กขค. ปรับ Shopee 3,476,489.50 บาท เพราะเห็นว่า Shopee ดึงร้านค้าเข้าโครงการส่งฟรีและโครงการเงินคืน Coins โดยไม่แจ้งและไม่ได้รับความยินยอม แล้วยังทำให้ร้านค้าออกจากโครงการได้ยาก ประชาชาติธุรกิจและโพสต์ทูเดย์รายงานข่าวนี้เมื่อ 19 กันยายน 2569 คดีนี้เป็นบรรทัดฐานที่ร้านค้าออนไลน์ทุกร้านเอาไปใช้ปกป้องตัวเองได้
สารบัญ
- กขค. ปรับ Shopee เพราะอะไร
- ความยินยอมแบบ PDPA มาอยู่ในกฎหมายแข่งขันทางการค้าได้อย่างไร
- คดีนี้กระทบร้านค้าและแพลตฟอร์มไทยอย่างไร
- 5 สัญญาณที่แพลตฟอร์มกำลังเอาเปรียบร้านค้า
- ร้านค้าควรทำอะไรตอนนี้
- มุมมองผู้เชี่ยวชาญ
- คำถามที่พบบ่อย
ลองนึกภาพแบบนี้
พี่นิดขายเสื้อผ้าออนไลน์มาห้าปี วันหนึ่งเปิดดูยอดโอนแล้วเห็นว่าค่าธรรมเนียมเพิ่มขึ้นหลายเปอร์เซ็นต์ ไล่หาเหตุผลอยู่ครึ่งวันจึงรู้ว่าร้านถูกใส่เข้าโปรโมชันส่งฟรีตั้งแต่เดือนก่อนแล้ว เพราะเป็น “ช่วงทดลองฟรี” ที่พี่นิดไม่เคยกดสมัครเอง
พอจะกดออกจากโปรโมชัน ก็เจอเงื่อนไขซ้อนกันหลายชั้น
พี่นิดไม่ใช่คนเดียวที่เจอแบบนี้ และตอนนี้มีคำตัดสินของหน่วยงานรัฐรองรับแล้วว่า การทำแบบนี้มีปัญหาทางกฎหมาย
กขค. ปรับ Shopee เพราะอะไร
กขค. ปรับ Shopee เพราะเห็นว่าเป็นการใช้อำนาจเหนือตลาดโดยไม่เป็นธรรม ตามพระราชบัญญัติการแข่งขันทางการค้า พ.ศ. 2560 มาตรา 57(2) ประกอบมาตรา 82 โดย Shopee ดึงร้านค้าเข้า 2 โครงการผ่านช่วงทดลองฟรี ไม่แจ้งให้ร้านค้ารู้ ไม่ขอความยินยอม และทำให้ร้านค้าออกจากโครงการได้ยาก
| ข้อมูลคดี | รายละเอียด |
|---|---|
| ผู้ถูกปรับ | บริษัท ช้อปปี้ (ประเทศไทย) จำกัด |
| ค่าปรับ | 3,476,489.50 บาท |
| กฎหมาย | พ.ร.บ. การแข่งขันทางการค้า 2560 มาตรา 57(2) ประกอบมาตรา 82 |
| โครงการที่เป็นปัญหา | ส่งฟรี (FFS) และเงินคืน Coins 10% (CCB) |
| ยื่นเรื่องร้องเรียน | 30 มกราคม 2564 |
| กำหนดชำระค่าปรับ | ภายใน 30 วัน |
| สิทธิโต้แย้ง | ฟ้องศาลปกครองได้ภายใน 90 วัน |
คดียังไม่ถึงที่สุด เพราะ Shopee ยังมีสิทธิฟ้องศาลปกครองเพื่อโต้แย้งคำสั่ง
ความยินยอมแบบ PDPA มาอยู่ในคดี กขค. ปรับ Shopee ได้อย่างไร
คดี กขค. ปรับ Shopee ใช้หลักเดียวกับหัวใจของ PDPA คือ ความยินยอมต้องชัดเจน และต้องถอนความยินยอมได้ง่ายเท่ากับตอนให้ ต่างกันแค่ว่า PDPA ใช้หลักนี้คุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล ส่วนคดีนี้ใช้หลักเดียวกันคุ้มครองร้านค้าจากการถูกดึงเข้าโครงการที่ต้องเสียเงิน
หน้าจอที่ออกแบบมาให้คนกดยอมรับโดยไม่รู้ตัว หรือให้ออกได้ยากกว่าตอนเข้า มีชื่อเรียกว่า dark pattern วันนี้ dark pattern จึงเสี่ยงผิดได้ทั้ง PDPA และกฎหมายแข่งขันทางการค้า
คดี กขค. ปรับ Shopee กระทบร้านค้าและแพลตฟอร์มไทยอย่างไร
คดี กขค. ปรับ Shopee ให้ร้านค้าออนไลน์มีบรรทัดฐานไว้ปฏิเสธหรือร้องเรียนเมื่อถูกบังคับเข้าโปรโมชัน ส่วนแพลตฟอร์มทุกเจ้าต้องกลับไปตรวจว่าระบบของตัวเองดึงร้านค้าเข้าโครงการโดยอัตโนมัติอยู่หรือเปล่า
ผลกระทบต่อร้านค้าออนไลน์และ SME: ร้านเล็กส่วนใหญ่คิดว่าเงื่อนไขของแพลตฟอร์มต่อรองอะไรไม่ได้ ถ้าไม่ชอบก็ต้องออกไปขายที่อื่น คดีนี้บอกว่าไม่ใช่ ถ้าร้านไม่ได้ยินยอมจริง ร้านมีสิทธิร้องเรียน กขค. และขอค่าธรรมเนียมที่ถูกเก็บไปโดยไม่ชอบคืนได้
ผลกระทบต่อแพลตฟอร์ม: ไม่ได้มีแค่ marketplace แอปส่งอาหาร แอปจองที่พัก และแอปเรียกรถ ก็มีโครงการโปรโมชันที่ดึงร้านค้าหรือคนขับเข้าร่วมแบบเดียวกัน ทีมออกแบบหน้าจอและทีมกฎหมายต้องมาคุยกันตั้งแต่ก่อนปล่อยฟีเจอร์ ไม่ใช่มาคุยกันตอนมีเรื่องร้องเรียน
ผลกระทบต่อเรื่องเวลา: เรื่องร้องเรียนยื่นตั้งแต่ปี 2564 และกว่าจะมีคำสั่งปรับก็ปี 2569 ร้านค้าต้องรู้ว่ากระบวนการใช้เวลานาน หลักฐานที่เก็บไว้ตั้งแต่วันแรกจึงสำคัญที่สุด
ผลกระทบต่อผู้บริโภค: ค่าธรรมเนียมที่ร้านถูกเก็บเพิ่มโดยไม่รู้ตัว สุดท้ายจะไปอยู่ในราคาสินค้า การคุ้มครองร้านค้าจึงช่วยให้ราคาที่ผู้ซื้อจ่ายเป็นธรรมขึ้นด้วย
5 สัญญาณที่แพลตฟอร์มกำลังเอาเปรียบร้านค้าออนไลน์
สัญญาณที่แพลตฟอร์มกำลังเอาเปรียบร้านค้าออนไลน์ มักอยู่ในเรื่องค่าธรรมเนียม ความยินยอม และการออกจากโครงการ ถ้าร้านเจอตั้งแต่ 2 ข้อขึ้นไป ควรเริ่มเก็บหลักฐานไว้
- ค่าธรรมเนียมเพิ่มขึ้นโดยที่ร้านไม่ได้กดสมัครอะไร
- มีคำว่า “ทดลองฟรี” แล้วเริ่มเก็บเงินต่ออัตโนมัติ โดยไม่มีข้อความเตือนก่อน
- ปุ่มออกจากโครงการซ่อนอยู่ลึก หรือมีเงื่อนไขหลายชั้น เช่น ต้องอยู่ครบกี่เดือนก่อนถึงจะออกได้
- เงื่อนไขเปลี่ยนโดยแจ้งแค่ผ่านประกาศทั่วไป ไม่ได้ส่งถึงร้านโดยตรง
- ถ้าไม่เข้าโครงการ ร้านถูกลดการมองเห็น เช่น สินค้าไม่ขึ้นในหน้าค้นหาเหมือนเดิม
ร้านค้าออนไลน์ควรทำอะไรหลังคดี กขค. ปรับ Shopee
ร้านค้าออนไลน์ควรเริ่มเก็บหลักฐานทุกครั้งที่ค่าธรรมเนียมหรือเงื่อนไขเปลี่ยน เพราะคดีแบบนี้ใช้เวลาหลายปี และคนที่มีหลักฐานจะได้เปรียบเสมอ
- 1. แคปหน้าจอพร้อมวันที่ ทุกครั้งที่เจอโปรโมชันที่ไม่ได้สมัครเอง และเก็บรายงานค่าธรรมเนียมรายเดือนไว้
- 2. ตรวจสถานะโครงการทุกเดือน ดูว่าร้านอยู่ในโครงการไหนบ้าง และสมัครเองหรือเปล่า
- 3. ทำตามขั้นตอนออกจากโครงการ และจดทุกขั้นที่ติด ถ้าออกไม่ได้ ความยุ่งยากนั้นก็คือหลักฐาน
- 4. ร้องเรียนผ่านช่องทางของแพลตฟอร์มก่อน แล้วเก็บหลักฐานการร้องเรียนไว้
- 5. ถ้าไม่ได้ผล ร้องเรียน กขค. โดยแนบหลักฐานทั้งหมด
สำหรับแพลตฟอร์มหรือธุรกิจที่อยากตรวจหน้าจอและขั้นตอนขอความยินยอมให้ผ่านทั้ง PDPA และกฎหมายแข่งขันทางการค้า ดูรายละเอียดได้ที่ บริการ AI Governance และ PDPA ของ Kooru
มุมมองผู้เชี่ยวชาญ
“ถ้าเข้าได้ด้วยคลิกเดียว ก็ต้องออกได้ด้วยคลิกเดียวเหมือนกัน หลักนี้ PDPA ใช้กับข้อมูลส่วนบุคคลมาตลอด วันนี้ กขค. เอาหลักเดียวกันมาใช้กับเงินในกระเป๋าร้านค้า ผมมองว่าแพลตฟอร์มไหนยังออกแบบให้คนเข้าง่ายแต่ออกยาก ก็ควรเริ่มนับถอยหลังได้แล้ว”
— Phuwara Krobtaku —
LL.M. (IP & IT) | M.S. (IT) | Thai Barrister & Attorney-at-Law
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับคดี กขค. ปรับ Shopee
กขค. ปรับ Shopee เท่าไร
กขค. ปรับบริษัท ช้อปปี้ (ประเทศไทย) จำกัด 3,476,489.50 บาท ฐานใช้อำนาจเหนือตลาดโดยไม่เป็นธรรม ตาม พ.ร.บ. การแข่งขันทางการค้า 2560 มาตรา 57(2) ประกอบมาตรา 82
Shopee ถูกปรับเพราะอะไร
Shopee ถูกปรับเพราะดึงร้านค้าเข้าโครงการส่งฟรี (FFS) และเงินคืน Coins 10% (CCB) ผ่านช่วงทดลองฟรี โดยไม่แจ้งและไม่ได้รับความยินยอม และทำให้ร้านค้าออกจากโครงการได้ยาก
Shopee โต้แย้งคำสั่งปรับได้ไหม
ได้ Shopee ต้องชำระค่าปรับภายใน 30 วัน และมีสิทธิฟ้องศาลปกครองเพื่อโต้แย้งคำสั่งภายใน 90 วัน
ร้านค้าออนไลน์ถูกดึงเข้าโปรโมชันโดยไม่ยินยอมควรทำอย่างไร
ร้านค้าออนไลน์ควรแคปหน้าจอและเก็บรายงานค่าธรรมเนียมไว้เป็นหลักฐาน ร้องเรียนผ่านช่องทางของแพลตฟอร์มก่อน ถ้าไม่ได้ผลจึงร้องเรียนต่อ กขค. พร้อมแนบหลักฐาน
แหล่งอ้างอิง
- ประชาชาติธุรกิจ: กขค. ปรับ Shopee (19 กันยายน 2569) และรายงานของโพสต์ทูเดย์
- พระราชบัญญัติการแข่งขันทางการค้า พ.ศ. 2560 มาตรา 57(2) และมาตรา 82
- อ่านต่อ: พ.ร.ก. อาชญากรรมเทคโนโลยีฉบับแก้ไข · ค่าปรับ GDPR มีสูตร 5 ขั้นแล้ว · บริการ AI Governance และ PDPA ของ Kooru
บทความนี้เป็นการสรุปข่าวและให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หากต้องการคำปรึกษาเฉพาะกรณีของธุรกิจคุณ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
