Disney ฟ้อง Midjourney คือคดีลิขสิทธิ์ในศาลแขวงสหรัฐ เขตแคลิฟอร์เนียกลาง ซึ่งทั้งสองฝ่ายตกลงกัน (stipulation) และศาลมีคำสั่งให้ Midjourney ส่งชุดข้อมูลวิดีโอที่ใช้ฝึกโมเดลให้ฝ่ายโจทก์ ตามรายงานลงวันที่ 6 ต.ค. 2569 บทความนี้เหมาะกับทีม AI ฝ่ายกฎหมาย และผู้บริหารที่พัฒนาหรือปรับแต่งโมเดลด้วยภาพและวิดีโอ อ่านแล้วจะรู้ว่าต้องเตรียมหลักฐานที่มาของข้อมูลอย่างไร
ลองนึกภาพบริษัทโปรดักชันไทยที่ปรับแต่ง (fine-tune) โมเดลสร้างวิดีโอด้วยคลิปที่สะสมมาหลายปี แล้ววันหนึ่งถูกฟ้องข้ามประเทศ (ตัวอย่างสมมติ) ถ้าศาลหรือฝ่ายตรงข้ามถามว่าคลิปเหล่านั้นมาจากไหน แล้วบริษัทตอบไม่ได้ ก็เสียเปรียบตั้งแต่ก่อนสู้คดี คดี Midjourney ทำให้ภาพนี้ชัดขึ้น
สรุปสั้น: ในคดี Disney ฟ้อง Midjourney ทั้งสองฝ่ายตกลงกัน และศาลมีคำสั่งให้ Midjourney ส่งชุดข้อมูลวิดีโอที่ใช้ฝึกโมเดลให้ฝ่ายโจทก์ แต่เงื่อนไข กำหนดเวลา และมาตรการรักษาความลับยังไม่ยืนยัน เพราะต้นทางแสดงคำสั่งเป็นภาพ ทีม AI ไทยจึงควรทำทะเบียนที่มาข้อมูลและเก็บหลักฐานสิทธิของชุดข้อมูลไว้ล่วงหน้า เพราะไทยยังไม่มีข้อยกเว้นเรื่อง TDM ใน พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์
คดี Disney ฟ้อง Midjourney เกิดอะไรขึ้นกับชุดข้อมูลวิดีโอ
ในคดี Disney v. Midjourney (ศาลแขวงสหรัฐ เขตแคลิฟอร์เนียกลาง คดีเลขที่ 2:25-cv-05275) ทั้งสองฝ่ายทำข้อตกลง (stipulation) และศาลออกคำสั่งให้ Midjourney ส่งชุดข้อมูลวิดีโอที่ใช้ฝึกโมเดลให้ฝ่ายโจทก์ คำสั่งนี้ปรากฏเป็นเอกสารลำดับที่ 212 ในคดี
| ประเด็น | ข้อมูลตามรายงาน |
|---|---|
| คดี | Disney v. Midjourney ศาลแขวงสหรัฐ เขตแคลิฟอร์เนียกลาง เลขที่ 2:25-cv-05275 |
| สิ่งที่เกิดขึ้น | ทั้งสองฝ่ายทำ stipulation และศาลออกคำสั่ง (เอกสารลำดับที่ 212) |
| สิ่งที่ต้องส่ง | ชุดข้อมูลวิดีโอที่ใช้ฝึกโมเดล ส่งให้ฝ่ายโจทก์ |
| ยังไม่ยืนยัน | เงื่อนไข กำหนดเวลา และมาตรการรักษาความลับ |
| ข้อมูลประกอบ | มิ.ย. 2569 ผู้พิพากษาสั่งจำกัดคำขอของ Midjourney ให้สตูดิโอเปิดเผยการใช้ AI |
| วันที่รายงาน | 6 ต.ค. 2569 |
รายละเอียดของคำสั่งยังยืนยันไม่ได้ เพราะต้นทางแสดงคำสั่งเป็นภาพ ข่าวไม่ได้ระบุว่าชุดข้อมูลจะเปิดต่อสาธารณะ ผู้อ่านจึงไม่ควรเข้าใจว่าข้อมูลถูกเผยแพร่ แต่ควรเข้าใจว่าฝ่ายตรงข้ามมีสิทธิ์ดูข้อมูลชุดนั้นในคดี
คำสั่งออกมาระหว่างที่ทั้งสองฝ่ายยังสู้กันเรื่องการเปิดเผยพยานหลักฐาน (discovery) Midjourney เคยยื่นขอให้สตูดิโอเปิดเผยการใช้ AI ของตัวเองด้วย แต่ผู้พิพากษาสั่งจำกัดเมื่อ มิ.ย. 2569
คดี Disney ฟ้อง Midjourney กระทบทีม AI ไทยอย่างไร
คดี Disney ฟ้อง Midjourney กระทบทีมไทยที่พัฒนาหรือปรับแต่งโมเดลด้วยภาพและวิดีโอ เพราะชุดข้อมูลฝึกอาจกลายเป็นพยานหลักฐานที่ต้องส่งให้ฝ่ายตรงข้าม ถ้าถูกฟ้องที่ไหนก็ตาม ข่าวนี้เป็นคดีในสหรัฐฯ และไม่ได้กล่าวถึงไทย ส่วนที่เหลือเป็นการวิเคราะห์ของผู้เขียน
ชุดข้อมูลฝึก AI กลายเป็นหลักฐานในคดีได้อย่างไร
ในคดีลิขสิทธิ์เกี่ยวกับ AI ชุดข้อมูลฝึกเปลี่ยนจากความลับทางการค้าเป็นพยานหลักฐาน เพราะโจทก์ต้องดูว่าโมเดลเรียนจากงานของตนหรือไม่ คดี Midjourney เป็นตัวอย่างว่าฝ่ายจำเลยอาจต้องส่งชุดข้อมูลให้ฝ่ายตรงข้าม บริษัทที่บันทึกที่มาข้อมูลไม่ดีจะเสียเปรียบตั้งแต่ชั้น discovery เพราะต้องตอบจากเอกสาร ไม่ใช่จากความจำของทีม
ไทยไม่มีข้อยกเว้นเรื่อง TDM ในกฎหมายลิขสิทธิ์ แล้วทีมไทยเสี่ยงอะไร
ไทยยังไม่มีข้อยกเว้นเรื่องการทำเหมืองข้อความและข้อมูล (TDM) ใน พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ ทีมไทยจึงไม่มีบทยกเว้นเฉพาะให้อ้างเมื่อเอางานของผู้อื่นไปฝึกโมเดล และถ้าถูกฟ้องที่ไหนก็ตาม ชุดข้อมูลอาจต้องถูกส่งให้คู่ความ เรื่องการเอาข้อมูลของผู้อื่นฝึก AI ในมุมกฎหมายไทย เราสรุปไว้ใน AI Training Copyright ไทย: Fair Use สหรัฐฯ กับความเสี่ยงธุรกิจไทย
ทีม AI ไทยควรทำอะไรกับชุดข้อมูลตั้งแต่ก่อนฝึก
ควรทำทะเบียนที่มาข้อมูล (data provenance register) และเก็บหลักฐานสิทธิหรือใบอนุญาตของแต่ละชุดข้อมูลตั้งแต่ก่อนฝึก ทะเบียนควรบอกว่าข้อมูลมาจากไหน ใครเป็นเจ้าของ ได้สิทธิอะไร และใช้กับโมเดลตัวไหน อีกกรณีที่ศาลสหรัฐฯ ตัดสินเรื่องการเอางานลิขสิทธิ์ไปฝึก AI อ่านได้ใน ศาลอุทธรณ์สหรัฐฯ ชี้ครั้งแรกในคดี ROSS นำงานลิขสิทธิ์ไปฝึก AI เพื่อทำสินค้าแข่งไม่ใช่ fair use สตาร์ทอัพ AI ไทยที่ฝึกโมเดลจากข้อมูลคู่แข่งต้องทำอะไร
ถ้าทีม AI ไทยไม่เก็บที่มาของข้อมูล จะเสี่ยงอะไร
บทเรียนจากคดี Disney ฟ้อง Midjourney คือถ้าไม่เก็บที่มาของข้อมูล ทีม AI เสี่ยงตอบคำถามพื้นฐานไม่ได้เมื่อมีคนถามว่าข้อมูลมาจากไหน
- เสียเปรียบตั้งแต่ชั้นเก็บพยานหลักฐาน ไม่มีเอกสารยืนยันสิทธิ จึงต้องรื้อหาย้อนหลังภายใต้แรงกดดัน
- เจรจายากขึ้น ถ้าตอบเรื่องที่มาของข้อมูลไม่ได้ อีกฝ่ายจะรู้ว่าเรามีจุดอ่อน ซึ่งเป็นการวิเคราะห์ของผู้เขียน
- ขายงานให้ลูกค้าองค์กรยากขึ้น ลูกค้าที่ถามหลักฐานสิทธิในข้อมูลฝึกจะไม่ได้คำตอบที่ชัด
ทีม AI ไทยควรทำอะไรกับชุดข้อมูลก่อนฝึกโมเดล
หลังคดี Disney ฟ้อง Midjourney ทีม AI ควรเริ่มจากเอกสารที่ทำได้ทันที เพราะย้อนไปหาที่มาของข้อมูลหลังถูกฟ้องยากกว่าจดไว้ตั้งแต่แรกมาก 4 ข้อนี้เหมาะกับทีมที่ฝึกหรือปรับแต่งโมเดลด้วยภาพและวิดีโอ
- 1. ทำทะเบียนที่มาข้อมูล ระบุแหล่งที่มา เจ้าของ วันที่ได้มา และโมเดลที่ใช้ชุดข้อมูลนั้น
- 2. เก็บหลักฐานสิทธิหรือใบอนุญาต สัญญา ใบอนุญาต หรือข้อตกลงที่แสดงว่าใช้ฝึก AI ได้ แยกเป็นรายชุด
- 3. แยกชุดข้อมูลที่ไม่มีหลักฐานสิทธิ ไม่ใช้ฝึกต่อจนกว่าจะตรวจสิทธิให้เรียบร้อย
- 4. เตรียมแผนรับคำสั่งส่งข้อมูลให้ศาล กำหนดผู้รับผิดชอบ เก็บเวอร์ชันของชุดข้อมูลและบันทึกการฝึก เพื่อรวบรวมได้เมื่อฝ่ายกฎหมายขอ
ถ้าต้องการคนช่วยวางทะเบียนที่มาข้อมูลให้เข้ากับระบบ AI Governance ดูรายละเอียดได้ที่ บริการ AI Governance และ PDPA ของ Kooru ติดตามเรื่องกฎหมายทรัพย์สินทางปัญญาต่อได้ที่ หมวด Tech Law & IP
มุมมองผู้เชี่ยวชาญ
ผมมองว่าข่าวนี้เปลี่ยนวิธีคิดเรื่องชุดข้อมูลฝึก จากสินทรัพย์ลับของบริษัทเป็นเอกสารที่ศาลขอดูได้ ชุดข้อมูลที่ไม่มีใบเสร็จบอกที่มา คือหลักฐานที่ฝั่งตรงข้ามจะหยิบมาใช้ก่อน จุดที่ทีม AI มักพลาดคือเก็บไฟล์ไว้ครบ แต่ไม่เคยจดว่าได้มาอย่างไรและมีสิทธิอะไร
— Phuwara Krobtaku —
LL.M. (IP & IT) | M.S. (IT) | Thai Barrister & Attorney-at-Law
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Disney ฟ้อง Midjourney
Disney ฟ้อง Midjourney เรื่องอะไร
เป็นคดีลิขสิทธิ์ Disney v. Midjourney ในศาลแขวงสหรัฐ เขตแคลิฟอร์เนียกลาง เลขที่ 2:25-cv-05275 ข่าวที่เราใช้เน้นเรื่องคำสั่งให้ส่งชุดข้อมูลวิดีโอฝึกโมเดล ไม่ได้สรุปข้อกล่าวหาทั้งหมดของโจทก์
Midjourney ต้องส่งอะไรให้ฝ่ายโจทก์
ตามรายงานคดี Disney ฟ้อง Midjourney ทั้งสองฝ่ายทำข้อตกลง และศาลออกคำสั่งให้ Midjourney ส่งชุดข้อมูลวิดีโอที่ใช้ฝึกโมเดลให้ฝ่ายโจทก์ ปรากฏเป็นเอกสารลำดับที่ 212 ในคดี
ชุดข้อมูลที่ส่งให้ฝ่ายโจทก์ถูกเปิดต่อสาธารณะหรือไม่
ข่าวไม่ได้ระบุว่าเปิดต่อสาธารณะ และเงื่อนไข กำหนดเวลา มาตรการรักษาความลับของคำสั่งยังไม่ยืนยัน เพราะต้นทางแสดงคำสั่งเป็นภาพ
ไทยมีข้อยกเว้น TDM สำหรับฝึก AI หรือไม่
ยังไม่มี ไทยยังไม่มีข้อยกเว้นเรื่องการทำเหมืองข้อความและข้อมูล (TDM) ใน พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ ทีม AI จึงควรมีหลักฐานสิทธิของชุดข้อมูลรายชุด
แหล่งอ้างอิง
- ChatGPT Is Eating the World — (อ่านต้นฉบับ) — อ่านข่าวที่ ChatGPT Is Eating the World
- CourtListener — (อ่านต้นฉบับ) — ดูบันทึกคดีที่ CourtListener
บทความนี้เป็นการสรุปข่าวและให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หากต้องการคำปรึกษาเฉพาะกรณีของธุรกิจคุณ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
