EU ETS คือตลาดซื้อขายสิทธิการปล่อยก๊าซเรือนกระจกของสหภาพยุโรป และเป็นฐานที่ใช้คิดราคา CBAM certificate ซึ่งผู้นำเข้าสินค้าบางกลุ่มเข้าอียูต้องซื้อ เมื่อคณะกรรมาธิการยุโรปไม่ยอมแทรกแซงราคาตลาดบ่อย ต้นทุนคาร์บอนของสินค้าไทยจะขึ้นลงตามตลาด บทความนี้เหมาะกับผู้ส่งออก ฝ่ายการเงิน และฝ่ายกฎหมายที่ดูแลสัญญาซื้อขายกับลูกค้ายุโรป
ลองนึกภาพโรงงานเหล็กไทยที่เซ็นสัญญาราคาคงที่ 3 ปีกับผู้นำเข้าในเนเธอร์แลนด์ ถ้าราคาคาร์บอนในยุโรปขึ้น ผู้นำเข้าต้องจ่าย CBAM แพงขึ้น และคำถามแรกที่จะตามมาคือใครรับส่วนต่าง ข่าวจาก Brussels เมื่อ 2 ต.ค. 2026 บอกว่าอย่าหวังว่ารัฐจะช่วยกดราคาให้
สรุปสั้น: คณะกรรมาธิการยุโรปคัดค้านการแทรกแซงราคา EU ETS บ่อยครั้ง และรัฐสภายุโรปจะลงมติชั้นกรรมาธิการ 1 ธ.ค. 2026 เนื่องจากราคา CBAM certificate คำนวณจากค่าเฉลี่ยถ่วงน้ำหนักราคาประมูล EU ETS ผู้ส่งออกไทยจึงควรวางแผนต้นทุนหลายระดับราคาและเขียนข้อปรับราคาคาร์บอนในสัญญา
EU ETS คืออะไร และ Brussels ตัดสินใจอะไร
EU ETS คือระบบที่โรงงานและอุตสาหกรรมในอียูต้องถือสิทธิการปล่อยก๊าซให้พอกับที่ปล่อยจริง ราคาสิทธิขึ้นลงตามตลาด Carbon Herald รายงานเมื่อ 2 ต.ค. 2026 ว่า Rosalinde van der Vlies เจ้าหน้าที่อาวุโสของคณะกรรมาธิการยุโรป คัดค้านการแทรกแซงราคาบ่อยครั้ง เพราะจะลดความคุ้มค่าและความคาดการณ์ได้ของตลาดและการลงทุน
Brussels ยังปฏิเสธข้อเสนอขยายข้อยกเว้นจากเงื่อนไข free allowance สำหรับโรงงานที่มีประสิทธิภาพสูงสุด 40% ต้นทางไม่ได้ระบุว่าใครเป็นผู้เรียกร้องให้แทรกแซง และไม่ได้ระบุราคา EUA ปัจจุบัน
| ประเด็น | ข้อเท็จจริงตามข่าว |
|---|---|
| จุดยืน EC | คัดค้านการแทรกแซงราคา EU ETS บ่อยครั้ง (Carbon Herald 2 ต.ค. 2026) |
| free allowance | ปฏิเสธขยายข้อยกเว้นให้โรงงานประสิทธิภาพสูงสุด 40% |
| ขอบเขตที่ถกอยู่ | เผาขยะ (เสนอปี 2034 แทน 2028) · การบิน (เกณฑ์ 5,000 กม.) |
| กำหนดลงมติ | กรรมาธิการรัฐสภายุโรป 1 ธ.ค. 2026 · เต็มสภาเดือนเดียวกัน |
| ผลต่อ CBAM | ราคา certificate คิดจากค่าเฉลี่ยถ่วงน้ำหนักราคาประมูล EU ETS |
ราคา EU ETS กระทบผู้ส่งออกไทยอย่างไร
ราคา EU ETS กระทบผู้ส่งออกไทยโดยตรง เพราะหน้าราคา CBAM certificate ของคณะกรรมาธิการยุโรประบุว่าราคาคำนวณจากค่าเฉลี่ยถ่วงน้ำหนักราคาประมูล EU ETS เมื่อ EC ไม่ยอมแทรกแซงราคาบ่อย ต้นทุนคาร์บอนจะผันผวนตามตลาด ไม่มีเพดานที่ธุรกิจพึ่งได้ ส่วนนี้เป็นการวิเคราะห์ของผู้เขียนจากข้อมูลต้นทาง
ฝ่ายการเงินต้องวางแผนต้นทุนแบบไหน
ฝ่ายการเงินของผู้ส่งออกไม่ควรใช้ราคาคาร์บอนตัวเดียววางงบ ควรทำ sensitivity ต้นทุน CBAM หลายระดับราคา เช่น ระดับต่ำ กลาง และสูง แล้วดูว่าที่ระดับไหนกำไรต่อหน่วยหายไป
ตัวเลขนี้ต้องนำไปคุยกับผู้นำเข้า เพราะในทางกฎหมาย ผู้นำเข้าเป็นคนซื้อ CBAM certificate แต่ในทางธุรกิจ ผู้นำเข้ามักผลักต้นทุนกลับมาที่ราคาซื้อจากซัพพลายเออร์
สัญญาราคาคงที่ระยะยาวเสี่ยงตรงไหน
สัญญาราคาคงที่ระยะยาวที่ไม่มีข้อปรับตามราคาคาร์บอน คือจุดที่ผู้ส่งออกไทยเสี่ยงที่สุด ถ้าราคา EU ETS ขึ้นแรง ผู้นำเข้าอาจขอเจรจาราคาใหม่ หรือหันไปหาซัพพลายเออร์ที่ปล่อยก๊าซน้อยกว่า
ข้อสัญญาที่ควรพิจารณาคือการกำหนดสูตรว่าต้นทุน CBAM ที่เกินระดับที่ตกลงไว้แบ่งกันอย่างไร และอ้างอิงราคาจากแหล่งใด เช่นราคา certificate ที่ EC ประกาศ
อุตสาหกรรมที่อาจเข้าขอบเขตเพิ่ม
ประเด็นขยายขอบเขต ETS ไปยังการเผาขยะและการบินยังอยู่ระหว่างถกเถียง โดยอ้างร่างรายงานของ ส.ส.ยุโรป Peter Liese ผู้ประกอบการไทยในห่วงโซ่เหล่านี้ควรติดตามผลมติ ส่วนผู้ผลิตชิ้นส่วนโลหะควรอ่าน สภายุโรปโหวตขยาย CBAM ไปสินค้าปลายน้ำ 457 รายการ น็อต ลวด สปริง ผู้ผลิตชิ้นส่วนโลหะไทยต้องเตรียมข้อมูลคาร์บอนอะไร ประกอบ
ถ้าไม่ทำอะไรเลย จะเสี่ยงอะไร
ถ้าไม่ทำอะไรเลย ผู้ส่งออกที่ผูกราคาคงที่ระยะยาวอาจต้องรับต้นทุนคาร์บอนที่เพิ่มขึ้นเองทั้งหมดผ่านการถูกกดราคา หรือเสียลูกค้าเมื่อผู้นำเข้าหาซัพพลายเออร์ที่ถูกกว่า และเมื่อเกิดข้อพิพาท สัญญาที่ไม่มีสูตรปรับราคาคาร์บอนจะทำให้ต่อรองยาก
ผู้ส่งออกไทยควรทำอะไรตอนนี้
ผู้ส่งออกไทยควรเริ่มจากตัวเลขและสัญญา เพราะราคา EU ETS ที่ไม่มีเพดานทำให้ต้นทุน CBAM คาดการณ์ได้ยาก การเตรียมล่วงหน้าคือวิธีเดียวที่ลดความเสี่ยง
- 1. ทำ sensitivity ต้นทุน CBAM คำนวณต้นทุนต่อหน่วยหลายระดับราคาคาร์บอน แล้วหาจุดที่กำไรหายไป
- 2. ทบทวนสัญญาราคาคงที่ระยะยาว ตรวจว่ามีข้อปรับราคาเมื่อต้นทุนคาร์บอนเปลี่ยนหรือไม่
- 3. เขียนสูตรแบ่งต้นทุน CBAM อ้างอิงราคา certificate ที่ EC ประกาศ และกำหนดสัดส่วนที่แต่ละฝ่ายรับ
- 4. ติดตามผลมติ 1 ธ.ค. 2026 ตั้งผู้รับผิดชอบสรุปผลมติกรรมาธิการและเต็มสภาให้ฝ่ายขายและฝ่ายการเงิน
ถ้าองค์กรต้องการคนช่วยทบทวนสัญญาส่งออก ดูได้ที่ บริการ AI Governance และ PDPA ของ Kooru และติดตามต่อได้ใน หมวด ESG & DPPs
มุมมองผู้เชี่ยวชาญ
CBAM มักถูกมองเป็นเรื่องรายงานสิ่งแวดล้อม แต่ข่าวนี้แสดงให้เห็นว่ามันคือเรื่องกฎหมายการค้าบวกการเงินตลาดคาร์บอน จุดที่องค์กรมักพลาดคือเซ็นสัญญาราคาคงที่โดยคิดว่าต้นทุนคาร์บอนเป็นเรื่องของผู้นำเข้า เมื่อราคาคาร์บอนไม่มีเพดาน ข้อสัญญาของคุณต้องเป็นเพดานแทน ผู้ส่งออกที่เขียนสูตรปรับราคาไว้ก่อนจะต่อรองจากจุดที่แข็งแรงกว่า
— Phuwara Krobtaku —
LL.M. (IP & IT) | M.S. (IT) | Thai Barrister & Attorney-at-Law
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ EU ETS
EU ETS เกี่ยวกับราคา CBAM อย่างไร
ราคา CBAM certificate คำนวณจากค่าเฉลี่ยถ่วงน้ำหนักราคาประมูล EU ETS ตามหน้าราคาของคณะกรรมาธิการยุโรป ราคา ETS ขึ้นหรือลง ต้นทุน CBAM ของสินค้านำเข้าก็ขยับตาม
อียูจะคุมราคาคาร์บอนไม่ให้ขึ้นสูงเกินไหม
ตามรายงาน Carbon Herald เมื่อ 2 ต.ค. 2026 เจ้าหน้าที่อาวุโสของ EC คัดค้านการแทรกแซงราคาบ่อยครั้ง จึงไม่ควรคาดหวังเพดานราคาที่ธุรกิจพึ่งได้
รัฐสภายุโรปจะลงมติเรื่อง EU ETS เมื่อไร
คณะกรรมาธิการของรัฐสภายุโรปมีกำหนดลงมติ 1 ธ.ค. 2026 และจะลงมติเต็มสภาในเดือนเดียวกัน ประเด็นรวมถึงการขยายขอบเขตไปยังการเผาขยะและการบิน
ใครเป็นคนจ่ายค่า CBAM certificate
ผู้นำเข้าในอียูเป็นผู้ซื้อ CBAM certificate แต่ในทางธุรกิจผู้นำเข้ามักผลักต้นทุนกลับไปที่ราคาซื้อ ผู้ส่งออกไทยจึงควรกำหนดการแบ่งต้นทุนไว้ในสัญญา
แหล่งอ้างอิง
- Carbon Herald — (อ่านต้นฉบับ) — อ่านข่าวที่ Carbon Herald
- European Commission — (อ่านต้นฉบับ) — หน้าราคา CBAM certificates ของ European Commission
บทความนี้เป็นการสรุปข่าวและให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หากต้องการคำปรึกษาเฉพาะกรณีของธุรกิจคุณ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
