UK CBAM คือกลไกปรับคาร์บอนที่พรมแดนของสหราชอาณาจักร ใช้กับสินค้านำเข้าตั้งแต่ 1 ม.ค. 2570 (ค.ศ. 2027) ครอบคลุมอะลูมิเนียม ซีเมนต์ ปุ๋ย ไฮโดรเจน เหล็กและเหล็กกล้า โดยผู้นำเข้าเป็นผู้รับผิด บทความนี้เหมาะกับผู้ส่งออกเหล็ก อะลูมิเนียม และปุ๋ยไทยที่ขายให้ลูกค้าอังกฤษ อ่านแล้วจะรู้ว่าต้องแก้สัญญาข้อมูลคาร์บอนอย่างไร
ลองนึกภาพโรงงานเหล็กไทยที่ส่งทั้งยุโรปและอังกฤษ แล้วผู้นำเข้าฝั่งอังกฤษส่งอีเมลมาขอ “ข้อมูลการปล่อยคาร์บอนต่อตัน” ในแบบฟอร์มที่ไม่เหมือนของลูกค้า EU (ตัวอย่างสมมติ) ถ้าสัญญาไม่เขียนเรื่องนี้ไว้ โรงงานต้องตัดสินใจเองว่าจะส่งอะไร ส่งให้ใคร และรับผิดแค่ไหน
สรุปสั้น: UK CBAM เริ่ม 1 ม.ค. 2570 ตามเอกสารนโยบายของรัฐบาลอังกฤษ ครอบคลุมอะลูมิเนียม ซีเมนต์ ปุ๋ย ไฮโดรเจน เหล็กและเหล็กกล้า ผู้นำเข้าเป็นผู้รับผิดและต้องขึ้นทะเบียนเมื่อถึงเกณฑ์ 50,000 ปอนด์ ผู้ส่งออกไทยจึงต้องเตรียมข้อมูลการปล่อยต่อหน่วยสินค้าชุดที่สองนอกเหนือจาก CBAM ของ EU และแก้สัญญาให้ชัดว่าข้อมูลเป็นของใคร ใช้ทำอะไร และใครรับผิดถ้าตัวเลขผิด
UK CBAM คืออะไร เริ่มเมื่อไร และครอบคลุมสินค้าอะไร
UK CBAM เริ่มใช้กับสินค้านำเข้าตั้งแต่ 1 ม.ค. 2570 (ค.ศ. 2027) ครอบคลุมอะลูมิเนียม ซีเมนต์ ปุ๋ย ไฮโดรเจน เหล็กและเหล็กกล้า ตามเอกสารนโยบายของรัฐบาลอังกฤษที่ปรับปรุงเมื่อ 9 ก.ย. 2569 เนื้อข่าวของกรุงเทพธุรกิจพิมพ์ปีเริ่มเป็น 2569 ซึ่งขัดกับหัวข่าวและเอกสารทางการ บทความนี้จึงยึด GOV.UK
| ประเด็น | UK CBAM ตามเอกสารทางการ |
|---|---|
| เริ่มใช้ | 1 ม.ค. 2570 (ค.ศ. 2027) |
| สินค้า | อะลูมิเนียม ซีเมนต์ ปุ๋ย ไฮโดรเจน เหล็กและเหล็กกล้า |
| เกณฑ์ขึ้นทะเบียน | 50,000 ปอนด์ |
| ผู้รับผิด | ผู้นำเข้า |
| รอบบัญชีแรก | 1 ม.ค.–31 ธ.ค. 2570 |
| ยื่นแบบและชำระ | ภายใน 31 พ.ค. 2571 (ค.ศ. 2028) |
ที่ประชุม CTE ของ WTO วันที่ 28–29 ก.ย. 2569 เน้นเรื่องความเข้ากันได้ของมาตรการการค้าด้านภูมิอากาศ โดยเฉพาะเหล็ก และสหราชอาณาจักรแจ้งรายละเอียดระบบ MRV ของ UK CBAM ส่วน 9 ประเทศ ได้แก่ ออสเตรเลีย แคนาดา ชิลี คอสตาริกา อิสราเอล ญี่ปุ่น เกาหลีใต้ นิวซีแลนด์ และสหราชอาณาจักร เสนอแนวทางไม่ผูกพันเรื่องการวัดก๊าซเรือนกระจกที่ฝังอยู่ในสินค้า
UK CBAM กระทบผู้ส่งออกเหล็ก อะลูมิเนียม และปุ๋ยไทยอย่างไร
UK CBAM กระทบผู้ส่งออกไทยผ่านสัญญา เพราะผู้รับผิดคือผู้นำเข้าอังกฤษ แต่ผู้นำเข้าต้องขอข้อมูลการปล่อยต่อหน่วยสินค้าจากโรงงานผู้ส่งออกเพื่อคำนวณภาษี และกติกา MRV ของ UK กับ EU ยังไม่เหมือนกันทั้งหมด หัวข้อนี้เป็นการวิเคราะห์ของผู้เขียน
ผู้ส่งออกไทยที่ทำ EU CBAM อยู่แล้วต้องเตรียมอะไรเพิ่มสำหรับ UK CBAM
ต้องเตรียมข้อมูลการปล่อยต่อหน่วยสินค้าชุดที่สองสำหรับลูกค้าอังกฤษ เพราะ MRV ของสองระบบยังไม่เหมือนกันทั้งหมด ข้อมูลชุดเดียวอาจใช้ได้ไม่ครบทุกกรณี ผู้ส่งออกจึงควรเทียบว่าแต่ละระบบขอข้อมูลอะไร ส่วนข้อสัญญา EU CBAM อ่านได้ใน เกณฑ์ยกเว้น CBAM 50 ตันยังไม่ถูกปรับ ราคา certificate ราว €75 และเส้นตาย 30 ก.ย. 2570 ผู้ส่งออกไทยต้องเขียนข้อสัญญา CBAM อย่างไร
สัญญากับผู้นำเข้าอังกฤษควรกำหนดเรื่องข้อมูลคาร์บอนอย่างไร
สัญญาควรตอบ 3 เรื่อง คือ ข้อมูลคาร์บอนเป็นของใคร ใช้ได้เพื่ออะไร และใครรับผิดถ้าตัวเลขผิดจนผู้นำเข้าโดนปรับ ผู้ส่งออกควรเพิ่มข้อกำหนดให้ผู้นำเข้าใช้ข้อมูลเพื่อ UK CBAM เท่านั้น รักษาความลับของข้อมูลโรงงาน จำกัดวงเงินความรับผิด และกำหนดเวลาส่งข้อมูลให้ทันรอบบัญชีที่ผู้นำเข้าต้องยื่นภายใน 31 พ.ค. 2571 (ข้อเสนอของผู้เขียน)
รอให้ UK กับ EU ทำกติกาให้เข้ากันก่อนได้ไหม
ยังไม่ควรรอ เพราะแนวทางของ 9 ประเทศเป็นแบบไม่ผูกพัน และ UK CBAM มีกำหนดเริ่ม 1 ม.ค. 2570 ไม่ว่าการหารือที่ WTO จะไปถึงไหน เรื่องข้อพิพาทเกี่ยวกับ CBAM ของ EU ที่ WTO อ่านได้ใน WTO ตั้ง panel คดีแรกเรื่อง CBAM ของ EU (DS639) ผู้ส่งออกเหล็กและอะลูมิเนียมไทยยังต้องทำตามกติกาคาร์บอนต่อไหม
ถ้าผู้ส่งออกไทยไม่แก้สัญญาเรื่อง UK CBAM ก่อนสิ้นปี 2569 จะเสี่ยงอะไร
ถ้าไม่แก้สัญญาเรื่อง UK CBAM ผู้ส่งออกเสี่ยงต้องส่งข้อมูลโรงงานตามคำขอของผู้นำเข้าโดยไม่มีข้อตกลงเรื่องความลับ และอาจต้องรับผิดเต็มจำนวนถ้าตัวเลขผิดจนผู้นำเข้าโดนปรับ ส่วนผู้นำเข้าอาจหันไปซื้อจากผู้ผลิตที่เตรียมข้อมูลพร้อมกว่า
ผู้ส่งออกเหล็ก อะลูมิเนียม และปุ๋ยควรทำอะไรกับสัญญา UK CBAM
ผู้ส่งออกควรเริ่มจากรู้ว่าสินค้าไหนอยู่ในขอบเขต แล้วคุยเรื่องข้อมูลกับลูกค้าอังกฤษให้จบก่อนสิ้นปี 2569 โดยมี 5 ข้อเรียงตามลำดับที่ควรทำ
- 1. ตรวจว่าสินค้าอยู่ในขอบเขต UK CBAM หรือไม่ ดูว่าเป็นอะลูมิเนียม ซีเมนต์ ปุ๋ย ไฮโดรเจน หรือเหล็กและเหล็กกล้า และถามลูกค้าว่าถึงเกณฑ์ขึ้นทะเบียน 50,000 ปอนด์หรือยัง
- 2. ทำตารางเทียบข้อมูลที่ EU กับ UK ขอ เทียบเกณฑ์ขั้นต่ำ วันชำระ และผู้รับผิด แล้วดูว่าข้อมูลชุดเดียวใช้ได้ส่วนไหน
- 3. เขียนเรื่องเจ้าของและการใช้ข้อมูลคาร์บอน ระบุว่าข้อมูลเป็นของใคร ใช้ได้เพื่อ UK CBAM เท่านั้น และต้องรักษาความลับ
- 4. เขียนเรื่องความรับผิดและการตรวจสอบ กำหนดว่าใครรับผิดถ้าตัวเลขผิด สิทธิทวนสอบข้อมูล และเพดานความรับผิด
- 5. ตั้งกำหนดเวลาส่งข้อมูลให้ตรงรอบบัญชี รอบแรกคือ 1 ม.ค.–31 ธ.ค. 2570 และผู้นำเข้ายื่นภายใน 31 พ.ค. 2571
ถ้าต้องการคนช่วยร่างข้อสัญญาข้อมูลและทบทวนความลับทางการค้า ดูรายละเอียดได้ที่ บริการ AI Governance และ PDPA ของ Kooru ติดตามเรื่อง ESG ต่อได้ที่ หมวด ESG & DPPs
มุมมองผู้เชี่ยวชาญ
ข้อสังเกตเชิงวิชาชีพของผมคือ ผู้รับผิดตามกฎหมายคือผู้นำเข้าอังกฤษ แต่ภาระจริงจะเดินทางมาตามสัญญา ภาษีคาร์บอนที่พรมแดนไม่ได้จบที่ด่านศุลกากร มันเดินทางมาถึงข้อสัญญาของโรงงานคุณ จุดที่ผู้ส่งออกมักพลาดคือตอบอีเมลขอข้อมูลของลูกค้าไปก่อน แล้วค่อยถามว่าข้อมูลนั้นถูกนำไปใช้อะไร ควรกลับลำดับเป็นตกลงเงื่อนไขก่อนส่งข้อมูล
— Phuwara Krobtaku —
LL.M. (IP & IT) | M.S. (IT) | Thai Barrister & Attorney-at-Law
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ UK CBAM
UK CBAM เริ่มเมื่อไร
UK CBAM เริ่มใช้กับสินค้านำเข้าตั้งแต่ 1 ม.ค. 2570 (ค.ศ. 2027) ตามเอกสารนโยบายของรัฐบาลอังกฤษ เนื้อข่าวกรุงเทพธุรกิจพิมพ์ปีเริ่มเป็น 2569 ซึ่งขัดกับเอกสารทางการ จึงควรยึด GOV.UK
UK CBAM ครอบคลุมสินค้าอะไรบ้าง
UK CBAM ครอบคลุมอะลูมิเนียม ซีเมนต์ ปุ๋ย ไฮโดรเจน เหล็กและเหล็กกล้า ผู้นำเข้าที่ถึงเกณฑ์ขึ้นทะเบียน 50,000 ปอนด์เป็นผู้รับผิด
ผู้ส่งออกไทยต้องจ่าย UK CBAM เองไหม
ไม่ใช่ผู้รับผิดโดยตรง เพราะผู้นำเข้าเป็นผู้รับผิดตามเอกสารทางการ แต่ผู้นำเข้าต้องขอข้อมูลการปล่อยต่อหน่วยสินค้าจากผู้ส่งออก จึงมีผลต่อสัญญาและความสัมพันธ์การค้า
UK CBAM ต้องยื่นแบบและชำระเมื่อไร
รอบบัญชีแรกคือ 1 ม.ค.–31 ธ.ค. 2570 และต้องยื่นแบบพร้อมชำระภายใน 31 พ.ค. 2571 (ค.ศ. 2028) ตามเอกสารนโยบายของรัฐบาลอังกฤษ
แหล่งอ้างอิง
- กรุงเทพธุรกิจ — (อ่านต้นฉบับ) — อ่านข่าวที่ กรุงเทพธุรกิจ
- GOV.UK — (อ่านต้นฉบับ) — อ่านเอกสารที่ GOV.UK
บทความนี้เป็นการสรุปข่าวและให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หากต้องการคำปรึกษาเฉพาะกรณีของธุรกิจคุณ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
