร
คดี Anthropic ใช้ 3 ฐานที่ไทยมีของคล้ายกัน คือลิขสิทธิ์ สัญญา และมาตรการทางเทคโนโลยี พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 ของไทยมีบทคุ้มครองมาตรการทางเทคโนโลยีอยู่แล้ว ตารางนี้ไม่ใส่เลขมาตราเพราะยังไม่ได้ยืนยัน
| ประเด็น | คดีแคนาดา (ตามคำฟ้อง) | กฎหมายไทย |
|---|---|---|
| ใช้งานเพื่อเทรน AI | ละเมิดลิขสิทธิ์ | พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 ยังไม่มีข้อยกเว้นเฉพาะการเทรน AI |
| หลบระบบกันคัดลอก | หลบ TPM | พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ มีบทคุ้มครองมาตรการทางเทคโนโลยี |
| ข้อกำหนดเว็บไซต์ | ผิดข้อกำหนดเว็บไซต์ | ประเด็นสัญญาตามกฎหมายแพ่ง ต้องดูว่าผูกพันผู้ใช้หรือไม่ |
| เข้าระบบที่มีมาตรการป้องกัน | ไม่ได้ระบุในข่าว | พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ ม.5 เข้าถึงระบบโดยมิชอบ (ต้องดูข้อเท็จจริงเป็นรายกรณี) |
ช่องว่างของไทยคือยังไม่มีคดีหรือแนวปฏิบัติที่ชัดเรื่องการเทรน AI ด้วยงานลิขสิทธิ์ ทีม AI ไทยจึงควรใช้มาตรฐานที่ระวังกว่า คือเคารพข้อกำหนดและไม่หลบระบบกันบอต ประเด็น พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ ม.5 เป็นการตั้งข้อสังเกตของผู้เขียน ไม่ได้มาจากข่าว
ถ้าทีม AI ไทยไม่ทำอะไรเลย จะเสี่ยงอะไร
ถ้าไม่ทำอะไร ทีม AI เสี่ยงถูกฟ้องได้หลายฐานพร้อมกัน ไม่ใช่แค่ลิขสิทธิ์ และถ้าไม่มีหลักฐานที่มาข้อมูล ก็พิสูจน์ไม่ได้ว่าใช้ข้อมูลถูกต้อง
ความเสี่ยงทางธุรกิจคือนักลงทุนและลูกค้าองค์กรเริ่มถามเรื่องที่มาข้อมูลเทรนในการตรวจสอบก่อนลงทุน ทีมที่ตอบไม่ได้จะเสียโอกาส
ทีม AI และทีมข้อมูลไทยควรทำอะไรตอนนี้
ทีม AI และทีมข้อมูลไทยควรทำ 5 ข้อนี้ก่อนดึงข้อมูลเว็บรอบถัดไป เพราะคดี Anthropic ที่แคนาดาแสดงว่าโจทก์ไล่ดูทั้งข้อกำหนดและวิธีเข้าถึง
- 1. อ่าน robots.txt และข้อกำหนดเว็บก่อนดึง บันทึกไว้ว่าเว็บไหนห้ามหรืออนุญาตอะไร ณ วันที่ดึง
- 2. ห้ามหลบระบบกันบอต ถ้าเว็บติดตั้งระบบป้องกัน ให้หยุดและขออนุญาตแทน
- 3. ทำบันทึกที่มาข้อมูล (data provenance) ทุกชุดข้อมูลต้องรู้ว่ามาจากไหน เมื่อไร ใต้เงื่อนไขอะไร
- 4. พิจารณาสัญญาอนุญาตใช้เนื้อหา สำหรับแหล่งข้อมูลหลักที่ธุรกิจพึ่งพา
- 5. ทบทวนสัญญากับผู้ขาย AI ดูข้อชดใช้ค่าเสียหายเรื่องทรัพย์สินทางปัญญา พื้นฐานเรื่องสิทธิดูได้ใน คู่มือทรัพย์สินทางปัญญาสำหรับ SME
มุมมองผู้เชี่ยวชาญ
ข้อสังเกตเชิงวิชาชีพของผมคือ คดีนี้ย้ายสนามจาก “การเทรน AI ชอบธรรมไหม” ไปที่ “คุณเข้ามาเอาข้อมูลอย่างไร” ข้อต่อสู้เรื่องใช้โดยชอบธรรมช่วยได้น้อยลงมาก ถ้าโจทก์พิสูจน์ได้ว่าคุณปีนรั้วเข้ามา จุดที่ทีมข้อมูลมักพลาดคือไม่เก็บบันทึกว่าดึงข้อมูลมาเมื่อไรและใต้เงื่อนไขอะไร ควรเริ่มเก็บตั้งแต่ชุดข้อมูลแรก
— Phuwara Krobtaku —
LL.M. (IP & IT) | M.S. (IT) | Thai Barrister & Attorney-at-Law
ประวัติผู้เขียน · นโยบายบรรณาธิการ
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Anthropic
ใครฟ้อง Anthropic ที่แคนาดา และฟ้องเรื่องอะไร
Postmedia, Torstar, The Globe and Mail และ The Canadian Press ฟ้อง Anthropic ที่ศาลออนแทรีโอเมื่อ 6 ต.ค. 2569 กล่าวหาว่าละเมิดลิขสิทธิ์ ผิดข้อกำหนดเว็บไซต์ และหลบมาตรการทางเทคโนโลยี ข้อกล่าวหายังไม่ได้พิสูจน์
Anthropic ต้องจ่ายค่าเสียหายเท่าไร
ยังไม่มีคำตัดสิน โจทก์ขอค่าเสียหายตามกฎหมายสูงสุด 20,000 ดอลลาร์แคนาดาต่อชิ้นงาน ตัวเลขนี้เป็นคำขอของโจทก์ ไม่ใช่เงินที่ศาลสั่ง
ดึงข้อมูลจากเว็บข่าวไทยไปเทรน AI ผิดกฎหมายไหม
ยังไม่มีคำตอบเดียว ขึ้นกับว่าใช้อย่างไร ข้อกำหนดเว็บว่าอย่างไร และหลบระบบกันคัดลอกหรือไม่ พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 ยังไม่มีข้อยกเว้นเฉพาะการเทรน AI จึงควรระวังไว้ก่อน
มาตรการทางเทคโนโลยี (TPM) คืออะไร
TPM คือระบบที่เจ้าของงานใช้กันการคัดลอก เช่น ระบบกันบอต การหลบระบบนี้อาจเป็นความผิดแยกจากการละเมิดลิขสิทธิ์ และ พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ของไทยก็มีบทคุ้มครองเรื่องนี้
อ่านต่อ: ความรู้ที่เกี่ยวกับเรื่องนี้
- สัญญาอนุญาตให้ใช้สิทธิในทรัพย์สินทางปัญญา ต้องมีอะไรบ้าง — ธุรกิจที่จะขอใช้เนื้อหาของคนอื่นอย่างถูกต้องต้องรู้ว่าสัญญาอนุญาตควรมีข้อใดบ้าง (ok.aipdpa.com)
แหล่งอ้างอิง
- MobileSyrup — (อ่านต้นฉบับ) — อ่านที่ MobileSyrup
- CP24 — (อ่านต้นฉบับ) — อ่านที่ CP24
บทความนี้เป็นการสรุปข่าวและให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หากต้องการคำปรึกษาเฉพาะกรณีของธุรกิจคุณ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
[…] […]