Data Center ใช้น้ำ คือประเด็นที่ Matt Garman ซีอีโอ AWS เขียนตอบข้อวิจารณ์ โดยระบุว่าดาต้าเซ็นเตอร์ของ Amazon ใช้น้ำเฉลี่ยไม่ถึง 13,000 แกลลอนต่อวัน ซึ่งเป็นตัวเลขที่บริษัทอ้างเองและยังไม่มีผู้ตรวจสอบอิสระยืนยัน บทความนี้เหมาะกับองค์กรไทยที่ใช้คลาวด์และต้องทำรายงานความยั่งยืนหรือ Scope 3 อ่านแล้วจะรู้ว่าตัวเลขนี้เชื่อได้แค่ไหน และควรเขียนอะไรลงสัญญากับผู้ให้บริการ
ลองนึกภาพบริษัทส่งออก 200 คนที่ใช้คลาวด์ของผู้ให้บริการรายใหญ่ และต้องส่งรายงานความยั่งยืนให้ลูกค้ายุโรป (ตัวอย่างสมมติ) เมื่อลูกค้าถามว่าระบบใช้น้ำและไฟเท่าไร ฝ่ายไอทีตอบได้แค่ว่าผู้ให้บริการบอกว่าประหยัด ข่าวลงวันที่ 8 ตุลาคม 2569 (ค.ศ. 2026) ทำให้คำถามนี้ชัดขึ้น เมื่อ AWS โต้ข้อวิจารณ์ด้วยตัวเลขของบริษัทเอง
สรุปสั้น: Matt Garman ซีอีโอ AWS ระบุว่าดาต้าเซ็นเตอร์ของ Amazon ใช้น้ำเฉลี่ยไม่ถึง 13,000 แกลลอนต่อวัน เทียบกับราว 170,000 แกลลอนของดาต้าเซ็นเตอร์ทั่วไป แต่ทั้งหมดเป็นตัวเลขของบริษัทเอง คำถามว่า Data Center ใช้น้ำเท่าไร จึงยังไม่มีคำตอบที่ผู้ตรวจสอบอิสระยืนยัน ลูกค้าคลาวด์ไทยควรขอข้อมูลน้ำและไฟรายภูมิภาค และเขียนเรื่องการทวนสอบ (ให้บุคคลที่สามอิสระตรวจตัวเลข) ลงสัญญา ก่อนนำตัวเลขไปใช้ในรายงานหรือโฆษณา
Data Center ใช้น้ำเท่าไร และ AWS อ้างอะไรบ้าง
AWS อ้างว่าดาต้าเซ็นเตอร์ทั่วไปใช้น้ำราว 170,000 แกลลอนต่อวัน ขณะที่ของ Amazon เฉลี่ยไม่ถึง 13,000 แกลลอนต่อวัน และการใช้น้ำโดยตรงของดาต้าเซ็นเตอร์อยู่ราว 0.5% ของการใช้น้ำอุตสาหกรรมสหรัฐ Matt Garman เขียนตัวเลขเหล่านี้ตอบข้อวิจารณ์ 4 เรื่อง คือ น้ำ ค่าไฟ เครื่องปั่นไฟสำรอง และประโยชน์ต่อชุมชน
| ประเด็น | ตัวเลขที่บริษัทระบุ | สถานะ |
|---|---|---|
| น้ำต่อวัน | ทั่วไปราว 170,000 แกลลอน · Amazon เฉลี่ยไม่ถึง 13,000 | AWS อ้างเอง |
| เครื่องปั่นไฟสำรอง | ว่างราว 99.9% ของเวลา · เดินราว 10 ชั่วโมงต่อปี | AWS อ้างเอง |
| ค่าไฟ | ลดลงที่อินเดียนา มิสซิสซิปปี · เพิ่มขึ้นที่อิลลินอยส์ นิวยอร์ก | AWS อ้างเอง |
| โครงการ NABU เยอรมนี | พื้นที่ชุ่มน้ำ 40 เฮกตาร์ · คาดคืนน้ำใต้ดินกว่า 750 ล้านลิตรต่อปี | คาดการณ์ |
| เป้า water positive | Microsoft ถึงเป้าครั้งแรกปี 2568 · Amazon คืบหน้า 75% สู่เป้าปี 2573 | บริษัทรายงานเอง |
ในวันเดียวกัน ESG Today รายงานว่า Amazon และ Microsoft ให้ทุนโครงการของ NABU (องค์กรสิ่งแวดล้อมของเยอรมนี) ในรัฐเฮสเซน ตัวเลข 750 ล้านลิตรเป็นปริมาณที่คาดว่าจะคืนต่อปี ยังไม่ใช่ผลที่เกิดขึ้นแล้ว
ตัวเลขน้ำของ AWS เชื่อได้แค่ไหน
ใช้เป็นข้อมูลอ้างอิงได้ แต่ยังไม่ควรถือเป็นข้อเท็จจริงที่ตรวจสอบแล้ว เพราะตัวเลขน้ำมาจากบทความของ Matt Garman บนเว็บไซต์ของ Amazon เอง และยังไม่มีผู้ตรวจสอบอิสระยืนยัน
- ค่าเฉลี่ยไม่บอกค่ารายแห่ง เพราะ 13,000 แกลลอนเป็นค่าเฉลี่ยของดาต้าเซ็นเตอร์ Amazon ไม่ได้บอกว่าแห่งไหนใช้เท่าไร
- หน่วยไม่ตรงกัน เพราะ AWS ใช้แกลลอนต่อวัน ส่วน NABU ใช้ลิตรต่อปี และข่าวไม่ได้ระบุว่าน้ำที่คืนชดเชยดาต้าเซ็นเตอร์แห่งใด
- ตัวเลขค่าไฟเป็นแนวโน้มรายรัฐ ไม่ได้พิสูจน์ว่าดาต้าเซ็นเตอร์เป็นสาเหตุ
ถ้าจะอ้างตัวเลขเหล่านี้ ควรเขียนเป็นคำกล่าวของ AWS พร้อมวันที่และแหล่ง ไม่เขียนเป็นข้อเท็จจริงของบริษัทเรา
Data Center ใช้น้ำ กระทบธุรกิจไทยอย่างไร
Data Center ใช้น้ำ กระทบธุรกิจไทยใน 3 ทาง คือ ลูกค้าคลาวด์ต้องหาข้อมูลมาทำรายงานความยั่งยืน บริษัทที่นำตัวเลขผู้ให้บริการไปเคลมต่อต้องมีหลักฐานของตัวเอง และนโยบายไทยยังต้องตัดสินว่าจะบังคับเปิดเผยหรือไม่ ส่วนนี้เป็นการวิเคราะห์ของผู้เขียน เพราะข่าวต้นทางไม่ได้พูดถึงประเทศไทย
ลูกค้าคลาวด์ควรขอข้อมูลอะไรจากผู้ให้บริการ
ควรขอข้อมูลน้ำและไฟรายภูมิภาคที่ระบบของตัวเองใช้งานอยู่ พร้อมวิธีนับและปีที่อ้างถึง และเขียนในสัญญาว่าข้อมูลต้องผ่านการทวนสอบ ผู้เช่าคลาวด์ที่ต้องทำรายงาน Scope 3 หรือรายงานความยั่งยืนอาจต้องใช้ข้อมูลนี้ ถ้าไม่ตกลงไว้ก่อนจะแก้ตัวเลขย้อนหลังได้ยาก
แนวทางขอข้อมูลพลังงานและตรวจสัญญาคลาวด์ อ่านเพิ่มได้ใน Data Center ไทยกับ AI Footprint: ESG พลังงาน และต้นทุนที่ต้องรู้
บริษัทไทยที่นำตัวเลขของผู้ให้บริการไปเคลมต่อเสี่ยงอะไร
เสี่ยงถูกมองว่าฟอกเขียว (การอ้างว่ารักษ์โลกเกินจริง) เพราะคำอย่าง water positive เป็นคำกล่าวอ้างด้านสิ่งแวดล้อมแบบเดียวกับที่ EU เริ่มเข้มงวดแล้ว บริษัทไทยที่คัดตัวเลขของผู้ให้บริการคลาวด์ไปใส่รายงานหรือโฆษณาจึงต้องมีหลักฐานรองรับของตัวเอง ทั้งนี้ข่าวไม่ได้ระบุว่ากฎ EU ห้ามคำนี้โดยตรง
ทิศทางของ EU อ่านพื้นหลังได้ใน กฎต่อต้าน Greenwashing ของ EU (EmpCo) มีผลแล้ว ผู้ส่งออกไทยที่ขายสินค้าให้ผู้บริโภคยุโรปต้องแก้ฉลากอะไรบ้าง
ไทยควรบังคับให้ดาต้าเซ็นเตอร์เปิดเผยการใช้น้ำรายแห่งหรือไม่
ยังเป็นคำถามเปิดที่มีเหตุผลทั้งสองฝั่ง ตามข้อมูลที่ใช้เขียนบทความนี้ ไทยมีโครงการดาต้าเซ็นเตอร์ที่ได้รับส่งเสริมจากสำนักงานคณะกรรมการส่งเสริมการลงทุน (BOI) จำนวนมาก รวมถึงของ AWS และ Google ในภาคตะวันออก แต่ยังไม่มีเกณฑ์บังคับเปิดเผยการใช้น้ำรายแห่ง ตัวเลขที่บริษัทประกาศเองจึงเป็นทั้งข้อมูลอ้างอิงและความเสี่ยงฟอกเขียว ถ้านำไปโฆษณาต่อชุมชนโดยไม่มีการทวนสอบ
ฝั่งที่เห็นว่าควรบังคับจะได้ตัวเลขรายแห่งที่เทียบกันและตรวจได้ ฝั่งที่ห่วงคือข้อมูลรายแห่งอาจกระทบความลับทางธุรกิจและความปลอดภัยของสถานที่ จึงต้องกำหนดว่าใครเก็บ ใครตรวจ และเปิดเผยระดับไหน (การวิเคราะห์ของผู้เขียน)
พื้นหลังเรื่องเกณฑ์สิ่งแวดล้อมของดาต้าเซ็นเตอร์ในไทย อ่านได้ใน กรมควบคุมมลพิษตรวจดาต้าเซ็นเตอร์ครั้งแรก เกณฑ์สิ่งแวดล้อมกำลังมา ผู้ให้บริการและลูกค้าต้องเตรียมอะไร
ถ้าไม่ทำอะไรเลย จะเสี่ยงอะไร
ถ้าไม่ทำอะไรเลย ลูกค้าคลาวด์เสี่ยงนำตัวเลขของผู้ให้บริการไปใส่รายงานโดยไม่มีหลักฐาน แล้วตอบไม่ได้เมื่อถูกถามที่มา สัญญาที่ไม่มีสิทธิขอข้อมูลหรือให้ทวนสอบทำให้แก้ย้อนหลังยาก และการคัดคำอย่าง water positive ไปใช้ต่อโดยไม่มีหลักฐานอาจถูกมองว่าฟอกเขียว
ลูกค้าคลาวด์ไทยควรทำอะไรกับข้อมูลน้ำและไฟของผู้ให้บริการ
ลูกค้าคลาวด์ไทยควรเตรียมคำตอบเรื่อง Data Center ใช้น้ำ ให้พร้อมก่อนมีคนถาม โดยเริ่มจาก 4 ข้อนี้
- 1. ขอข้อมูลน้ำและไฟรายภูมิภาค พร้อมปีที่อ้างถึงและวิธีนับ อย่ารับเฉพาะค่าเฉลี่ยระดับบริษัท
- 2. เขียนในสัญญาให้ข้อมูลสิ่งแวดล้อมต้องผ่านการทวนสอบ ระบุผู้ทวนสอบ ความถี่ในการอัปเดต และสิทธิขอเอกสารประกอบ
- 3. ตรวจก่อนนำตัวเลขผู้ให้บริการไปใช้ต่อ รายงานและโฆษณาต้องมีหลักฐานของตัวเอง อย่าคัดคำว่า water positive ไปใช้เอง
- 4. ทำบัญชีคำกล่าวอ้างสิ่งแวดล้อม ไล่ว่าตัวเลขไหนมาจากผู้ให้บริการ ใครอนุมัติ และเก็บหลักฐานไว้
ถ้าต้องการคนช่วยทบทวนสัญญากับผู้ให้บริการคลาวด์ ดูได้ที่ บริการ AI Governance และ PDPA ของ Kooru ติดตามเรื่อง ESG ได้ที่ หมวด ESG & DPPs
มุมมองผู้เชี่ยวชาญ
ตัวเลขเรื่อง Data Center ใช้น้ำ ของผู้ให้บริการคลาวด์เป็นข้อมูลที่ลูกค้าตรวจเองไม่ได้ จึงต้องเขียนสิทธิขอข้อมูลและสิทธิทวนสอบไว้ในสัญญา ตัวเลขที่บริษัทแถลงเองยังไม่ใช่หลักฐาน แต่พอลูกค้าคัดไปใส่รายงานของตัวเอง มันกลายเป็นคำกล่าวอ้างของลูกค้าทันที จุดที่องค์กรมักพลาดคือคัดตัวเลขของผู้ให้บริการโดยไม่ถามวิธีนับ ผมมองว่าระหว่างรอนโยบายของรัฐ ลูกค้าบังคับให้เปิดเผยได้เองผ่านสัญญา
— Phuwara Krobtaku —
LL.M. (IP & IT) | M.S. (IT) | Thai Barrister & Attorney-at-Law
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Data Center ใช้น้ำ
Data Center ใช้น้ำเท่าไร ตามที่ AWS ระบุ
AWS ระบุว่าดาต้าเซ็นเตอร์ของ Amazon ใช้น้ำเฉลี่ยไม่ถึง 13,000 แกลลอนต่อวัน เทียบกับราว 170,000 แกลลอนของดาต้าเซ็นเตอร์ทั่วไป ทั้งหมดเป็นตัวเลขของบริษัทเอง ยังไม่มีผู้ตรวจสอบอิสระยืนยัน
Water positive คืออะไร
Water positive คือเป้าที่บริษัทจะคืนน้ำมากกว่าที่ใช้ Microsoft ระบุว่าถึงเป้าครั้งแรกในปี 2568 (ค.ศ. 2025) ส่วน Amazon รายงานว่าคืบหน้า 75% สู่เป้าในดาต้าเซ็นเตอร์ภายในปี 2573 (ค.ศ. 2030)
ไทยมีกฎบังคับให้ดาต้าเซ็นเตอร์เปิดเผยการใช้น้ำหรือไม่
ตามข้อมูลที่ใช้เขียนบทความนี้ ยังไม่มีเกณฑ์บังคับเปิดเผยการใช้น้ำรายแห่ง แม้จะมีโครงการที่ได้รับส่งเสริมจาก BOI จำนวนมาก ควรตรวจประกาศที่ใช้บังคับอยู่อีกครั้งก่อนอ้างอิง
แหล่งอ้างอิง
- About Amazon (เว็บไซต์ของบริษัท) — (อ่านต้นฉบับ) — อ่านข่าวที่ About Amazon
- ผู้จัดการออนไลน์ — (อ่านต้นฉบับ) — อ่านข่าวที่ ผู้จัดการออนไลน์
- ESG Today — (อ่านต้นฉบับ) — อ่านข่าวที่ ESG Today
บทความนี้เป็นการสรุปข่าวและให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หากต้องการคำปรึกษาเฉพาะกรณีของธุรกิจคุณ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
