ค่าปรับ Shopee คือโทษปรับ 3.47 ล้านบาทที่คณะกรรมการการแข่งขันทางการค้า (กขค.) สั่งต่อ Shopee ฐานบังคับให้ร้านค้าเข้าร่วมโปรโมชันโดยไม่ได้รับความยินยอม ล่าสุดสมาคม SME ไทยมองว่าค่าปรับ Shopee เบาเกินไปและขอให้ทบทวน บทความนี้เหมาะกับเจ้าของร้านบนมาร์เก็ตเพลส อ่านแล้วจะรู้ว่าข้อเรียกร้องคืออะไร และควรเก็บหลักฐานอะไรไว้
ลองนึกภาพร้านขายเสื้อผ้าที่ตื่นมาเห็นสินค้าของตัวเองลดราคาในแคมเปญใหญ่ ทั้งที่ไม่ได้กดเข้าร่วม ขายดีขึ้นก็จริง แต่กำไรหายไปทุกออเดอร์ คดีนี้เป็นความคืบหน้าต่อจากข่าวที่เราเคยเขียนไว้ใน กขค. ปรับ Shopee 3.48 ล้านบาท จับร้านค้าเข้าแคมเปญโดยไม่ขอความยินยอม ร้านค้าออนไลน์มีสิทธิ์อะไรบ้าง
สรุปสั้น: สมาคม SME ไทยขอให้ กขค. ทบทวนคดีค่าปรับ Shopee 3.47 ล้านบาท โดยขอ 3 เรื่อง คือ ลงโทษให้ได้สัดส่วน ขยายความรับผิดถึงผู้บริหาร และเยียวยาร้านค้าระหว่างอุทธรณ์ ข้อเรียกร้องนี้ยังไม่ใช่คำสั่งของ กขค. หรือศาล ร้านค้าที่ถูกจับเข้าแคมเปญโดยไม่ยินยอมควรเก็บหลักฐานไว้ตั้งแต่วันนี้
ค่าปรับ Shopee คืออะไร และสมาคม SME เรียกร้องอะไร
ค่าปรับ Shopee มาจากการที่ กขค. ตัดสินว่า Shopee บังคับร้านค้าเข้าร่วมโปรโมชันโดยไม่ได้รับความยินยอม และสั่งปรับ 3.47 ล้านบาทตามที่โพสต์ทูเดย์รายงาน (บทความเดิมในเว็บใช้ตัวเลข 3.48 ล้านบาทตามข่าวรอบก่อน) สมาคม SME ไทยมองว่าบทลงโทษเบากว่าความเสียหายจริงที่ MSME ได้รับ
ข้อเรียกร้องของสมาคมตามที่ต้นทางรายงานมี 3 ข้อ ข้อแรกใช้ข้อห้ามการใช้อำนาจเหนือตลาดโดยมิชอบตามมาตรา 50 ให้ได้สัดส่วน ข้อสองขยายบทลงโทษถึงผู้บริหารโดยใช้มาตรา 84 กับผู้มีอำนาจตัดสินใจ ข้อสามเร่งมาตรการคุ้มครองและเยียวยาร้านค้ารายย่อยระหว่างคดีอุทธรณ์อยู่ในศาล
| ประเด็น | ข้อเท็จจริงตามข่าว |
|---|---|
| ผู้เรียกร้อง | สมาคม SME ไทย (รายงานโดยโพสต์ทูเดย์ และมติชน) |
| วันที่ข่าว | 1 ต.ค. 2569 |
| คดีเดิม | กขค. ปรับ Shopee 3.47 ล้านบาท ฐานบังคับร้านค้าเข้าโปรโมชัน |
| ข้อเรียกร้อง | ลงโทษให้ได้สัดส่วน · ลงโทษถึงผู้บริหาร · เยียวยาร้านค้าระหว่างอุทธรณ์ |
| สถานะ | ข้อเรียกร้องภาคเอกชน ยังไม่ใช่คำสั่ง กขค. หรือศาล |
สมาคมยังขอให้กระทรวงพาณิชย์ กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม ETDA และ กขค. บูรณาการกรอบกฎหมายดิจิทัล เพื่อให้อีคอมเมิร์ซเป็นธรรมและยั่งยืน เลขมาตรา 50 และ 84 ในข่าวเป็นการอ้างของต้นทาง ผู้อ่านควรตรวจกับตัวบท พ.ร.บ.การแข่งขันทางการค้า พ.ศ. 2560 อีกครั้ง
ค่าปรับ Shopee และข้อเรียกร้องของสมาคม SME กระทบร้านค้าไทยอย่างไร
ค่าปรับ Shopee และข้อเรียกร้องรอบนี้บอกร้านค้าว่าเรื่องการถูกจับเข้าแคมเปญยังไม่จบ และอาจกลายเป็นแนวร้องเรียนรอบต่อไปของ SME ไทย ส่วนนี้เป็นการวิเคราะห์ของผู้เขียน แยกตามกลุ่มที่ได้รับผลกระทบ
ร้านค้ารายย่อยบนมาร์เก็ตเพลส
ร้านค้ารายย่อยคือกลุ่มที่ได้ประโยชน์ถ้า กขค. รับข้อเรียกร้อง แต่จะใช้สิทธิ์ได้ก็ต่อเมื่อมีหลักฐาน คำถามสำคัญคือร้านพิสูจน์ได้ไหมว่าไม่ได้ยินยอมเข้าแคมเปญ และเสียหายเท่าไร ร้านที่ไม่มีภาพหน้าจอ รายงานยอดขาย หรือข้อความโต้ตอบกับแพลตฟอร์ม จะเล่าเรื่องได้แต่พิสูจน์ไม่ได้
แพลตฟอร์มและผู้บริหารแพลตฟอร์ม
ถ้าความรับผิดขยายไปถึงผู้บริหารจริง ความเสี่ยงทางกฎหมายของแพลตฟอร์มข้ามชาติจะสูงขึ้นชัดเจน เพราะผู้มีอำนาจตัดสินใจต้องรับผิดเป็นการส่วนตัว ผลที่น่าจะตามมาคือแพลตฟอร์มต้องออกแบบหน้าจอขอความยินยอมให้ชัดขึ้น และเก็บหลักฐานว่าร้านค้ากดยอมรับจริง
แบรนด์ที่ขายหลายแพลตฟอร์ม
แบรนด์ที่ขายทั้ง Shopee Lazada และ TikTok Shop ควรทบทวนเงื่อนไขการใช้งานของทุกแพลตฟอร์ม เพราะข้อกำหนดเรื่องแคมเปญอัตโนมัติมักซ่อนอยู่ในเงื่อนไขยาว ๆ ที่กดยอมรับไปตอนเปิดร้าน ข้อมูลพฤติกรรมผู้ซื้อที่รอแคมเปญอ่านได้ใน ผลสำรวจ Lazada–Cube คนไทย 52% รอแคมเปญก่อนซื้อ สูงสุดในอาเซียน ร้านค้าออนไลน์ต้องปรับอะไร
ถ้าร้านค้าไม่ทำอะไรเลย จะเสี่ยงอะไร
ถ้าร้านค้าไม่ทำอะไรเลย ร้านจะเสียโอกาสร้องเรียนหรือเรียกร้องค่าเสียหายเพราะไม่มีหลักฐาน แม้ กขค. จะเปิดช่องเพิ่มในอนาคต ความเสี่ยงที่สองคือยังถูกจับเข้าแคมเปญซ้ำโดยไม่รู้ตัวและขาดทุนต่อเนื่อง ความเสี่ยงที่สามคือกดยอมรับเงื่อนไขใหม่ของแพลตฟอร์มโดยไม่อ่าน แล้วกลายเป็นยินยอมย้อนหลัง
ร้านค้าที่ถูกบังคับเข้าแคมเปญควรเก็บหลักฐานอะไร
ร้านค้าที่ถูกบังคับเข้าแคมเปญควรเก็บหลักฐาน 4 อย่างให้ครบ เพราะข้อเรียกร้องเรื่องค่าปรับ Shopee จะมีผลต่อร้านก็ต่อเมื่อร้านพิสูจน์ความเสียหายได้
- 1. แคปหน้าจอแคมเปญพร้อมวันเวลา บันทึกหน้าสินค้าที่ถูกลดราคาและหน้าตั้งค่าที่แสดงว่าร้านไม่ได้กดเข้าร่วม
- 2. ดาวน์โหลดรายงานยอดขายและส่วนลด เทียบราคาขายช่วงแคมเปญกับราคาปกติ เพื่อคำนวณกำไรที่หายไป
- 3. เก็บอีเมล แชต และประกาศจากแพลตฟอร์ม โดยเฉพาะข้อความที่แจ้งว่าร้านถูกใส่เข้าแคมเปญ
- 4. บันทึกเงื่อนไขการใช้งานฉบับที่ใช้อยู่ ดาวน์โหลดหรือพิมพ์เก็บไว้ทุกครั้งที่แพลตฟอร์มแก้เงื่อนไข
ถ้าต้องการคนช่วยทบทวนสัญญาและเงื่อนไขของแพลตฟอร์ม ดูรายละเอียดได้ที่ บริการ AI Governance และ PDPA ของ Kooru และติดตามข่าวต่อได้ที่ หมวด Digital Business
มุมมองผู้เชี่ยวชาญ
ตัวเลขค่าปรับจะเปลี่ยนหรือไม่ ขึ้นกับ กขค. แต่สิ่งที่ร้านค้าควบคุมได้ตอนนี้คือหลักฐานของตัวเอง จุดที่ร้านเล็กมักพลาดคือรอให้มีคำสั่งก่อนแล้วค่อยเก็บข้อมูล ซึ่งถึงตอนนั้นหน้าจอแคมเปญก็หายไปแล้ว ในคดีแข่งขันทางการค้า เสียงของร้านเล็กดังได้เท่ากับหลักฐานที่ร้านเก็บไว้ ข้อเรียกร้องให้ลงโทษถึงผู้บริหารเป็นสัญญาณว่าแพลตฟอร์มจะต้องออกแบบปุ่มยินยอมให้ชัดกว่าเดิม
— Phuwara Krobtaku —
LL.M. (IP & IT) | M.S. (IT) | Thai Barrister & Attorney-at-Law
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับค่าปรับ Shopee
ค่าปรับ Shopee เท่าไหร่ และเพราะอะไร
ตามที่โพสต์ทูเดย์รายงาน กขค. ปรับ Shopee 3.47 ล้านบาท ฐานบังคับให้ร้านค้าเข้าร่วมโปรโมชันโดยไม่ได้รับความยินยอม ข่าวรอบก่อนใช้ตัวเลข 3.48 ล้านบาท จึงควรตรวจกับประกาศของ กขค.
สมาคม SME ไทยขอให้ กขค. ทำอะไร
สมาคม SME ไทยขอให้ลงโทษให้ได้สัดส่วน ขยายความรับผิดถึงผู้บริหารที่มีอำนาจตัดสินใจ และเร่งมาตรการเยียวยาร้านค้ารายย่อยระหว่างคดีอุทธรณ์ ข้อเรียกร้องนี้ยังไม่ใช่คำสั่งของ กขค. หรือศาล
ร้านค้าที่ถูกจับเข้าแคมเปญเรียกค่าเสียหายได้ไหม
ร้านค้ามีโอกาสร้องเรียนหรือเรียกร้องได้ แต่ต้องพิสูจน์ว่าไม่ได้ยินยอมและเสียหายเท่าไร ขั้นแรกที่ควรทำคือเก็บภาพหน้าจอ รายงานยอดขาย และข้อความกับแพลตฟอร์มไว้ให้ครบ
แหล่งอ้างอิง
- โพสต์ทูเดย์ — (อ่านต้นฉบับ) — อ่านข่าวที่โพสต์ทูเดย์
บทความนี้เป็นการสรุปข่าวและให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หากต้องการคำปรึกษาเฉพาะกรณีของธุรกิจคุณ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
