ประมูลคาร์บอนเครดิต คือการขายคาร์บอนเครดิตด้วยวิธีประมูลผ่านระบบกลาง แทนการตกลงราคากับผู้ขายรายตัว ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (ตลท.) เตรียมเปิดระบบนี้ คาดเริ่มได้ภายในปี 2570 โดยเครดิตชุดแรกมาจากโครงการลดพลังงานในอาคารของ กทม. ที่ธนาคารโลกให้ทุน บทความนี้เหมาะกับบริษัทที่ตั้งเป้า Net Zero ฝ่ายความยั่งยืน และฝ่ายกฎหมาย อ่านแล้วจะรู้ว่าผู้ซื้อต้องเตรียมสัญญาและนโยบายอะไร
ลองนึกภาพบริษัทผลิตอาหารไทยที่ประกาศเป้า Net Zero และต้องซื้อคาร์บอนเครดิตชดเชยส่วนที่ลดเองไม่ได้ (ตัวอย่างสมมติ) ถ้าซื้อจากผู้ขายรายตัว ราคาและเงื่อนไขต้องเจรจากันเอง แต่ถ้าตลาดทุนเปิดประมูล ราคาอ้างอิงจะโปร่งใสขึ้น และคำถามทางกฎหมายก็เปลี่ยนไปด้วย ผู้จัดการออนไลน์รายงานเมื่อ 8 ต.ค. 2569 ว่า ตลท. เตรียมเปิดระบบนี้ภายในปี 2570
สรุปสั้น: ตลท. เตรียมเปิดระบบประมูลคาร์บอนเครดิต คาดเริ่มได้ภายในปี 2570 เครดิตชุดแรกมาจากโครงการลดพลังงานในอาคารของ กทม. ที่ธนาคารโลกให้ทุน และรายได้นำกลับไปทำโครงการลดโลกร้อนต่อ ข่าวยังไม่มีปริมาณเครดิต ราคาเริ่มต้น หรือกติกาการประมูล ผู้ซื้อที่ตั้งเป้า Net Zero จึงควรเตรียมนโยบายซื้อ การตรวจคุณภาพและสิทธิในเครดิต และหลักฐานก่อนเคลม
ประมูลคาร์บอนเครดิตของ ตลท. คืออะไร และเริ่มเมื่อไร
ประมูลคาร์บอนเครดิตของ ตลท. คือระบบที่ตลาดหลักทรัพย์ฯ เตรียมเปิดเพื่อขายคาร์บอนเครดิตชุดแรกจากโครงการ Low Carbon Cities and Carbon Market Development ซึ่งธนาคารโลกให้ทุนเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพพลังงานในอาคารของกรุงเทพมหานคร ปริมาณที่ลดได้จะขึ้นทะเบียนเป็นคาร์บอนเครดิตแล้วประมูลผ่านระบบของ ตลท. คาดเริ่มได้ภายในปี 2570 ตามที่ผู้จัดการออนไลน์รายงาน
| ประเด็น | ข้อเท็จจริงตามรายงาน |
|---|---|
| ผู้เตรียมเปิดระบบ | ตลาดหลักทรัพย์แห่งประเทศไทย (ตลท.) |
| กำหนด | คาดเริ่มได้ภายในปี 2570 |
| เครดิตชุดแรก | โครงการ Low Carbon Cities and Carbon Market Development (ธนาคารโลกให้ทุน) ลดพลังงานในอาคารของ กทม. |
| รายได้ | นำกลับไปทำโครงการลดโลกร้อนต่อ |
| งานที่แถลง | Climate Finance Forum ร่วมกับ Singapore Management University (SMU) เมื่อ 8 ต.ค. 2569 ในสัปดาห์ Bangkok Climate Action Week 2026 |
| ที่ยังไม่มีข้อมูล | ปริมาณเครดิต ราคาเริ่มต้น และกติกาการประมูล (ยังไม่ยืนยัน) |
ผู้บริหารของ ตลท. ด้านกลยุทธ์องค์กรและการเงินระบุว่า ตลท. ขยายบทบาทเป็น Transition Enabler หรือผู้สนับสนุนการเปลี่ยนผ่าน ใช้ SETCarbon Platform เป็นระบบจัดการข้อมูลก๊าซเรือนกระจก และร่วมพัฒนา Thailand Taxonomy กับกรมการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศและสิ่งแวดล้อม ธปท. และ ก.ล.ต.
ประมูลคาร์บอนเครดิตกระทบบริษัทไทยที่ตั้งเป้า Net Zero อย่างไร
ประมูลคาร์บอนเครดิตกระทบบริษัทที่ตั้งเป้า Net Zero และต้องซื้อเครดิตชดเชย เพราะจะมีช่องทางซื้อที่ราคาอ้างอิงโปร่งใสขึ้น แต่ผู้ซื้อต้องเตรียมนโยบายการซื้อ การรับรองคุณภาพเครดิต และการเปิดเผยข้อมูลในรายงานความยั่งยืน ข่าวยังไม่มีรายละเอียดกติกา ส่วนที่เหลือเป็นการวิเคราะห์ของผู้เขียน
ใครถือสิทธิในคาร์บอนเครดิตชุดแรกจากโครงการของ กทม.
ยังเป็นคำถามเปิด ข้อมูลที่รวบรวมได้ยังไม่ตอบว่าสิทธิในเครดิตเป็นของ กทม. หรือของผู้รับทุน ผู้เขียนมองว่านี่คือคำถามแรกที่ผู้ซื้อควรได้คำตอบเป็นลายลักษณ์อักษรก่อนเสนอราคา เพราะการประมูลผ่านตลาดทุนทำให้เครดิตมีสถานะใกล้สินทรัพย์มากขึ้น และผู้ที่ขายต้องพิสูจน์ได้ว่าตนมีสิทธิขาย
ผู้ซื้อจะเคลมอะไรได้บ้างจากเครดิตที่ประมูลมา
ผู้ซื้อควรถามให้ชัดก่อนว่าเคลมอะไรได้ เช่น ใช้ชดเชยการปล่อยของบริษัทได้หรือไม่ และใช้อ้างในรายงานความยั่งยืนอย่างไร ข้อมูลที่รวบรวมได้ยังไม่ระบุมาตรฐานที่ใช้รับรองเครดิตชุดแรก จึงยังประเมินคุณภาพไม่ได้ ผู้เขียนมองว่าสัญญาซื้อควรให้ผู้ขายรับรองเรื่องสิทธิ ความถูกต้อง และการไม่นับซ้ำ เรื่องข้อสัญญาฝั่งผู้พัฒนาโครงการ ดูใน คาร์บอนเครดิต T-VER ขึ้นกระดานมาเก๊า (MEX) และได้รับเลือกเป็นกรณีศึกษาการเงินสีเขียวจีน–อาเซียน ผู้พัฒนาโครงการไทยต้องมีข้อสัญญาอะไร
การซื้อแบบประมูลต่างจากซื้อ OTC อย่างไร
ต่างที่ราคาอ้างอิงและกติกาถูกกำหนดโดยตลาดกลาง แทนการเจรจารายตัว แต่ข้อมูลที่รวบรวมได้ยังไม่มีกติกาประมูล จึงยังเทียบรายละเอียดไม่ได้ ข้อสัญญาที่ผู้ซื้อ OTC ต้องต่อรองเอง เช่น การรับรองสิทธิ การส่งมอบ และความรับผิดเมื่อเครดิตถูกเพิกถอน อาจถูกกำหนดไว้ในกติกาของตลาดแทน ผู้ซื้อต้องรออ่านกติกาให้ครบก่อนตัดสินใจ
เคลม Net Zero ด้วยเครดิตที่ซื้อมา เสี่ยงถูกมองว่าฟอกเขียวหรือไม่
เสี่ยง ถ้าเคลมเกินกว่าหลักฐาน เช่น อ้างว่า Net Zero ทั้งที่ยังไม่ได้ลดการปล่อยของตัวเอง หรืออ้างเครดิตที่ยังไม่แน่ใจเรื่องสิทธิและคุณภาพ ผู้เขียนมองว่าข้อความเคลมควรมีหลักฐานรองรับครบทุกตัวเลข เรื่องหลักฐานที่ควรมีรองรับคำประกาศ Net Zero ดูใน มาตรฐาน Net Zero ของ ISO (ISO/DIS 14060) สอบตกโหวตรอบแรก บริษัทไทยที่ประกาศ Net Zero ต้องมีหลักฐานแบบไหนจึงไม่เสี่ยง greenwashing
ถ้าไม่เตรียมนโยบายซื้อคาร์บอนเครดิตก่อนระบบประมูลเปิด จะเสี่ยงอะไร
ถ้าไม่เตรียมนโยบาย บริษัทอาจซื้อเครดิตโดยไม่รู้ว่าใครถือสิทธิ ไม่รู้ว่าเคลมอะไรได้ และไม่มีเอกสารยืนยันเมื่อผู้ลงทุนหรือคู่ค้าถามถึงที่มาของตัวเลข Net Zero ผลคือคำประกาศที่ตั้งใจสร้างความน่าเชื่อถือกลับกลายเป็นจุดอ่อน เพราะถูกมองว่าฟอกเขียวได้ง่ายเมื่อหลักฐานไม่ครบ ฝั่งผู้ขายหรือผู้พัฒนาโครงการก็ต้องตอบเรื่องสิทธิให้ได้ก่อนเสนอขาย
บริษัทที่ตั้งเป้า Net Zero ควรทำอะไรก่อนซื้อคาร์บอนเครดิตจากระบบประมูล
บริษัทที่ตั้งเป้า Net Zero ควรเตรียม 4 ข้อนี้ให้พร้อมก่อนเสนอราคา ทั้งการซื้อแบบประมูลและแบบ OTC
- 1. เขียนนโยบายซื้อคาร์บอนเครดิต ระบุว่าซื้อเพื่ออะไร ใช้ชดเชยส่วนไหน ซื้อได้เฉพาะเครดิตประเภทใด และใครอนุมัติ
- 2. ตั้งเกณฑ์ตรวจคุณภาพและสิทธิในเครดิต ถามมาตรฐานรับรอง ใครเป็นเจ้าของสิทธิ และกันการนับซ้ำก่อนเสนอราคา
- 3. เตรียมข้อสัญญาซื้อขาย ให้ผู้ขายรับรองสิทธิในเครดิต ระบุวิธีส่งมอบ และความรับผิดเมื่อเครดิตถูกเพิกถอนหรือใช้ไม่ได้
- 4. ทบทวนข้อความเคลมและรายงานความยั่งยืน แยกส่วนที่ลดเองกับส่วนที่ชดเชยด้วยเครดิต และเก็บหลักฐานทุกตัวเลข
ถ้าต้องการคนช่วยร่างนโยบายและข้อสัญญาซื้อคาร์บอนเครดิต ดูรายละเอียดได้ที่ บริการ AI Governance และ PDPA ของ Kooru และติดตามเรื่อง ESG ต่อได้ที่ หมวด ESG & DPPs
มุมมองผู้เชี่ยวชาญ
ผมมองว่าการเอาคาร์บอนเครดิตไปขายผ่านตลาดทุน ทำให้เครดิตเริ่มดูเหมือนสินทรัพย์ที่มีเจ้าของและมีราคา ยิ่งเครดิตดูเป็นสินทรัพย์มากเท่าไร คำถามว่าใครมีสิทธิขาย และผู้ซื้อเคลมอะไรได้ ก็ยิ่งต้องตอบให้ชัดก่อนวันประมูล จุดที่บริษัทมักพลาดคือโฟกัสที่ราคา ทั้งที่สิทธิและหลักฐานของเครดิตคือสิ่งที่จะถูกตรวจสอบทีหลัง
— Phuwara Krobtaku —
LL.M. (IP & IT) | M.S. (IT) | Thai Barrister & Attorney-at-Law
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับประมูลคาร์บอนเครดิต
ประมูลคาร์บอนเครดิตของ ตลท. เริ่มเมื่อไร
ตลท. คาดว่าจะเริ่มได้ภายในปี 2570 ตามที่ผู้จัดการออนไลน์รายงาน ยังไม่มีวันที่แน่นอนและกติกาการประมูล จึงควรติดตามประกาศของ ตลท. ต่อไป
เครดิตชุดแรกที่จะประมูลมาจากไหน
มาจากโครงการ Low Carbon Cities and Carbon Market Development ที่ธนาคารโลกให้ทุน เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพพลังงานในอาคารของ กทม. ปริมาณที่ลดได้จะขึ้นทะเบียนเป็นคาร์บอนเครดิตแล้วประมูลผ่านระบบของ ตลท.
ราคาเริ่มต้นและกติกาประมูลคาร์บอนเครดิตเป็นอย่างไร
ยังไม่มีข้อมูล ข่าวไม่ได้ระบุปริมาณเครดิต ราคาเริ่มต้น หรือกติกาการประมูล จึงยังยืนยันไม่ได้ ผู้ซื้อควรรอประกาศและอ่านกติกาให้ครบก่อนตัดสินใจ
ซื้อคาร์บอนเครดิตแล้วเคลม Net Zero ได้เลยไหม
ไม่ควรเหมา การเคลมต้องมีหลักฐานรองรับ ทั้งส่วนที่ลดการปล่อยเอง ส่วนที่ชดเชยด้วยเครดิต และสิทธิในเครดิตที่ซื้อ ถ้าเคลมเกินหลักฐานก็เสี่ยงถูกมองว่าฟอกเขียว
แหล่งอ้างอิง
- ผู้จัดการออนไลน์ — (อ่านต้นฉบับ) — อ่านข่าวที่ ผู้จัดการออนไลน์
บทความนี้เป็นการสรุปข่าวและให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หากต้องการคำปรึกษาเฉพาะกรณีของธุรกิจคุณ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
