USTR CBAM คือประกาศของสำนักงานผู้แทนการค้าสหรัฐ (USTR) เมื่อ 8 ตุลาคม 2569 (ค.ศ. 2026) ที่เปิดรับความเห็นสาธารณะถึง 9 พฤศจิกายน 2569 ว่ามาตรการปรับคาร์บอนตามชายแดนของ EU หรือ CBAM กระทบสหรัฐอย่างไร และควรมีมาตรการบังคับหรือไม่ บทความนี้เหมาะกับผู้ส่งออกและฝ่ายกฎหมายของโรงงานไทยที่ส่งสินค้าไป EU อ่านแล้วจะรู้ว่าอะไรเป็นข้อเท็จจริง และควรเตรียมสัญญาอย่างไร
ลองนึกภาพโรงงานรับจ้างผลิตชิ้นส่วนโลหะที่มีลูกค้าอยู่ใน EU ซึ่งเพิ่งเขียนสัญญาแบ่งต้นทุน CBAM ไว้เรียบร้อย แล้วมีข่าวว่าสหรัฐกำลังถาม EU เรื่อง CBAM และ EU เองก็กำลังเจรจาขยายสินค้าที่เข้าข่าย ข่าวนี้ฟังเหมือนไกลตัว แต่กติกาที่อาจเปลี่ยนมีผลต่อข้อสัญญาที่ผู้ส่งออกไทยเซ็นไปแล้ว
สรุปสั้น: USTR ประกาศเมื่อ 8 ตุลาคม 2569 เปิดรับความเห็นถึง 9 พฤศจิกายน 2569 และถามว่า “มาตรการบังคับ” ต่อ CBAM เหมาะสมหรือไม่ แต่ยังไม่ใช่มาตรการและยังไม่มีอะไรเปลี่ยน ผู้ส่งออกไทยควรเก็บข้อมูลปล่อยก๊าซจริงรายโรงงานต่อไป และเขียนข้อสัญญาแบ่งความเสี่ยงเมื่อกติกา CBAM เปลี่ยน
USTR CBAM คืออะไร และเกิดอะไรขึ้น
USTR CBAM คือประกาศในราชกิจจานุเบกษาสหรัฐ (Federal Register เลขที่ 2026-20615 หมายเลข docket USTR-2026-0661) ที่ขอความเห็นสาธารณะว่า CBAM ซึ่งใช้เต็มรูปแบบตั้งแต่ 1 มกราคม 2569 กระทบผู้ผลิต แรงงาน และการส่งออกของสหรัฐอย่างไร ปิดรับความเห็นเวลา 23:59 ตามเวลาชายฝั่งตะวันออกสหรัฐ ของวันที่ 9 พฤศจิกายน 2569
คำถามข้อที่ 4 ถามว่า “การดำเนินมาตรการบังคับ” (enforcement action) เหมาะสมหรือไม่ แต่ประกาศไม่ได้นิยามคำนี้ ไม่ได้อ้างฐานกฎหมาย และตามที่ CBAMGuide และสำนักกฎหมายสรุป ไม่ใช่การเปิดไต่สวนตามมาตรา 301 ของกฎหมายการค้าสหรัฐ ยังไม่มีมาตรการใดเปลี่ยน
| ประเด็น | ข้อเท็จจริงตามรายงาน |
|---|---|
| ผู้ประกาศ | USTR ผ่าน Federal Register 8 ต.ค. 2569 |
| ปิดรับความเห็น | 9 พ.ย. 2569 เวลา 23:59 ตามเวลาชายฝั่งตะวันออกสหรัฐ |
| สถานะ | รับฟังความเห็น ไม่ใช่การไต่สวนและไม่ใช่มาตรการ |
| ร่างขยาย CBAM ปลายน้ำ | ข้อเสนอคณะกรรมาธิการ 17 ธ.ค. 2568 · จุดยืนคณะมนตรี 12 มิ.ย. 2569 · มติรัฐสภายุโรป 15 ก.ย. 2569 |
| จุดที่ต้องจับตา | การประชุมสำคัญของ EU วันที่ 20 ต.ค. 2569 ตามรายงานของ Euronews |
Euronews รายงานด้วยว่า WTO ตั้งคณะพิจารณา (panel) ตามคำขอของรัสเซียเพื่อตรวจสอบความชอบด้วยกฎหมายของ CBAM และสหรัฐวิจารณ์ว่า EU ใส่ “ส่วนเพิ่มเชิงลงโทษ” ในค่าเริ่มต้น ทำให้ผู้ที่ไม่ส่งข้อมูลจริงเสียเปรียบ ณ วันที่ 13 ตุลาคม 2569 CBAMGuide ยังไม่พบปฏิกิริยาอย่างเป็นทางการจาก EU
USTR CBAM กระทบผู้ส่งออกไทยอย่างไร
USTR CBAM กระทบผู้ส่งออกไทยทางอ้อม เพราะประกาศไม่ได้พูดถึงไทย แต่ประเด็นที่สหรัฐถามคือเรื่องเดียวกับที่ผู้ส่งออกเหล็ก อะลูมิเนียม และชิ้นส่วนโลหะไทยเผชิญ ส่วนนี้เป็นการวิเคราะห์ของผู้เขียน ไม่ใช่ข้อความของ USTR หรือ EU
ค่าเริ่มต้นแบบลงโทษ กับการใช้ข้อมูลจริง กระทบผู้ผลิตไทยอย่างไร
ถ้า EU ตั้งค่าเริ่มต้นสูง ผู้ส่งออกที่ไม่มีข้อมูลปล่อยก๊าซจริงรายโรงงานจะเสียเปรียบทันที เพราะต้องใช้ตัวเลขกลางที่สูงกว่าความเป็นจริง หากการเจรจาจบลงที่ให้ใช้ข้อมูลจริงได้ง่ายขึ้น ไทยได้ประโยชน์ทางอ้อม แต่ยังไม่มีอะไรยืนยันว่าจะเป็นเช่นนั้น
ผู้ผลิตจึงไม่ควรรอผลเจรจา การมีข้อมูลจริงที่ทวนสอบได้ใช้ได้ทุกทาง ทั้งกรณีค่าเริ่มต้นแข็งขึ้นและกรณีผ่อนลง แนวทางหน่วยทวนสอบในไทยอ่านต่อได้ใน สมอ. ดันหน่วยทวนสอบคาร์บอนในไทยรับ CBAM ค่าตรวจ 8–10 หมื่นบาท ข้อมูลพลาดได้ไม่เกิน 5% ผู้ส่งออกต้องเตรียมอะไร
ถ้า EU ขยาย CBAM ไปสินค้าปลายน้ำ ผู้ผลิตชิ้นส่วนไทยต้องทำอะไร
ถ้าสินค้าปลายน้ำถูกรวม เช่น น็อต ลวด และชิ้นส่วนยานยนต์ ผู้ผลิตชิ้นส่วนไทยจะต้องเข้าระบบรายงานข้อมูลคาร์บอนด้วย จำนวนสินค้าที่จะขยายต่างกันตามร่างแต่ละฉบับ ตั้งแต่ราว 180 ถึงราว 400 รายการ และยังไม่ใช่กฎหมาย เป้าหมายที่รายงานคือราวปี 2571 (ค.ศ. 2028)
ผลของการประชุมวันที่ 20 ตุลาคม 2569 จะกำหนดว่าสินค้าใดเข้าขอบเขตและเริ่มเมื่อใด ความคืบหน้าของสภายุโรปอยู่ใน สภายุโรปโหวตขยาย CBAM ไปสินค้าปลายน้ำ 457 รายการ น็อต ลวด สปริง ผู้ผลิตชิ้นส่วนโลหะไทยต้องเตรียมข้อมูลคาร์บอนอะไร
CBAM กลายเป็นข้อพิพาทการค้าแล้วหรือยัง
CBAM กำลังเข้าใกล้ข้อพิพาทการค้ามากขึ้น เพราะมีทั้ง WTO panel ตามคำขอของรัสเซียและการถามของสหรัฐ ผู้เขียนมองว่านี่ไม่ใช่แค่เรื่องรายงานคาร์บอน ความไม่แน่นอนของขอบเขตจึงควรอยู่ในสัญญาซื้อขายด้วย เรื่อง WTO ดูต่อได้ใน WTO ตั้ง panel คดีแรกเรื่อง CBAM ของ EU (DS639) ผู้ส่งออกเหล็กและอะลูมิเนียมไทยยังต้องทำตามกติกาคาร์บอนต่อไหม
ถ้าไม่ทำอะไรเลย ผู้ส่งออกไทยจะเสี่ยงอะไร
ถ้าไม่ทำอะไร ผู้ส่งออกเสี่ยงสองเรื่อง เรื่องแรกคือต้นทุนใบรับรองคาร์บอนและค่าเริ่มต้นที่สูงตกอยู่กับผู้ผลิตทั้งหมด เพราะสัญญาเดิมไม่ได้เขียนว่าใครแบกเมื่อกติกาเปลี่ยน เรื่องที่สองคือเสียออร์เดอร์ให้คู่แข่งที่มีข้อมูลจริงและสัญญาที่ชัดกว่า
ความเสี่ยงอีกด้านคือการเข้าใจผิดว่าประกาศของสหรัฐหมายถึงมาตรการแล้ว ผู้ซื้อใน EU อาจเปิดเจรจาราคาใหม่ด้วยเหตุผลที่ยังไม่เกิดขึ้นจริง ผู้ส่งออกต้องแยกให้ชัดว่ายังเป็นเพียงการรับฟังความเห็น
ผู้ส่งออกไทยควรทำอะไรก่อนการประชุม 20 ตุลาคม 2569
ผู้ส่งออกกลุ่ม CBAM และสินค้าโลหะปลายน้ำไป EU ควรทำสี่เรื่องนี้ต่อเนื่อง โดยไม่รอผลการเจรจาของ EU หรือผลรับฟังความเห็นของสหรัฐ
- 1. เก็บข้อมูลปล่อยก๊าซจริงรายโรงงานต่อไป จัดระบบให้ทวนสอบได้ ใช้ได้ทั้งกรณีค่าเริ่มต้นเข้มขึ้นและกรณีผ่อนลง
- 2. เพิ่มข้อสัญญาแบ่งความเสี่ยงต้นทุนใบรับรอง ระบุว่าใครแบกเมื่อราคาใบรับรองหรือค่าเริ่มต้นเปลี่ยน และมีกลไกปรับราคาหรือเจรจาใหม่
- 3. เพิ่มข้อกำหนดกรณีขอบเขตสินค้าเปลี่ยนกลางสัญญา กำหนดวิธีจัดการเมื่อสินค้าของตนถูกรวมหรือถอดจากรายการ CBAM
- 4. ตั้งผู้ติดตามและวันทบทวน ให้ฝ่ายกฎหมายหรือฝ่ายส่งออกดูผลการประชุม EU วันที่ 20 ต.ค. 2569 และวันปิดรับความเห็นของสหรัฐ 9 พ.ย. 2569 แล้วทบทวนสัญญา
เรื่องข้อสัญญา CBAM ที่ปรับตามกฎที่ยังเปลี่ยนได้ ดูตัวอย่างวิธีคิดใน EU ทบทวน ETS ข้อเสนอยืด CBAM ถึงปี 2038 รัฐมนตรีถกแล้ว 12 ต.ค. 2569 ยังไม่ลงมติ ผู้ส่งออกเหล็กไทยต้องเขียนสัญญาอย่างไรเมื่อกฎยังเปลี่ยนได้ และถ้าต้องการคนช่วยจัดเอกสาร ดูได้ที่ บริการ AI Governance และ PDPA ของ Kooru
มุมมองผู้เชี่ยวชาญ
ข้อสังเกตเชิงวิชาชีพของผมคือ ข่าวนี้ยังไม่ใช่มาตรการ แต่เป็นสัญญาณว่า CBAM กำลังถูกดึงเข้าสนามข้อพิพาทการค้าระหว่างมหาอำนาจ เมื่อกติกาของคนอื่นอาจเปลี่ยนก่อนสัญญาของเราหมดอายุ ข้อสัญญาที่บอกว่าใครแบกต้นทุนตอนกติกาเปลี่ยน มีค่ามากกว่าตัวเลขที่เขียนไว้ในใบเสนอราคา จุดที่ผู้ส่งออกมักพลาดคือเขียนสัญญาโดยสมมติว่ากฎ CBAM จะนิ่ง ควรเช็กว่ามีข้อใดรองรับกรณีขอบเขตสินค้าหรือค่าเริ่มต้นเปลี่ยนหรือไม่
— Phuwara Krobtaku —
LL.M. (IP & IT) | M.S. (IT) | Thai Barrister & Attorney-at-Law
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ USTR CBAM
USTR CBAM คืออะไร
USTR CBAM คือประกาศเมื่อ 8 ตุลาคม 2569 ที่เปิดรับความเห็นสาธารณะถึง 9 พฤศจิกายน 2569 ว่า CBAM ของ EU กระทบผู้ผลิต แรงงาน และการส่งออกของสหรัฐอย่างไร และถามว่าการดำเนินมาตรการบังคับเหมาะสมหรือไม่
สหรัฐใช้มาตรการต่อ CBAM แล้วหรือยัง
ยังไม่ใช้ ประกาศเป็นการรับฟังความเห็น ไม่ได้นิยามคำว่ามาตรการบังคับ ไม่ได้อ้างฐานกฎหมาย และไม่ใช่การเปิดไต่สวนตามมาตรา 301 ของกฎหมายการค้าสหรัฐ ตามที่ CBAMGuide และสำนักกฎหมายสรุป
การประชุม EU วันที่ 20 ตุลาคม 2569 เกี่ยวอะไรกับผู้ส่งออกไทย
Euronews รายงานว่าประธานสภาไอร์แลนด์ต้องการปิดดีลขยาย CBAM ไปสินค้าปลายน้ำในการประชุมวันนั้น แต่ยังไม่มีสถาบัน EU ยืนยันเอง ผลจะกำหนดว่าสินค้าใดเข้าขอบเขตและเริ่มเมื่อใด ซึ่งกระทบผู้ผลิตชิ้นส่วนโลหะไทย
ผู้ส่งออกไทยต้องหยุดเตรียมข้อมูล CBAM ไหม ถ้าสหรัฐกดดัน EU
ไม่ควรหยุด เพราะยังไม่มีมาตรการใดเปลี่ยน CBAM ใช้เต็มรูปแบบตั้งแต่ 1 มกราคม 2569 และข้อมูลปล่อยก๊าซจริงที่ทวนสอบได้ใช้ได้ทุกกรณีของการเจรจา
แหล่งอ้างอิง
- Federal Register (USTR) — ประกาศ 2026-20615 วันที่ 8 ต.ค. 2569 (อ่านต้นฉบับ) — อ่านประกาศที่ govinfo.gov
- Euronews — รายงาน 8 ต.ค. 2569 เรื่อง US probes EU carbon border tax (อ่านต้นฉบับ) — อ่านข่าวที่ Euronews
บทความนี้เป็นการสรุปข่าวและให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หากต้องการคำปรึกษาเฉพาะกรณีของธุรกิจคุณ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
