ETDA กฎหมายแพลตฟอร์ม คือโครงการวิจัยที่สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ (ETDA หรือ สพธอ.) ทำร่วมกับคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ เพื่อหาแนวทางกำกับแพลตฟอร์มดิจิทัลใน 10 ประเด็น ตั้งแต่ตลาดออนไลน์ แอปรถรับจ้าง และไรเดอร์ ไปจนถึงมิจฉาชีพออนไลน์และการผูกขาด ผลงานที่คาดว่าจะได้รวมถึงร่างกรอบกฎหมาย แต่ยังไม่ใช่กฎหมายที่บังคับใช้ ผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ผู้ขายออนไลน์ และฝ่ายกฎหมายควรอ่านเพื่อรู้ทิศทางของกติกา
ลองนึกภาพแม่ค้าที่ขายของบนตลาดออนไลน์ ไรเดอร์ที่รับงานผ่านแอป หรือเจ้าของเพจที่ถูกแจ้งลบคลิป ทั้งสามกลุ่มอยู่ในหัวข้อที่ ETDA และธรรมศาสตร์จะศึกษา สยามรัฐรายงานเมื่อ 7 ตุลาคม 2569 ว่าโครงการนี้ศึกษากฎหมายเพื่อหาทางออกในบริบทของไทย
สรุปสั้น: ETDA ลงนามความร่วมมือทางวิชาการกับคณะนิติศาสตร์ มธ. เพื่อวิจัยกฎหมายกำกับแพลตฟอร์มดิจิทัล 10 ประเด็น ตั้งแต่ตลาดออนไลน์และไรเดอร์ไปจนถึงการผูกขาด ผลงานที่คาดว่าจะได้คือข้อเสนอเชิงนโยบาย ฐานข้อมูล กรอบแนวคิด และร่างกรอบกฎหมาย ยังไม่ใช่กฎหมาย และยังไม่ประกาศกรอบเวลาหรืองบประมาณ ผู้ให้บริการแพลตฟอร์มจึงควรติดตามเวทีสัมมนาของโครงการ
ETDA กฎหมายแพลตฟอร์มศึกษาอะไรบ้าง และเป็นกฎหมายแล้วหรือยัง
ETDA กฎหมายแพลตฟอร์ม ศึกษา 10 ประเด็นเกี่ยวกับการกำกับแพลตฟอร์มดิจิทัล และยังไม่เป็นกฎหมาย เพราะเป็นโครงการวิจัยที่คาดว่าจะให้ผลเป็นเอกสารเชิงนโยบายและร่างกรอบกฎหมาย สยามรัฐรายงานเมื่อ 7 ตุลาคม 2569 โดยข้อมูลมาจากผู้อำนวยการ ETDA ส่วนวันลงนามไม่ได้ระบุไว้
| ประเด็น | รายละเอียดตามรายงาน |
|---|---|
| ผู้ร่วมโครงการ | ETDA (สพธอ.) กับคณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ |
| ผู้ให้ข้อมูล | นายชัยชนะ มิตรพันธ์ ผู้อำนวยการ ETDA |
| วันที่รายงานข่าว | 7 ตุลาคม 2569 (ไม่ระบุวันลงนาม) |
| ผลงานที่คาดว่าจะได้ | ข้อเสนอเชิงนโยบาย ฐานข้อมูล กรอบแนวคิดทางกฎหมาย ร่างกรอบกฎหมาย |
| ที่ยังไม่ประกาศ | กรอบเวลาและงบประมาณ |
10 ประเด็นวิจัยจัดเป็น 6 กลุ่มได้ตามตารางนี้ เลขในช่องขวาคือลำดับประเด็นตามรายงาน
| กลุ่ม | สิ่งที่ศึกษา | ข้อ |
|---|---|---|
| กรอบรวม | รูปแบบการกำกับดูแลและร่างกรอบแนวคิดกฎหมายแพลตฟอร์ม | 1–2 |
| ตลาดออนไลน์ | คุ้มครองผู้ซื้อผู้ขาย มาตรฐานสินค้า หน้าที่แพลตฟอร์ม | 3 |
| แอปรถรับจ้างและไรเดอร์ | คุ้มครองคนทำงาน สัญญา ความรับผิดทางแพ่ง | 4–5 |
| โซเชียลมีเดียและมิจฉาชีพ | ดูแลเนื้อหา ความรับผิดทางอาญาและการเยียวยากรณีหลอกลวง ความโปร่งใสของอัลกอริทึม | 6–8 |
| ทรัพย์สินทางปัญญา | ความรับผิดของตัวกลาง และ notice-and-takedown | 9 |
| การแข่งขันทางการค้า | การผูกขาดของแพลตฟอร์มรายใหญ่ | 10 |
ETDA กฎหมายแพลตฟอร์มกระทบธุรกิจไทยอย่างไร
ETDA กฎหมายแพลตฟอร์ม ยังไม่ผูกมัดธุรกิจใด แต่อาจเป็นต้นร่างของกติกาในอนาคต และโครงการจะจัดเสวนาเพื่อรับฟังความเห็นจากภาครัฐ เอกชน ผู้ประกอบการ และประชาชน ไทยกำกับแพลตฟอร์มผ่านพระราชกฤษฎีกาการประกอบธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลที่ต้องแจ้งให้ทราบ พ.ศ. 2565 ซึ่งเป็นกฎหมายลำดับรอง และยังไม่มีพระราชบัญญัติแพลตฟอร์มฉบับเต็ม ส่วนนี้เป็นการวิเคราะห์ของผู้เขียน
ตลาดออนไลน์และผู้ขายบนแพลตฟอร์มต้องเตรียมอะไร
ผู้ให้บริการตลาดออนไลน์และผู้ขายควรเตรียมหลักฐานว่าการคุ้มครองผู้ซื้อผู้ขาย มาตรฐานสินค้า และหน้าที่ของแพลตฟอร์มทำงานจริง เพราะประเด็นที่ 3 ศึกษาเรื่องนี้โดยตรง ส่วนประเด็นที่ 10 เกี่ยวกับการผูกขาดของแพลตฟอร์มรายใหญ่ ซึ่งเชื่อมกับงานของคณะกรรมการการแข่งขันทางการค้า (กขค.) ที่กำกับแพลตฟอร์มอยู่แล้ว ดูตัวอย่างใน กขค. ปรับ Shopee 3.48 ล้านบาท จับร้านค้าเข้าแคมเปญโดยไม่ขอความยินยอม ร้านค้าออนไลน์มีสิทธิ์อะไรบ้าง
แอปรถรับจ้าง ไรเดอร์ และคนทำงานบนแพลตฟอร์มเกี่ยวข้องอย่างไร
คนทำงานบนแอปรถรับจ้างอย่างไรเดอร์เกี่ยวข้องโดยตรง เพราะประเด็นที่ 4 และ 5 ศึกษาการคุ้มครองคนทำงาน สัญญา และความรับผิดทางแพ่งของแพลตฟอร์ม ผู้ให้บริการแอปควรทบทวนข้อตกลงกับไรเดอร์ เหตุผลที่ระงับบัญชี และช่องทางอุทธรณ์
โซเชียลมีเดีย มิจฉาชีพ และเจ้าของคอนเทนต์เกี่ยวข้องอย่างไร
โซเชียลมีเดียและเจ้าของคอนเทนต์เกี่ยวข้องกับประเด็นที่ 6 ถึง 9 คือการดูแลเนื้อหา ความรับผิดและการเยียวยากรณีมิจฉาชีพออนไลน์ ความโปร่งใสของอัลกอริทึม และ notice-and-takedown ซึ่งเชื่อมกับระบบแจ้งลบตาม พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ที่แก้ไขเมื่อ พ.ศ. 2565 แพลตฟอร์มควรเริ่มจากเขียนให้ชัดว่าใครแจ้งลบได้ ตอบภายในกี่วัน และผู้ถูกลบโต้แย้งได้อย่างไร
ทำไมผู้เขียนมองว่าโครงนี้คล้าย DSA และ DMA ฉบับไทย
โครงของ 10 ประเด็นคล้ายการแบ่งงานของ DSA และ DMA ในยุโรป เรื่องตลาดออนไลน์ เนื้อหา อัลกอริทึม และ notice-and-takedown ใกล้กับ DSA ส่วนการผูกขาดใกล้กับ DMA ขณะที่เรื่องไรเดอร์เป็นเรื่องแรงงานที่ไม่อยู่ในขอบเขตของสองฉบับนี้โดยตรง เป็นความเห็นของผู้เขียน ไม่ใช่ท่าทีของ ETDA
ท่าทีของ ETDA ต่อการคุมแพลตฟอร์มอ่านได้ใน ETDA จ่อคุมแพลตฟอร์ม 7 ข้อ ธุรกิจไทยเสี่ยงอะไร รีบเช็กก่อนกฎใหม่ และแรงกดดันจากต่างประเทศดูได้ใน สหรัฐฯ ขอร่วมคดีฝั่ง X สู้ค่าปรับ DSA 120 ล้านยูโรของ EU กฎแพลตฟอร์มไทยจะเจอแรงกดดันแบบเดียวกันไหม
ถ้าไม่ติดตาม ETDA กฎหมายแพลตฟอร์ม ธุรกิจจะเสี่ยงอะไร
ถ้าไม่ติดตาม ETDA กฎหมายแพลตฟอร์ม ธุรกิจแพลตฟอร์มเสี่ยงต้องปรับระบบแบบกะทันหันเมื่อกติกาออกมา และเสียโอกาสสะท้อนข้อเท็จจริงของธุรกิจตั้งแต่ขั้นวิจัย
- ข้อตกลงกับผู้ขายและไรเดอร์อาจไม่ตรงกับกรอบที่ศึกษา เช่น เหตุผลที่ระงับบัญชี
- ระบบแจ้งลบและเรื่องร้องเรียนมิจฉาชีพอาจไม่มีบันทึกที่ตรวจสอบได้
- รายเล็กที่ไม่ส่งความเห็นอาจมีเสียงน้อยกว่ารายใหญ่
ทั้งหมดเป็นความเสี่ยงเชิงวิเคราะห์ เพราะยังไม่มีร่างกฎหมายออกมา
ผู้ให้บริการแพลตฟอร์มและผู้ขายออนไลน์ควรทำอะไรก่อน
ผู้ให้บริการแพลตฟอร์มและผู้ขายออนไลน์ควรเริ่มจาก 4 เรื่องที่ทำได้โดยไม่ต้องรอร่างกฎหมาย เพื่อพร้อมเมื่อ ETDA กฎหมายแพลตฟอร์มถึงขั้นรับฟังความเห็น
- 1. จับคู่ธุรกิจของเรากับ 10 ประเด็น ดูว่าเป็นตลาดออนไลน์ แอปรถรับจ้าง โซเชียลมีเดีย หรือผู้ขายบนแพลตฟอร์ม แล้วเลือกข้อที่เกี่ยวมากที่สุด 2–3 ข้อ
- 2. ตรวจสถานะตามพระราชกฤษฎีกาแพลตฟอร์ม พ.ศ. 2565 ดูว่าธุรกิจเข้าข่ายต้องแจ้งหรือไม่ และข้อมูลที่แจ้งไว้ตรงกับบริการจริงหรือไม่ ดูพื้นหลังใน กฎหมาย DPS บังคับใช้จริง: Marketplace และ Ride Sharing ต้องทำอะไร
- 3. ทบทวนระบบแจ้งลบ เรื่องร้องเรียน และการระงับบัญชี เขียนขั้นตอน เวลาตอบ เหตุผลที่แจ้งผู้ใช้ และช่องทางอุทธรณ์ให้ชัด
- 4. เตรียมความเห็นและข้อมูลจริง รวบรวมตัวเลข เช่น จำนวนคำขอแจ้งลบและเรื่องร้องเรียนมิจฉาชีพ ไว้ใช้ในเวทีสัมมนา
ถ้าต้องการคนช่วยทบทวนเอกสารและกระบวนการเหล่านี้ ดูรายละเอียดได้ที่ บริการ AI Governance และ PDPA ของ Kooru
มุมมองผู้เชี่ยวชาญ
ผมมองว่า 10 ประเด็นนี้คือโครงของกฎหมายแพลตฟอร์มไทยที่ยังไม่มีชื่อ งานวิจัยแบบนี้ไม่ผูกมัดใคร แต่เป็นที่ที่ถ้อยคำแรกของกติกาถูกเขียนขึ้น คนที่ให้ข้อเท็จจริงตั้งแต่ขั้นวิจัย มักได้อธิบายธุรกิจของตัวเองก่อนที่คนอื่นจะอธิบายแทน จุดที่ธุรกิจมักพลาดคือรอให้มีร่างกฎหมายแล้วค่อยเตรียม ทั้งที่ข้อมูลเรื่องแจ้งลบ มิจฉาชีพ และบัญชีที่ถูกระงับ ต้องสะสมไว้ก่อน
— Phuwara Krobtaku —
LL.M. (IP & IT) | M.S. (IT) | Thai Barrister & Attorney-at-Law
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ ETDA กฎหมายแพลตฟอร์ม
ETDA กับธรรมศาสตร์ศึกษากฎหมายแพลตฟอร์มเรื่องอะไรบ้าง
ศึกษา 10 ประเด็น ตั้งแต่ตลาดออนไลน์ แอปรถรับจ้างและไรเดอร์ โซเชียลมีเดียและมิจฉาชีพ ไปจนถึงทรัพย์สินทางปัญญาและการผูกขาดของแพลตฟอร์มรายใหญ่
งานวิจัยของ ETDA ทำให้มีกฎหมายแพลตฟอร์มแล้วหรือไม่
ยังไม่ทำให้เกิดกฎหมายใหม่ งานนี้เป็นโครงการวิจัยที่คาดว่าจะให้ผลเป็นข้อเสนอเชิงนโยบาย ฐานข้อมูล กรอบแนวคิด และร่างกรอบกฎหมาย โดยยังไม่ประกาศกรอบเวลาหรืองบประมาณ
ผู้ขายออนไลน์และไรเดอร์เกี่ยวข้องกับงานวิจัยนี้อย่างไร
เกี่ยวข้องผ่านประเด็นที่ 3 เรื่องการคุ้มครองผู้ซื้อผู้ขายบนตลาดออนไลน์ และประเด็นที่ 4 กับ 5 เรื่องการคุ้มครองคนทำงานอย่างไรเดอร์และความรับผิดทางแพ่งของแอปรถรับจ้าง
ธุรกิจแพลตฟอร์มส่งความเห็นต่อโครงการนี้ได้เมื่อไร
รายงานระบุว่าโครงการจะจัดเสวนาและประชุมวิชาการต่อเนื่อง เพื่อรับฟังภาครัฐ ภาคเอกชน ผู้ประกอบการ และประชาชน แต่ยังไม่ระบุกำหนดการ จึงควรติดตามประกาศของ ETDA
แหล่งอ้างอิง
- สยามรัฐออนไลน์ — (อ่านต้นฉบับ) — อ่านข่าวที่สยามรัฐ
- ข่าวหุ้น — (อ่านต้นฉบับ) — อ่านข่าวที่ข่าวหุ้น
บทความนี้เป็นการสรุปข่าวและให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หากต้องการคำปรึกษาเฉพาะกรณีของธุรกิจคุณ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
