Gemini UTM คือแท็กติดตามที่ Gemini ของ Google เริ่มใส่ไว้ท้ายลิงก์ที่พาผู้ใช้ออกไปยังเว็บไซต์ ทำให้เครื่องมืออย่าง GA4 รู้ว่าผู้เข้าชมมาจาก Gemini ไม่ใช่ทราฟฟิกแบบพิมพ์ URL ตรง บทความนี้เหมาะกับเจ้าของเว็บ ทีมการตลาด และเอเจนซี SEO ไทยที่ต้องรายงานผล GEO อ่านแล้วจะรู้ว่าควรตั้งค่าอะไร และพารามิเตอร์ตัวไหนไม่ควรเชื่อ
ลองนึกภาพทีมการตลาดของร้านออนไลน์ไทยที่เห็นยอด direct พุ่งขึ้นทุกเดือนโดยไม่รู้สาเหตุ ส่วนหนึ่งของตัวเลขนั้นอาจเป็นคนที่คลิกมาจาก AI แต่ระบบนับไม่ได้ ข่าวต้นเดือนตุลาคม 2026 ทำให้ภาพนี้ชัดขึ้น พร้อมคำเตือนเรื่องพารามิเตอร์ปลอมที่ทำให้หลายเอเจนซีเข้าใจผิด
สรุปสั้น: Gemini เริ่มใส่แท็ก UTM ในลิงก์ขาออก และ John Mueller ของ Google ยืนยันว่าเห็นเช่นกัน แต่ Google ยังไม่มีเอกสารทางการ ส่วนพารามิเตอร์ st_source=ai_overview มาจากส่วนขยาย Chrome ไม่ใช่ Google เว็บไทยควรแยกช่องทราฟฟิก AI ใน GA4 และตรวจส่วนขยายเบราว์เซอร์ในเครื่องพนักงาน
Gemini UTM คืออะไร และเกิดอะไรขึ้นในสัปดาห์นี้
Gemini UTM คือการที่ Gemini ใส่พารามิเตอร์ UTM ต่อท้ายลิงก์ขาออก ตามรายงานของ Search Engine Journal เมื่อ 1 ต.ค. 2026 โดย John Mueller ของ Google ยืนยันว่าเห็นด้วยตัวเอง แต่ Google ยังไม่ได้ทำเอกสารว่าใส่เมื่อไรและบนพื้นผิวใดบ้าง พูดง่าย ๆ คือมีจริง แต่ยังไม่มีกติกาที่เขียนเป็นลายลักษณ์อักษร
ปัญหาเดิมคือทราฟฟิกจาก Gemini มักถูกนับเป็น direct และรายงานระบุว่าอัตราที่ข้อมูลผู้อ้างอิงรอดมาถึงเว็บบนแอปมือถือ Gemini ต่ำเพียง 9% เท่ากับว่าคลิกส่วนใหญ่จากแอปแทบไม่บอกว่ามาจากไหน
| ประเด็น | ข้อเท็จจริงตามข่าว |
|---|---|
| Gemini ใส่ UTM | Search Engine Journal รายงาน 1 ต.ค. 2026 · John Mueller ยืนยันว่าเห็น |
| เอกสารทางการ | Google ยังไม่ระบุว่าใส่เมื่อไรและพื้นผิวใด |
| referrer บนแอป Gemini | รอดมาถึงเว็บเพียง 9% |
| st_source=ai_overview | Search Engine Roundtable แก้ข่าว 2 ต.ค. 2026 ว่ามาจากส่วนขยาย Chrome |
| CTR ไตรมาส 2/2026 | เดสก์ท็อปอันดับ 1–2 ลด 5.27 จุด · มือถือเพิ่ม 6.59 จุด (Advanced Web Ranking) |
st_source=ai_overview เป็นของ Google หรือไม่
st_source=ai_overview ไม่ใช่ของ Google Search Engine Roundtable แก้ข่าวเดิมเมื่อ 2 ต.ค. 2026 ว่าพารามิเตอร์นี้มาจากส่วนขยาย Chrome ที่แก้ URL ระหว่างที่ผู้ใช้คลิกจาก AI Overviews หรือ AI Mode และส่วนขยายตัวนั้นอาจนำข้อมูลไปขายต่อ
เรื่องนี้สำคัญกับคนทำรายงาน เพราะถ้าเอเจนซีสร้างตัวกรองใน GA4 จาก st_source=ai_overview แล้วบอกลูกค้าว่านี่คือทราฟฟิกจาก AI Overviews ตัวเลขทั้งชุดจะผิดตั้งแต่ต้น และสิ่งที่วัดได้จริงคือจำนวนคนที่ติดตั้งส่วนขยายนั้น ไม่ใช่พฤติกรรมของ Google
Gemini UTM กระทบธุรกิจไทยอย่างไร
Gemini UTM ทำให้ธุรกิจไทยเริ่มวัดผล GEO ได้จริงเป็นครั้งแรกในบางส่วน แต่ก็เปิดความเสี่ยงสองด้าน คือรายงานที่อ่านผิด และส่วนขยายเบราว์เซอร์ที่แอบส่งข้อมูลออก ส่วนนี้เป็นการวิเคราะห์ของผู้เขียน เพราะยังไม่มีข้อมูลเฉพาะของเว็บไทย แต่ละเว็บต้องตรวจในแหล่งทราฟฟิกของตัวเอง
เอเจนซี SEO และทีมการตลาดต้องปรับรายงานอะไร
เอเจนซีที่รับทำ SEO หรือ GEO ให้ลูกค้าไทยควรแยกทราฟฟิกจาก Gemini และ ChatGPT เป็นช่องต่างหากใน GA4 ก่อนทำรายงานไตรมาส 4 ถ้ายังรวมไว้ใน direct หรือ organic ลูกค้าจะไม่เห็นว่างบที่ลงไปกับ GEO ได้ผลอะไร
ตัวเลข CTR ของ Advanced Web Ranking ก็ต้องอ่านอย่างระวัง เพราะมีการแก้ข้อผิดพลาด impressions ของ Search Console เมื่อ 27 เม.ย. ถ้าเอาตัวเลขก่อนและหลังวันนั้นมาเทียบตรง ๆ ข้อสรุปอาจเพี้ยน
ร้านค้าออนไลน์และ SME ที่ใช้ GA4 เอง
ร้านค้าออนไลน์ที่ดู GA4 เองโดยไม่มีเอเจนซีมักเห็นแค่ตัวเลขรวม ลองนึกภาพแม่ค้าขายเครื่องสำอางที่ลูกค้าถาม Gemini ว่าครีมกันแดดตัวไหนดี แล้วคลิกมาที่ร้าน ถ้าไม่แยกช่อง แม่ค้าจะไม่รู้ว่า AI กำลังพาลูกค้ามาให้ และอาจตัดงบทำเนื้อหาที่ได้ผลจริงทิ้ง
องค์กรที่ให้พนักงานติดตั้งส่วนขยายเบราว์เซอร์ได้อิสระ
ส่วนขยายที่แก้ URL และอาจขายข้อมูลต่อ เป็นประเด็นข้อมูลรั่วมากกว่าประเด็น SEO ถ้าพนักงานติดตั้งส่วนขยายแบบนี้ในเครื่องที่ใช้ทำงาน ประวัติการค้นหาและลิงก์ภายในอาจถูกส่งออกไป
ในมุม PDPA องค์กรในฐานะผู้ควบคุมข้อมูลมีหน้าที่จัดมาตรการรักษาความมั่นคงปลอดภัยที่เหมาะสมตามมาตรา 37(1) การปล่อยให้ติดตั้งส่วนขยายที่ไม่ผ่านการตรวจในเครื่องที่แตะข้อมูลลูกค้า อาจถูกตั้งคำถามได้ว่ามาตรการเพียงพอหรือไม่
ถ้าไม่ทำอะไรเลย จะเสี่ยงอะไร
ถ้าไม่แยกทราฟฟิก AI ใน GA4 ธุรกิจจะตัดสินใจเรื่องงบการตลาดจากตัวเลขที่ผิด และเอเจนซีอาจรายงานผลให้ลูกค้าโดยอิงพารามิเตอร์ที่ไม่ใช่ของ Google ซึ่งเสียความน่าเชื่อถือทันทีเมื่อมีคนตรวจพบ ความเสี่ยงที่สามคือส่วนขยายเบราว์เซอร์ที่แอบส่งข้อมูลออก ซึ่งอาจกลายเป็นเหตุข้อมูลรั่วที่องค์กรต้องอธิบาย
เจ้าของเว็บและเอเจนซีไทยควรทำอะไรตอนนี้
เจ้าของเว็บและเอเจนซีไทยควรเริ่มจากการตั้งค่า GA4 และนโยบายส่วนขยายเบราว์เซอร์ เพราะทั้งสองเรื่องทำได้ทันทีโดยไม่ต้องรอเอกสารจาก Google เรื่อง Gemini UTM
- 1. สร้างช่อง AI ใน GA4 ตั้ง channel group แยกทราฟฟิกที่มี UTM หรือ referrer จาก Gemini และ ChatGPT ออกจาก direct
- 2. อย่าสร้างตัวกรองจาก st_source=ai_overview ลบตัวกรองหรือ segment ที่อิงพารามิเตอร์นี้ออกจากรายงานลูกค้า
- 3. ระบุในรายงานว่าข้อมูลยังไม่ครบ เขียนหมายเหตุว่า Google ยังไม่มีเอกสาร Gemini UTM และ referrer จากแอปรอดเพียง 9%
- 4. ระวังการเทียบ CTR ข้ามวันที่ 27 เม.ย. แยกช่วงก่อนและหลังการแก้ impressions ของ Search Console
- 5. ทำรายการส่วนขยายเบราว์เซอร์ที่อนุญาต ตรวจเครื่องพนักงานและถอดส่วนขยายที่แก้ URL หรือส่งข้อมูลออก
ถ้าองค์กรต้องการคนช่วยวางนโยบายข้อมูลและอุปกรณ์พนักงานให้สอดคล้อง PDPA ดูได้ที่ บริการ AI Governance และ PDPA ของ Kooru อ่านเรื่องการวัดผล AI ที่เกี่ยวข้องได้ใน Rank Math AI รวมเครื่องมือเป็นชุดเดียว เริ่มติดตามการถูกอ้างถึงใน Gemini เว็บไทยวัด GEO ได้ในปลั๊กอินเดิม
มุมมองผู้เชี่ยวชาญ
ข่าวนี้ดูเหมือนเรื่องเทคนิคของคนทำ SEO แต่ผมมองว่าเป็นเรื่องความน่าเชื่อถือของข้อมูลที่ใช้ตัดสินใจทางธุรกิจ จุดที่องค์กรมักพลาดคือรีบเชื่อพารามิเตอร์ใหม่ที่เห็นในกลุ่มคนทำการตลาดโดยไม่เช็กที่มา ตัวเลขที่ผิดแต่ดูมั่นใจ อันตรายกว่าตัวเลขที่บอกตรง ๆ ว่ายังไม่รู้ และอย่าลืมว่าส่วนขยายเบราว์เซอร์ตัวเดียวอาจทำให้ปัญหาการตลาดกลายเป็นปัญหา PDPA ได้
— Phuwara Krobtaku —
LL.M. (IP & IT) | M.S. (IT) | Thai Barrister & Attorney-at-Law
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Gemini UTM
Gemini UTM ใส่ในลิงก์ทุกลิงก์หรือไม่
ยังไม่ทราบ Google ยืนยันผ่าน John Mueller ว่ามีการใส่ UTM แต่ยังไม่ได้ทำเอกสารว่าใส่เมื่อไรและในพื้นผิวใด เว็บจึงควรถือว่าทราฟฟิกจาก Gemini บางส่วนยังอาจไปอยู่ใน direct
st_source=ai_overview คือพารามิเตอร์ของ Google ใช่ไหม
ไม่ใช่ Search Engine Roundtable แก้ข่าวเมื่อ 2 ต.ค. 2026 ว่าพารามิเตอร์นี้มาจากส่วนขยาย Chrome ที่แก้ URL และอาจนำข้อมูลไปขายต่อ จึงไม่ควรใช้เป็นตัววัดทราฟฟิกจาก AI Overviews
ทำไมทราฟฟิกจาก Gemini ถึงขึ้นเป็น direct ใน GA4
ทราฟฟิกจาก Gemini ขึ้นเป็น direct เพราะข้อมูลผู้อ้างอิงมักหายระหว่างทาง รายงานระบุว่าบนแอปมือถือ Gemini ข้อมูลนี้รอดถึงเว็บเพียง 9% การที่ Gemini ใส่ UTM จึงช่วยให้แยกได้มากขึ้น
ส่วนขยายเบราว์เซอร์เกี่ยวกับ PDPA อย่างไร
ถ้าส่วนขยายในเครื่องพนักงานส่งข้อมูลการใช้งานหรือข้อมูลลูกค้าออกไป องค์กรอาจถูกตั้งคำถามเรื่องมาตรการรักษาความมั่นคงปลอดภัยตาม PDPA มาตรา 37(1) การกำหนดรายการส่วนขยายที่อนุญาตจึงเป็นมาตรการพื้นฐานที่ควรมี
แหล่งอ้างอิง
- Search Engine Journal — (อ่านต้นฉบับ) — อ่านข่าวที่ Search Engine Journal
- Search Engine Roundtable — (อ่านต้นฉบับ) — อ่านข่าวที่ Search Engine Roundtable
อ่านต่อในหมวด Digital Business และ Comscore ชี้ AI Overviews ขึ้นใน 39.4% ของการค้นหา ส่วนแบ่ง ChatGPT ร่วงจาก 70% เหลือ 50% ธุรกิจไทยต้องทำ GEO หลายค่าย
บทความนี้เป็นการสรุปข่าวและให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หากต้องการคำปรึกษาเฉพาะกรณีของธุรกิจคุณ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
