บัญชีม้า คือบัญชีธนาคารที่เจ้าของเปิดหรือยอมให้คนอื่นใช้แทน และคนที่รับเงินไปสแกนหน้าเปิดบัญชีให้แก๊ง มีโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 300,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ คำตอบสั้นแค่นี้ แต่มีจุดหนึ่งที่คนส่วนใหญ่ไม่รู้ คือผิดได้แม้ไม่รู้ว่าเงินใครจะไหลเข้าบัญชี บทความนี้เหมาะกับคนที่เคยถูกชวนหรือเผลอไปแล้ว
ลองนึกภาพนักศึกษาต่างจังหวัด (ตัวอย่างสมมติ) เห็นโพสต์ในกลุ่ม LINE ว่า “สแกนหน้าห้านาที รับ 2,500 บาท” ไปถึงบ้านหลังหนึ่ง มีคนยื่นโทรศัพท์ที่ติดตั้งแอปธนาคารไว้แล้วให้สแกนหน้า ได้เงินสดกลับบ้าน เรื่องจบแค่ห้านาทีในวันนั้น แต่ความรับผิดอาจตามมาอีกหลายปี
สรุปสั้น: ตาม พ.ร.ก.มาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. 2566 คนที่เปิดหรือยอมให้ผู้อื่นใช้บัญชีโดยไม่ได้ตั้งใจใช้เอง มีโทษจำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 300,000 บาท (มาตรา 9) ส่วนคนที่เป็นธุระจัดหา ชักชวน หรือโฆษณารับซื้อบัญชี มีโทษจำคุก 2–5 ปี หรือปรับ 200,000–500,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ (มาตรา 10) เงิน 2,500 บาทต่อบัญชีจึงเทียบไม่ได้กับโทษ
ขายบัญชีหรือรับจ้างสแกนหน้าเปิดบัญชี โทษจำคุกกี่ปี ปรับเท่าไร
บัญชีม้ามีโทษ 2 ระดับ แยกตามบทบาท คนขายหรือให้ใช้บัญชีโทษเบากว่า คนชักชวนหรือจัดหาโทษหนักกว่า และกฎหมายกำหนดโทษขั้นต่ำไว้สำหรับคนจัดหาด้วย ตารางด้านล่างสรุปตามที่ระบุใน พ.ร.ก.มาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. 2566
| บทบาท | ตัวอย่าง | โทษตาม พ.ร.ก. พ.ศ. 2566 |
|---|---|---|
| ผู้เปิดหรือยอมให้ใช้บัญชี (มาตรา 9) | คนที่สแกนหน้าเปิดบัญชีแลก 2,500 บาท | จำคุกไม่เกิน 3 ปี หรือปรับไม่เกิน 300,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ |
| ผู้เป็นธุระจัดหา โฆษณา ชักชวน (มาตรา 10) | คนชวนเพื่อนไปขายบัญชีแลก 500 บาท หรือคนเปิดจุดรับซื้อ | จำคุก 2–5 ปี หรือปรับ 200,000–500,000 บาท หรือทั้งจำทั้งปรับ |
| ความเสี่ยงที่ตามมา | ถูกอายัดบัญชี ถูกฟ้องแพ่ง | ผู้เสียหายเรียกเงินคืนจากเจ้าของบัญชีได้ |
ตัวเลขที่ทำให้ต้องหยุดคิดคือ ในเหตุที่ตรัง คนชักชวนได้ค่านายหน้า 500 บาทต่อบัญชี แต่บทบาทชักชวนคือกลุ่มที่โทษหนักที่สุดในตาราง และมาตรา 10 กำหนดโทษขั้นต่ำไว้ คือถ้าศาลลงโทษจำคุกต้องไม่น้อยกว่า 2 ปี หรือถ้าปรับต้องไม่น้อยกว่า 200,000 บาท และศาลลงทั้งจำทั้งปรับได้
โทษบัญชีม้าคิดอย่างไร ขึ้นกับอะไรบ้าง
โทษบัญชีม้าขึ้นกับ 2 เรื่อง คือคุณอยู่บทบาทไหน และพิสูจน์ได้แค่ไหนว่ารู้เห็นกับแก๊ง พ.ร.ก. พ.ศ. 2566 เป็นแค่ชั้นแรก องค์ประกอบสำคัญของมาตรา 9 คือ “โดยมิได้มีเจตนาใช้เพื่อตนเอง” ความผิดจึงสำเร็จตั้งแต่ยอมให้คนอื่นใช้บัญชี ไม่ต้องรอให้มีเงินโกงเข้ามาก่อน
ชั้นที่สองเกิดขึ้นเมื่อพิสูจน์ได้ว่าเจ้าของบัญชีรู้ว่าบัญชีจะถูกใช้หลอกคน กรณีนั้นอาจถูกดำเนินคดีเพิ่มฐานสนับสนุนหรือร่วมกันฉ้อโกง และกฎหมายฟอกเงิน ซึ่งโทษแยกจาก พ.ร.ก. และนับรวมได้หลายกรรมตามจำนวนผู้เสียหาย
ชั้นที่สามเป็นเรื่องเงิน ผู้เสียหายที่โอนเงินเข้าบัญชีม้าฟ้องคดีแพ่งเรียกเงินคืนจากเจ้าของบัญชีได้ เพราะเจ้าของบัญชีเป็นคนเดียวที่ชื่อปรากฏในสลิปโอนเงิน แก๊งที่ถือโทรศัพท์ไม่มีชื่ออยู่ตรงไหนเลย
อ่านแบบนักกฎหมาย: ถ้าต้องตรวจว่าใครเข้ามาตรา 9 หรือมาตรา 10 ให้ดูก่อนว่าบุคคลนั้นได้เงินจาก “การให้ใช้บัญชีของตัวเอง” หรือจาก “การหาบัญชีของคนอื่น” คำว่า “ชักชวน” และ “โฆษณา” คือเส้นแบ่งที่ทำให้โทษกระโดดจากไม่เกิน 3 ปี เป็นขั้นต่ำ 2 ปี
ตัวอย่างคำนวณ: สแกนหน้า 1 ครั้ง กับชวนเพื่อน 3 คน เสี่ยงเท่าไร
ตัวอย่างสมมติต่อไปนี้ใช้เพื่อเทียบสัดส่วนเงินที่ได้กับโทษสูงสุดตามกฎหมาย ไม่ใช่การคาดว่าศาลจะลงโทษเท่าใดในคดีจริง เพราะศาลพิจารณาพฤติการณ์แต่ละคดี
- คนที่ 1 สแกนหน้าเปิดบัญชี 1 บัญชี ได้เงิน 2,500 บาท โทษสูงสุดคือจำคุก 3 ปี หรือปรับ 300,000 บาท ค่าปรับสูงสุดเท่ากับ 120 เท่าของเงินที่ได้
- คนที่ 2 ชวนเพื่อน 3 คนไปสแกนหน้า ได้ค่านายหน้า 500 บาท x 3 = 1,500 บาท แต่เข้าข่ายเป็นธุระจัดหา โทษขั้นต่ำคือจำคุก 2 ปี และปรับ 200,000 บาท
เรื่องที่คนเข้าใจผิดบ่อยคือ เชื่อว่า “แค่ให้ยืมบัญชี ไม่ได้โกงใครเอง ไม่น่าผิด” ความจริงคือ พ.ร.ก. พ.ศ. 2566 ลงโทษการยอมให้คนอื่นใช้บัญชีโดยตรง เหมือนการให้คนแปลกหน้ายืมบัตรประชาชนไปทำสัญญา ถ้าเกิดเรื่องขึ้น ชื่อบนเอกสารคือชื่อของคุณ
ทำไมคนถามเรื่องบัญชีม้า โทษ ตอนนี้
คนค้นเรื่องบัญชีม้า โทษ เพิ่มขึ้นหลังข่าวที่ตรัง ไทยโพสต์รายงาน เมื่อ 10 พฤศจิกายน 2569 ว่าชุดสืบสวน บก.สอท.5 ค้นบ้านหลังหนึ่งใน ต.บ้านโพธิ์ อ.เมืองตรัง ที่ถูกกล่าวหาว่าใช้เป็นจุดรับซื้อบัญชี ให้คนมาสแกนใบหน้าและติดตั้งแอปธนาคารในโทรศัพท์ที่เตรียมไว้ จับผู้ต้องหา 4 ราย ยึดโทรศัพท์ 18 เครื่อง ข้อหาที่แจ้งคือเป็นธุระจัดหาให้มีการซื้อขายบัญชี ซึ่งยังเป็นข้อกล่าวหา ไม่มีคำพิพากษา
ช่วงเดียวกันมีข่าวจับผู้ต้องหาบัญชีม้าที่หัวหิน และศูนย์ต่อต้านข่าวปลอมเตือนกลโกง “สแกนหน้าแลกเงิน” เมื่อ 9 พฤศจิกายน 2569 รูปแบบเดียวกับที่แก๊งเคยใช้ใน ตำรวจไซเบอร์เตือนแก๊งแจกของน้ำท่วมแลกสแกนใบหน้าเปิดบัญชีม้า มูลนิธิและฝ่าย CSR ควรเก็บข้อมูลผู้ประสบภัยแค่ไหน ส่วนตัวเลขระงับบัญชีม้า 1 ล้านบัญชีที่ดีอีแถลง ยังเห็นเฉพาะพาดหัว ยังไม่ยืนยันรายละเอียด
กฎหมายไทยว่าอย่างไร: บัญชีม้าต่างจากความผิดเดิมอย่างไร
ก่อนมี พ.ร.ก. พ.ศ. 2566 การเอาผิดเจ้าของบัญชีม้าต้องพิสูจน์ว่ารู้เห็นกับการฉ้อโกง ซึ่งพิสูจน์ยาก กฎหมายใหม่สร้างฐานความผิดเฉพาะขึ้นมา ทำให้การยอมให้ใช้บัญชีผิดในตัวเอง
| ประเด็น | ก่อน พ.ร.ก. พ.ศ. 2566 | พ.ร.ก.มาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. 2566 |
|---|---|---|
| สิ่งที่ต้องพิสูจน์ | ต้องพิสูจน์ว่ารู้เห็นหรือร่วมฉ้อโกง | ยอมให้ผู้อื่นใช้บัญชี โดยไม่ได้ตั้งใจใช้เอง (มาตรา 9) |
| คนกลางหรือนายหน้า | เอาผิดฐานสนับสนุนได้ถ้าพิสูจน์เจตนา | ฐานความผิดเฉพาะ จำคุก 2–5 ปี (มาตรา 10) |
| ผลทางเงิน | ผู้เสียหายฟ้องแพ่ง | ยังฟ้องแพ่งได้ และบัญชีถูกระงับตามมาตรการธนาคาร |
ช่องว่างที่เหลืออยู่คือคนที่ถูกหลอกจริง เช่น ถูกบอกว่าสแกนหน้าเพื่อรับของบริจาค กฎหมายยังต้องดูเจตนาจากพยานแวดล้อม ผู้ถูกหลอกจึงต้องสร้างหลักฐานว่าไม่ได้ตั้งใจให้คนอื่นใช้บัญชีให้เร็วที่สุด บทความ พ.ร.ก. อาชญากรรมเทคโนโลยีฉบับใหม่: ถูกแก๊งคอลเซ็นเตอร์หลอก ใครต้องรับผิดแทนคุณ อธิบายหน้าที่ของธนาคารและผู้ให้บริการไว้เพิ่มเติม
ถ้าไม่ทำอะไรเลยหลังเผลอสแกนหน้าไปแล้ว จะเสี่ยงอะไร
คนที่เผลอสแกนหน้าเปิดบัญชีให้คนอื่นแล้วเงียบไว้ เสี่ยงถูกเรียกเป็นผู้ต้องหาเมื่อมีผู้เสียหายแจ้งความ เสี่ยงถูกระงับบัญชีของตัวเองตามมาตรการบัญชีม้าของธนาคาร และเสี่ยงถูกฟ้องเรียกเงินที่ไม่เคยได้รับ ยิ่งเงียบนาน ยิ่งอธิบายยากว่าไม่ได้รู้เห็น เพราะบัญชีอาจถูกใช้รับเงินจากผู้เสียหายหลายรายแล้ว
คนที่เคยถูกชวนขายบัญชี ควรทำอะไรตอนนี้
ทำตามทีละขั้น เรียงจากเร่งด่วนที่สุด
- 1. ปฏิเสธทุกข้อเสนอสแกนหน้าแลกเงินหรือของ ไม่ว่าจะอ้างว่าเป็นงานพิเศษ ของบริจาค หรือสวัสดิการ ธนาคารไม่เคยจ้างคนสแกนหน้า
- 2. เผลอไปแล้ว โทรแจ้งธนาคารเจ้าของบัญชีทันที ขอระงับบัญชีและแอปที่เปิดในโทรศัพท์คนอื่น จดชื่อเจ้าหน้าที่และเวลาที่แจ้ง
- 3. แจ้งความกับตำรวจไซเบอร์หรือสายด่วน AOC 1441 เล่าตามจริงว่าถูกชักชวนอย่างไร การแจ้งก่อนมีผู้เสียหายช่วยแสดงว่าไม่มีเจตนา
- 4. เก็บหลักฐานทุกชิ้น แคปแชต โพสต์ชักชวน เบอร์โทร และสถานที่ ห้ามลบแม้จะอาย
- 5. ถ้าถูกเรียกเป็นผู้ต้องหา ปรึกษาทนายก่อนให้ปากคำ ถ้ายังไม่แน่ใจว่ากรณีของคุณเข้าข่ายแบบไหน ลองเรียบเรียงคำถามผ่าน เครื่องมือถามคำถามกฎหมายเทคโนโลยีของ Kooru ก่อนนัดคุยกับทนาย
มุมมองผู้เชี่ยวชาญ
เงิน 2,500 บาทที่แก๊งจ่าย ไม่ใช่ค่าสแกนหน้า แต่เป็นค่าซื้อชื่อของคุณไปไว้บนสลิปโอนเงินของคนที่ถูกหลอก แก๊งจ่ายครั้งเดียว แต่คุณเป็นเจ้าของบัญชีนั้นไปจนกว่าจะพิสูจน์ได้ว่าไม่ได้รู้เห็น จุดที่คนมักพลาดคือคิดว่าเงียบไว้แล้วเรื่องจะหายไปเอง ทั้งที่การแจ้งธนาคารและแจ้งความเร็วคือหลักฐานชิ้นแรกว่าไม่มีเจตนา ควรเช็กด้วยว่าคนที่ชวนไปเป็นใคร เพราะบทบาทชักชวนคือกลุ่มที่กฎหมายลงโทษหนักที่สุด
— Phuwara Krobtaku —
LL.M. (IP & IT) | M.S. (IT) | Thai Barrister & Attorney-at-Law
ประวัติผู้เขียน · นโยบายบรรณาธิการ
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับบัญชีม้า
ไม่รู้ว่าเขาเอาบัญชีไปโกงใคร ยังผิดอยู่ไหม
ผิดได้ เพราะฐานความผิดตามมาตรา 9 คือการยอมให้ผู้อื่นใช้บัญชีโดยไม่ได้ตั้งใจใช้เอง ไม่ได้ต้องการให้รู้ว่าผู้เสียหายเป็นใคร ความไม่รู้อาจมีผลต่อข้อหาฉ้อโกงหรือฟอกเงิน แต่ไม่ได้ลบความผิดฐานให้ใช้บัญชี
ถูกหลอกหรือถูกบังคับให้สแกนหน้า จะพ้นผิดได้อย่างไร
กรณีถูกหลอกหรือถูกบังคับ สิ่งที่ช่วยได้คือพยานแวดล้อมที่แสดงว่าไม่ได้ยินยอมให้ใช้บัญชี เช่น แชตที่อ้างว่าเป็นของบริจาค การแจ้งธนาคารและแจ้งความทันที ผลสุดท้ายขึ้นกับพนักงานสอบสวนและศาลที่พิจารณาข้อเท็จจริงทั้งหมด
เป็นบัญชีม้าแล้ว โดนอายัดทุกบัญชีจริงไหม เปิดบัญชีใหม่ได้ไหม
ธนาคารมีมาตรการระงับบัญชีที่ถูกระบุว่าเป็นบัญชีม้าและบัญชีที่เกี่ยวข้อง ขอบเขตและระยะเวลาขึ้นกับประกาศของธนาคารแห่งประเทศไทยและแต่ละธนาคาร ควรสอบถามธนาคารโดยตรงพร้อมหลักฐานการแจ้งความ ก่อนพยายามเปิดบัญชีใหม่
ต้องชดใช้เงินให้ผู้เสียหายแทนแก๊งไหม
ผู้เสียหายฟ้องเรียกเงินจากเจ้าของบัญชีที่รับโอนได้ เพราะชื่อเจ้าของบัญชีปรากฏในหลักฐานการโอน ส่วนเจ้าของบัญชีจะต้องรับผิดเท่าใด ขึ้นกับว่าศาลเห็นว่ามีส่วนทำให้เกิดความเสียหายแค่ไหน การเก็บหลักฐานว่าถูกหลอกจึงสำคัญทั้งคดีอาญาและคดีแพ่ง
แหล่งอ้างอิง
- ไทยโพสต์ — ข่าวตำรวจไซเบอร์ค้นจุดรับซื้อบัญชีม้าที่ตรัง (อ่านต้นฉบับ)
- ช่อง 7 — ข่าวเดียวกัน (อ่านต้นฉบับ)
- พ.ร.ก.มาตรการป้องกันและปราบปรามอาชญากรรมทางเทคโนโลยี พ.ศ. 2566 มาตรา 9 และมาตรา 10
- บทความที่เกี่ยวข้อง: ตำรวจไซเบอร์จับ 3 กรรมการบริษัท ถูกกล่าวหาเปิดบัญชีนิติบุคคลเป็นบัญชีม้า 46 คดี เสียหายเกือบ 60 ล้านบาท ใครรับเป็นกรรมการแทนคนอื่นต้องระวัง
บทความนี้เป็นการสรุปข่าวและให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หากต้องการคำปรึกษาเฉพาะกรณีของธุรกิจคุณ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
