เกณฑ์ยกเว้น CBAM คือเกณฑ์ปริมาณรวม 50 ตันที่ใช้ยกเว้นสินค้าปริมาณน้อยออกจากภาระกลไกปรับราคาคาร์บอนที่ชายแดนของ EU เมื่อ 30 กันยายน 2569 คณะกรรมาธิการยุโรปประเมินแล้วว่าเกณฑ์นี้ยกเว้นได้ 0.87% จึงยังไม่ต้องปรับ บทความนี้เหมาะกับผู้ส่งออกสินค้าในขอบเขต CBAM ของไทย เพราะเกี่ยวกับต้นทุนและข้อสัญญากับผู้นำเข้า
ลองนึกภาพผู้ผลิตชิ้นส่วนเหล็กที่ส่งออกไปยุโรปเดือนละไม่กี่ล็อต แล้วสงสัยว่าปริมาณน้อยแบบนี้พ้นภาระ CBAM ไหม ข่าวนี้ตอบว่าเกณฑ์ 50 ตันยังอยู่ที่เดิม แต่ไม่ได้อธิบายว่านับอย่างไร จึงยังสรุปแทนใครไม่ได้ว่ายกเว้น
สรุปสั้น: คณะกรรมาธิการยุโรปยืนเกณฑ์ยกเว้น CBAM 50 ตัน เพราะยกเว้นได้ 0.87% ของการปล่อยก๊าซแฝง ไม่เกินเพดาน 1% ราคา certificate ไตรมาส 1-2 ปี 2569 อยู่ที่ราว €75 ต่อตัน CO2 ผู้ส่งออกไทยควรตรวจวิธีนับเกณฑ์กับผู้นำเข้า เก็บข้อมูลก๊าซรายสินค้า และเขียนข้อสัญญาแบ่งภาระก่อนกำหนดยื่น 30 ก.ย. 2570
เกณฑ์ยกเว้น CBAM 50 ตันคืออะไร และ EC ประเมินว่าอย่างไร
เกณฑ์ยกเว้น CBAM คือเกณฑ์ปริมาณรวม (single mass-based threshold) 50 ตัน ซึ่งกฎกำหนดว่าต้องยกเว้นปริมาณที่คิดเป็นไม่เกิน 1% ของการปล่อยก๊าซแฝงทั้งหมด ผลประเมินช่วง 1 เมษายน 2568 ถึง 31 มีนาคม 2569 พบว่ายกเว้นได้ 0.87% คณะกรรมาธิการจึงสรุปว่าเกณฑ์ปัจจุบันเหมาะสม
ฐานทางกฎหมายคือมาตรา 2a(3) และมาตรา 28 ของ CBAM Regulation คณะกรรมาธิการอาจออก delegated act ปรับเกณฑ์ได้ ถ้าผลคำนวณเบี่ยงจากระดับปัจจุบันเกิน 15 ตันตามวิธีใน Annex VII
| รายการ | ข้อเท็จจริงจากข่าว |
|---|---|
| ผลประเมินเกณฑ์ 50 ตัน | ยกเว้นได้ 0.87% (1 เม.ย. 2568 – 31 มี.ค. 2569) ไม่ต้องปรับ |
| ราคา certificate ไตรมาส 1-2 ปี 2569 | €75.36 (ประกาศ 7 เม.ย.) และ €75.28 (ประกาศ 6 ก.ค.) ต่อตัน CO2 |
| ไตรมาส 3 และ 4 | ไตรมาส 3 กำหนดประกาศ 5 ต.ค. 2569 (ยังไม่มีตัวเลขตอนอ่านต้นทาง) ไตรมาส 4 กำหนด 4 ม.ค. 2570 |
| ตั้งแต่ปี 2570 | ราคารายสัปดาห์ และซื้อ certificate ผ่านแพลตฟอร์มกลางตั้งแต่ ก.พ. 2570 |
| กำหนดแรกของระบอบถาวร | 30 ก.ย. 2570 (ยื่นแจ้งและ certificate) |
ราคา certificate คำนวณจากค่าเฉลี่ยถ่วงน้ำหนักของราคาประมูลใบอนุญาต EU ETS EC ยังออกคู่มือและวิดีโอสำหรับผู้ทวนสอบ (verifier) เมื่อ 28 กันยายน 2569
เกณฑ์ยกเว้น CBAM และราคา €75 กระทบผู้ส่งออกไทยอย่างไร
เกณฑ์ยกเว้น CBAM ที่คงไว้ที่ 50 ตันหมายความว่าทางออกของผู้ส่งออกรายเล็กไม่ถูกขยายและไม่ถูกบีบเพิ่ม ส่วนราคา certificate ที่นิ่งใกล้ €75 ทำให้ต้นทุนคาร์บอนคาดการณ์ได้พอจะเขียนลงสัญญา ข้อสรุปนี้เป็นการวิเคราะห์ของผู้เขียน
ผู้ส่งออกรายเล็กที่ปริมาณต่ำกว่า 50 ตันพ้นภาระแล้วหรือยัง
ยังสรุปไม่ได้ เพราะต้นทางไม่ได้อธิบายหน่วยวัดของเกณฑ์ว่านับต่อผู้นำเข้าหรือต่อปี ผู้ส่งออกสินค้าในขอบเขต CBAM ของไทย เช่น เหล็กและอะลูมิเนียม ที่ปริมาณต่ำกว่าเกณฑ์อาจอยู่นอกภาระ แต่ควรถามผู้นำเข้าและตรวจกับ EC ก่อนสรุปว่ายกเว้น เพราะผู้ที่ยื่นแจ้งในยุโรปคือผู้นำเข้า
ผู้ส่งออกควรใช้ราคา €75 ตั้งงบอย่างไร
ผู้ส่งออกควรใช้ราคาราว €75 ต่อตัน CO2 เป็นฐานตั้งงบต้นทุนคาร์บอนต่อสัญญาไปก่อนจนกว่าจะมีราคาไตรมาส 3 ตัวอย่างสมมติ: สินค้าล็อตหนึ่งมีก๊าซแฝง 100 ตัน CO2 คูณ €75 ได้ราว €7,500 เป็นเพียงตัวเลขประมาณการเบื้องต้น ยังไม่รวมปัจจัยอื่นที่กฎ CBAM กำหนด
ข้อมูลและสัญญากับผู้นำเข้าต้องรองรับอะไร
ผู้ส่งออกต้องเก็บข้อมูลการปล่อยก๊าซรายสินค้าให้ผู้นำเข้าครบ เพื่อรองรับการยื่นแจ้ง 30 กันยายน 2570 และควรมีข้อสัญญาที่บอกว่าใครรับต้นทุนเมื่อราคาคาร์บอนเปลี่ยน
ก่อนหน้านี้ WTO ตั้ง panel คดีแรกเรื่อง CBAM แต่ผู้ส่งออกยังต้องทำตามกติกาไปก่อน อ่านต่อได้ใน WTO ตั้ง panel คดีแรกเรื่อง CBAM ของ EU (DS639) ผู้ส่งออกเหล็กและอะลูมิเนียมไทยยังต้องทำตามกติกาคาร์บอนต่อไหม
ส่วนผู้ผลิตชิ้นส่วนโลหะปลายน้ำที่อาจถูกขยายขอบเขตดูได้ที่ สภายุโรปโหวตขยาย CBAM ไปสินค้าปลายน้ำ 457 รายการ น็อต ลวด สปริง ผู้ผลิตชิ้นส่วนโลหะไทยต้องเตรียมข้อมูลคาร์บอนอะไร
ถ้าไม่ทำอะไรเลย จะเสี่ยงอะไร
ถ้าผู้ส่งออกไม่ทำอะไรเลย จะเสี่ยง 3 อย่าง อย่างแรกคือเข้าใจผิดว่าปริมาณน้อยแล้วยกเว้น ทั้งที่ยังไม่รู้วิธีนับของผู้นำเข้า อย่างที่สองคือส่งข้อมูลก๊าซรายสินค้าให้ผู้นำเข้าไม่ทันกำหนด 30 กันยายน 2570 จนผู้นำเข้าอาจหันไปหาซัพพลายเออร์ที่ข้อมูลพร้อมกว่า อย่างที่สามคือรับต้นทุนคาร์บอนเต็มจำนวนเพราะสัญญาขายไม่มีข้อปรับตามราคาและไม่ระบุว่าใครจ่าย
ผู้ส่งออกไทยควรทำอะไรตอนนี้
ผู้ส่งออกสินค้าในขอบเขต CBAM ควรทำ 4 ข้อนี้ก่อนกำหนดยื่น 30 กันยายน 2570 เพราะข้อมูลและข้อสัญญาเตรียมได้เองโดยไม่ต้องรอ EC
- 1. ถามผู้นำเข้าว่านับเกณฑ์ 50 ตันอย่างไร ยืนยันเป็นลายลักษณ์อักษรว่านับต่อผู้นำเข้าหรือต่อปี ก่อนสรุปว่าสินค้าของคุณได้รับยกเว้น
- 2. เก็บข้อมูลการปล่อยก๊าซรายสินค้าให้ครบ ตั้งระบบเก็บข้อมูลระดับสินค้าและโรงงาน เพื่อส่งผู้นำเข้าก่อนกำหนด 30 ก.ย. 2570
- 3. ตั้งงบต้นทุนคาร์บอนที่ราว €75 ต่อตัน CO2 ใช้ตัวเลขนี้คำนวณต่อสัญญาไปก่อน และปรับเมื่อมีราคาไตรมาส 3 ประกาศ
- 4. เขียนข้อสัญญา CBAM กับผู้นำเข้า กำหนดว่าใครส่งข้อมูลอะไร เมื่อไร ใครรับต้นทุน และมีข้อปรับเมื่อราคาคาร์บอนเปลี่ยน
ถ้าต้องการคนช่วยทบทวนข้อสัญญาส่งออกและแผนข้อมูล ดูรายละเอียดได้ที่ บริการ AI Governance และ PDPA ของ Kooru และติดตามเรื่อง ESG ต่อได้ที่ หมวด ESG & DPPs
มุมมองผู้เชี่ยวชาญ
ข่าวนี้ดูเหมือนข่าวดีเพราะเกณฑ์ไม่ถูกบีบเพิ่ม แต่ผมอ่านว่าเป็นข่าวเตือน เพราะราคาที่นิ่งใกล้ €75 ทำให้ต้นทุนคาร์บอนเขียนลงสัญญาได้แล้ว จุดที่ผู้ส่งออกมักพลาดคือสัญญาขายระบุแค่ราคาสินค้า ไม่มีบรรทัดไหนบอกว่าต้นทุน CBAM ใครรับ ต้นทุนที่ไม่มีใครเขียนไว้ในสัญญา สุดท้ายจะตกกับคนที่ต่อรองอ่อนที่สุด ผู้ส่งออกที่เก็บข้อมูลก๊าซรายสินค้าไว้ครบก่อน จะมีน้ำหนักต่อรองมากกว่า เพราะผู้นำเข้าต้องพึ่งข้อมูลนั้นในการยื่นแจ้ง
— Phuwara Krobtaku —
LL.M. (IP & IT) | M.S. (IT) | Thai Barrister & Attorney-at-Law
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับเกณฑ์ยกเว้น CBAM
เกณฑ์ยกเว้น CBAM 50 ตันคืออะไร
เกณฑ์ยกเว้น CBAM 50 ตันคือเกณฑ์ปริมาณรวมที่ใช้ยกเว้นสินค้าปริมาณน้อยจากภาระ CBAM ผลประเมินของ EC เมื่อ 30 กันยายน 2569 พบว่าเกณฑ์นี้ยกเว้นได้ 0.87% จึงยังไม่ปรับ ต้นทางไม่ได้อธิบายว่านับต่อผู้นำเข้าหรือต่อปี
ราคา CBAM certificate ตอนนี้เท่าไร
ราคาไตรมาส 1 ปี 2569 อยู่ที่ €75.36 และไตรมาส 2 อยู่ที่ €75.28 ต่อตัน CO2 ส่วนไตรมาส 3 กำหนดประกาศ 5 ตุลาคม 2569 และตอนอ่านต้นทางยังไม่มีตัวเลข
กำหนดสำคัญของ CBAM ที่ผู้ส่งออกต้องรู้คืออะไร
กำหนดแรกของระบอบถาวรคือ 30 กันยายน 2570 สำหรับการยื่นแจ้งและ certificate ส่วนปี 2570 ราคาเปลี่ยนเป็นรายสัปดาห์ และซื้อ certificate ผ่านแพลตฟอร์มกลางตั้งแต่ กุมภาพันธ์ 2570
ผู้ส่งออกไทยควรเขียนข้อสัญญา CBAM อย่างไร
ควรกำหนดว่าฝ่ายไหนส่งข้อมูลก๊าซรายสินค้า ภายในเมื่อไร ใครรับต้นทุน CBAM และมีข้อปรับตามราคาคาร์บอนเมื่อราคาเปลี่ยน เพื่อไม่ให้ต้นทุนตกกับฝ่ายที่ต่อรองอ่อนกว่า
แหล่งอ้างอิง
- European Commission (DG TAXUD) — (อ่านต้นฉบับ) — ผลประเมินเกณฑ์ยกเว้น CBAM 30 ก.ย. 2569
- European Commission (DG TAXUD) — (อ่านต้นฉบับ) — หน้าราคา CBAM certificates
บทความนี้เป็นการสรุปข่าวและให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หากต้องการคำปรึกษาเฉพาะกรณีของธุรกิจคุณ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
