สินค้าปลอมออนไลน์: 4 มาตรการใหม่ที่ร้านค้าสุจริตก็เสี่ยงโดนลูกหลง

สารบัญ

1. คำถามที่แม่ค้าออนไลน์ส่วนใหญ่ตอบไม่ได้
2. 4 มาตรการใหม่ อธิบายแบบไม่ต้องใช้ศัพท์ราชการ
3. จุดพลิกที่ไม่มีใครพูด ภาระการพิสูจน์ย้ายข้างแล้ว
4. ผลกระทบต่อประเทศไทย ทั้งฝั่งคนขายและคนซื้อ
5. 5 สิ่งที่ร้านค้าออนไลน์ควรทำตั้งแต่เดือนนี้
6. มุมมองผู้เชี่ยวชาญ
7. แหล่งอ้างอิง

คำถามที่แม่ค้าออนไลน์ส่วนใหญ่ตอบไม่ได้

ขอถามสั้น ๆ ครับ

ของที่คุณขายอยู่ตอนนี้ ถ้ามีคนเดินมาถามว่า “มีเอกสารอะไรยืนยันว่าคุณมีสิทธิ์ขายของแบรนด์นี้บ้าง” คุณหยิบอะไรให้เขาดูได้

คนส่วนใหญ่จะตอบว่า “ก็ของแท้นะ ซื้อมาจากตัวแทนอีกที มีสลิปโอนเงิน”

สลิปโอนเงินไม่ใช่เอกสารสิทธิ์ครับ

และนี่คือจุดที่กำลังจะกลายเป็นปัญหาใหญ่สำหรับคนขายของออนไลน์หลายแสนราย เมื่อรัฐประกาศชุดมาตรการใหม่เพื่อจัดการ สินค้าปลอมออนไลน์ ซึ่งเปลี่ยนวิธีตรวจจากการ “ตามลบทีหลัง” มาเป็นการ “คัดกรองตั้งแต่ต้นทาง”

ฟังดูเหมือนเรื่องของพ่อค้าของปลอม แต่จริง ๆ แล้วคนที่จะรู้สึกก่อนคือร้านธรรมดาที่ไม่เคยทำอะไรผิดเลย

4 มาตรการ ใหม่

กรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์ จับมือกับกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม และสำนักงาน ปปง. ออกมาตรการชุดใหญ่สี่ข้อ ขอเล่าแบบภาษาบ้าน ๆ นะครับ

มาตรการที่หนึ่ง ปิดกั้นเว็บและไลฟ์ที่ละเมิด ของเดิม คือ ลบโพสต์เป็น ชิ้น ๆ ของใหม่คือปิดทั้งช่องทาง รวมถึงไลฟ์สตรีมที่กำลังขายอยู่ ซึ่งสำคัญมาก เพราะการขายของปลอมยุคนี้ย้ายไปอยู่บนไลฟ์เกือบหมดแล้ว ไลฟ์จบ หลักฐานหาย ตามยาก

มาตรการที่สอง เชื่อมฐานข้อมูลสิทธิ์เข้ากับมาร์เก็ตเพลสโดยตรง อันนี้คือหัวใจ พูดง่าย ๆ คือเอาทะเบียนเครื่องหมายการค้าและสิทธิ์ต่าง ๆ ของรัฐ ไปต่อท่อเข้ากับระบบของแพลตฟอร์ม เพื่อให้ตรวจผู้ขายได้แบบทันที ไม่ต้องรอเจ้าของแบรนด์มาร้องเรียน

มาตรการที่สาม ออกตรา IP Verified เป็นเครื่องหมายรับรองให้ร้านที่ผ่านเกณฑ์ เหมือนติดป้ายไว้หน้าร้านว่าร้านนี้ตรวจแล้ว

มาตรการที่สี่ สืบเส้นทางการเงินย้อนไปหาต้นทาง ไม่จับแค่คนขายหน้าร้าน แต่ไล่ตามเงินกลับไปหาโรงงานหรือผู้นำเข้า

ส่วนตัวเลขที่รัฐรายงานในช่วงเดือนมกราคมถึงกรกฎาคม 2569 คือดำเนินคดีไป 140 คดี ยึดของกลางได้ 322,077 ชิ้น และเรียกคืนมูลค่าความเสียหายได้ราว 104.3 ล้านบาท

ตัวเลขสวยครับ แต่ตัวเลขไม่ใช่ประเด็นที่เราอยากให้คุณโฟกัส

จุดพลิกที่ไม่มีใครพูด ภาระการพิสูจน์ย้ายข้างแล้ว

ลองสังเกตให้ดีนะครับ

ระบบเดิม ร้านลงขายได้เลย ถ้าเจ้าของแบรนด์เจอแล้วไม่พอใจ ก็มาแจ้ง แล้วแพลตฟอร์มค่อยลบ แปลว่าคนขายเริ่มต้นด้วยสถานะปกติ ภาระอยู่ที่เจ้าของแบรนด์ต้องไปตามหา

ระบบใหม่ ระบบตรวจคุณตั้งแต่ตอนลงสินค้า ถ้าข้อมูลไม่ผ่าน ของก็ขึ้นขายไม่ได้ตั้งแต่แรก

นี่ไม่ใช่การเข้มขึ้นนิดหน่อยครับ นี่คือการย้ายภาระการพิสูจน์จากเจ้าของแบรนด์ มาไว้ที่คนขาย

ปัญหาคืออะไร

ปัญหาคือตลาดออนไลน์ไทยส่วนใหญ่ไม่ได้ทำงานด้วยเอกสาร แต่ทำงานด้วยความสัมพันธ์ แม่ค้ารับของจากเจ้าประจำ เจ้าประจำรับจากเจ้าใหญ่อีกที ของแท้ทุกชิ้น เงินหมุนทุกวัน แต่ไม่มีใครมีหนังสือแต่งตั้งตัวแทนจำหน่ายสักใบ

พอระบบอัตโนมัติเข้ามา มันไม่ได้ถามว่าของคุณแท้ไหม มันถามว่ากระดาษคุณอยู่ไหน

และคนที่ตอบไม่ได้ ไม่ใช่พ่อค้าของปลอมนะครับ พ่อค้าของปลอมเขามีวิธีของเขาอยู่แล้ว เปิดบัญชีใหม่ ย้ายแพลตฟอร์ม ขายผ่านแชตส่วนตัว

คนที่ตอบไม่ได้คือป้าที่ขายของแท้มาสิบปีบนแอปเดียว

นี่คือสิ่งที่เราเรียกว่าลูกหลงจากมาตรการที่ตั้งใจดี

ผลกระทบต่อประเทศไทย ทั้งฝั่งคนขายและคนซื้อ

เรามองว่าชุดมาตรการนี้จะส่งผลอย่างน้อยสี่ทาง และไม่ใช่ทุกทางที่เป็นข่าวดี

ทางที่หนึ่ง ตรา IP Verified จะกลายเป็นสิ่งบังคับโดยไม่ต้องมีกฎหมายบังคับ ในทางกฎหมายไม่มีใครสั่งให้คุณต้องมี แต่ในทางการตลาด เมื่อร้านข้าง ๆ มีตราแล้วคุณไม่มี คนซื้อจะเลือกใคร และถ้าแพลตฟอร์มเอาตรานี้ไปผูกกับอันดับการค้นหาหรือสิทธิ์ร่วมแคมเปญเมื่อไหร่ ร้านที่ไม่มีตราจะค่อย ๆ หายไปจากสายตาลูกค้าเอง โดยไม่ต้องมีใครสั่งปิด นี่คือแรงบังคับที่นุ่มนวลแต่แรงกว่ากฎหมายเสียอีก

ทางที่สอง ปปง. เปลี่ยนน้ำหนักของคดีไปเลย ข้อนี้คนขายต้องเข้าใจให้ชัด เมื่อการสืบสวนเดินตามเส้นทางการเงิน เรื่องจะไม่จบแค่ของถูกยึดแล้วเสียค่าปรับ แต่บัญชีธนาคารและกระแสเงินเข้าออกจะกลายเป็นสิ่งที่ถูกตรวจสอบ ซึ่งกระทบสภาพคล่องของธุรกิจโดยตรง คนที่รับของมาขายต่อโดยไม่รู้ที่มา อาจพบว่าตัวเองอยู่กลางเส้นทางเงินที่ถูกตั้งคำถาม ทั้งที่คิดว่าตัวเองแค่ขายของ

ทางที่สาม แบรนด์ไทยตัวเล็กจะได้ประโยชน์ชัดเจน ที่ผ่านมาเจ้าของแบรนด์ไทยที่โดนก๊อป มักไม่มีทั้งเงินและเวลาไปไล่ลบทีละโพสต์ พอมีการเชื่อมฐานข้อมูลกับแพลตฟอร์ม การคุ้มครองจะเกิดขึ้นอัตโนมัติมากขึ้น ซึ่งเป็นข่าวดีจริง ๆ สำหรับคนที่จดเครื่องหมายการค้าไว้แล้ว แต่ก็เท่ากับส่งสัญญาณว่า ใครยังไม่จด ควรรีบจด เพราะระบบใหม่คุ้มครองเฉพาะสิทธิ์ที่มีทะเบียนอยู่ในฐานข้อมูล

ทางที่สี่ ผู้บริโภคจะได้ของจริงมากขึ้น แต่ตัวเลือกจะน้อยลงและแพงขึ้น เมื่อร้านที่ผ่านเกณฑ์มีต้นทุนเอกสารและเวลาเพิ่ม ราคาย่อมขยับ ในระยะสั้นคนซื้ออาจรู้สึกว่าของแพงขึ้นและร้านหายไปเยอะ แต่ในระยะยาว ความเสี่ยงที่จะจ่ายเงินแล้วได้ของปลอมจะลดลงจริง ซึ่งเราคิดว่าคุ้มกันในภาพรวม

สรุปในมุมของเรา มาตรการชุดนี้เดินถูกทางครับ แต่ช่วงเปลี่ยนผ่านจะเจ็บ และคนที่เจ็บก่อนคือคนตัวเล็กที่ทำถูกอยู่แล้วแต่ไม่มีเอกสาร

5 สิ่งที่ร้านค้าออนไลน์ควรทำตั้งแต่เดือนนี้

หนึ่ง ทำแฟ้มเอกสารที่มาของสินค้าให้ครบทุกรายการ ใบเสร็จ ใบกำกับภาษี ใบสั่งซื้อ ชื่อและที่อยู่ของผู้ที่คุณรับของมา เก็บให้เป็นระบบและย้อนหลังได้อย่างน้อยสองปี ถ้าวันหนึ่งมีคนถาม คุณต้องหยิบได้ใน 5 นาที ไม่ใช่ไล่หาในแชต

สอง ขอหนังสือรับรองจากผู้จำหน่ายต้นทาง ถ้าคุณเป็นตัวแทนขายต่อ ขอหนังสือยืนยันว่าคุณได้รับอนุญาตให้จำหน่ายสินค้านั้น แค่ไฟล์เดียวก็เปลี่ยนสถานะคุณจาก “คนที่ตอบไม่ได้” เป็น “คนที่มีเอกสาร”

สาม ถ้าคุณมีแบรนด์ของตัวเอง ให้รีบจดเครื่องหมายการค้า เพราะระบบคัดกรองใหม่ทำงานจากฐานข้อมูลสิทธิ์ ถ้าแบรนด์คุณไม่อยู่ในฐานข้อมูล ระบบก็ไม่รู้จักคุณ และไม่มีอะไรคุ้มครองคุณเลยเมื่อมีคนก๊อป

สี่ ตรวจรายการสินค้าที่ลงขายอยู่ตอนนี้ทั้งหมด โดยเฉพาะรายการที่มีโลโก้แบรนด์ปรากฏในภาพหรือในชื่อสินค้า รวมถึงคำอย่าง “งานเทียบ” “เกรดพรีเมียม” หรือ “สไตล์แบรนด์” ซึ่งเป็นคำที่ระบบและเจ้าหน้าที่จับตาเป็นพิเศษ

ห้า ติดตามประกาศเกณฑ์ตรา IP Verified และเตรียมสมัครตั้งแต่รอบแรก ร้านที่ได้ตราก่อนจะได้เปรียบทั้งเรื่องความน่าเชื่อถือและการมองเห็นบนแพลตฟอร์ม รอบแรกมักตรวจง่ายกว่าและคนสมัครน้อยกว่าเสมอ

มุมมองผู้เชี่ยวชาญ

ของแท้ไม่พอแล้ว ต้องมีกระดาษที่บอกว่ามันแท้ด้วย และอีกเรื่องที่หลายคนยังไม่ตกใจพอ คือ รอบนี้มี ปปง. เข้ามาด้วย แปลว่าเรื่องมันไม่จบที่ของถูกยึดแล้วครับ มันเดินต่อไปถึงบัญชีธนาคาร ซึ่งสำหรับคนทำมาค้าขาย บัญชีมีปัญหาคือจบเลยนะครับ หนักกว่าของหายเยอะ เพราะฉะนั้นเดือนนี้ ทำแค่อย่างเดียวก็พอครับ เปิดแฟ้มขึ้นมาแล้วเก็บใบเสร็จให้ครบ ฟังดูน่าเบื่อมาก แต่วันที่ต้องใช้ มันมีค่าเป็นแสนครับ”

— Tech Law Now, นักวิเคราะห์กฎหมายเทคโนโลยี, kooru.com

แหล่งอ้างอิง

รายงานต้นทาง: The Bangkok Insight — ข่าวมาตรการต่อต้านสินค้าละเมิดทรัพย์สินทางปัญญาบนอีคอมเมิร์ซและตรา IP Verified (6 กันยายน 2569)
ลิงก์: https://www.thebangkokinsight.com/news/business/economics/1693176/

หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
กรมทรัพย์สินทางปัญญา กระทรวงพาณิชย์ — https://www.ipthailand.go.th
กระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม — https://www.mdes.go.th
สำนักงาน ปปง. — https://www.amlo.go.th

บทความนี้เรียบเรียงและวิเคราะห์ขึ้นใหม่โดยกองบรรณาธิการ techlawnow.com ไม่ได้แปลหรือคัดลอกจากต้นฉบับ

อ่านต่อใน techlawnow.com

• จดเครื่องหมายการค้าอย่างไรให้ทันก่อนโดนก๊อป คู่มือสำหรับแบรนด์เล็ก
• เอกสารที่ร้านค้าออนไลน์ต้องเก็บ และควรเก็บนานแค่ไหน
• ขายของบนไลฟ์อย่างไรไม่ให้ถูกปิดกลางคัน

บทความนี้เป็นการสรุปข่าวและให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หากต้องการคำปรึกษาเฉพาะกรณีของธุรกิจคุณ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ

Related Posts

กขค. เปิดรับฟังร่างประกาศคุมค่า GP แพลตฟอร์มส่งอาหาร-เรียกรถถึง 20 พ.ย. 2569 ร้านค้าและไรเดอร์ไทยค้านได้ แพลตฟอร์มต้องส่งอะไร

บอร์ด กขค. อนุมัติร่างประ…

ตรงเรื่อง 61.9%

กขค. ปรับ Shopee 3.48 ล้านบาท จับร้านค้าเข้าแคมเปญโดยไม่ขอความยินยอม ร้านค้าออนไลน์มีสิทธิ์อะไรบ้าง

คณะกรรมการการแข่งขันทางกา…

ตรงเรื่อง 61.4%