สารบัญ
- คลิปสองคลิปที่เหมือนกันทุกอย่าง แต่ผิดกฎหมายแค่คลิปเดียว
- เส้นแบ่งอยู่ตรงไหนกันแน่
- จุดที่คนลืม คลังคลิปเก่าที่ยังทำงานอยู่ทุกวัน
- ผลกระทบต่อประเทศไทย มองให้ไกลกว่าวงการประกัน
- 5 สิ่งที่ครีเอเตอร์และเอเจนซี่ต้องทำสัปดาห์นี้
- มุมมองผู้เชี่ยวชาญ
- แหล่งอ้างอิง
คลิปสองคลิปที่เหมือนกันทุกอย่าง แต่ผิดกฎหมายแค่คลิปเดียว
สมมติมีคลิปติ๊กต็อกสองคลิป
คลิปแรก ผู้หญิงคนหนึ่งเล่าว่าปีที่แล้วป่วยเข้าโรงพยาบาล ดีที่ทำประกันสุขภาพไว้ เลยไม่ต้องควักเงินก้อน เธอบอกว่าใครยังไม่มีก็ลองศึกษาดู
คลิปที่สอง ผู้หญิงคนเดิม เล่าเรื่องเดียวกัน คำพูดแทบไม่ต่างกันเลย แต่ท้ายคลิปมีลิงก์ และเธอได้ส่วนแบ่งทุกครั้งที่มีคนกดสมัครผ่านลิงก์นั้น
สองคลิปนี้ ตาคนดูมองว่าเหมือนกัน แต่ในสายตากฎหมาย มันคนละเรื่องกันเลยครับ
นี่คือใจความของแนวปฏิบัติที่สำนักงานคณะกรรมการกำกับและส่งเสริมการประกอบธุรกิจประกันภัย หรือที่เราเรียกกันสั้น ๆ ว่า คปภ. ออกมาเมื่อวันที่ 24 กรกฎาคม 2569 และเพิ่งถูกพูดถึงในวงกว้างช่วงต้นเดือนกันยายน
ใครที่รับงาน อินฟลูเอนเซอร์ประกันภัย อยู่ตอนนี้ ควรอ่านให้จบครับ เพราะเส้นที่ขีดไว้บางกว่าที่หลายคนคิดมาก
เส้นแบ่งอยู่ตรงไหนกันแน่
ขอสรุปแบบไม่ต้องเปิดตัวบทกฎหมายนะครับ
ฝั่งที่ทำได้ ไม่ต้องมีใบอนุญาต
พูดให้ความรู้ทั่วไป เช่น ประกันชีวิตกับประกันสุขภาพต่างกันยังไง คำว่าความคุ้มครองแปลว่าอะไร เบี้ยประกันคิดจากอะไรบ้าง
เล่าประสบการณ์ของตัวเองตรง ๆ เช่น เคยเคลมแล้วเจอปัญหาอะไร โดยบอกให้ชัดว่านี่เป็นความเห็นส่วนตัว ไม่ใช่คำแนะนำ
ฝั่งที่ต้องมีใบอนุญาตนายหน้าประกันภัย
ชักชวนให้ซื้อ เปรียบเทียบว่าเจ้าไหนดีกว่าเจ้าไหน หรือแนะนำกรมธรรม์ตัวใดตัวหนึ่งของบริษัทใดบริษัทหนึ่งแบบเจาะจง โดยเฉพาะเมื่อคุณได้ค่าตอบแทนที่ผูกกับยอดขาย
เห็นความต่างไหมครับ
เส้นแบ่งไม่ได้อยู่ที่ว่าคุณพูดเก่งแค่ไหน หรือคลิปคุณมียอดวิวเท่าไหร่ แต่อยู่ที่คำถามสองข้อ
ข้อแรก คุณกำลังชี้เป้าให้คนไปซื้ออะไรที่เจาะจงหรือเปล่า
ข้อสอง เงินที่คุณได้ ผูกกับการที่มีคนซื้อจริงหรือเปล่า
ถ้าคำตอบคือใช่ทั้งสองข้อ นั่นคือการทำหน้าที่นายหน้า และงานนายหน้าในประเทศไทยต้องมีใบอนุญาตครับ ไม่ว่าคุณจะเรียกตัวเองว่าอะไรก็ตาม
อีกสองข้อที่ต้องจำให้ขึ้นใจ
หนึ่ง ถ้ารับงานรีวิวแบบมีสปอนเซอร์ ต้องได้รับอนุมัติเป็นลายลักษณ์อักษรจากบริษัทประกัน และต้องเปิดเผยให้คนดูรู้ชัดว่านี่คืองานที่ได้เงิน ไม่ใช่แฮชแท็กเล็ก ๆ ซ่อนอยู่บรรทัดที่เจ็ด
สอง ห้ามโปรโมตบริษัทประกันต่างชาติที่ไม่มีใบอนุญาตในไทยเด็ดขาด ข้อนี้ไม่มีข้อยกเว้น และเป็นข้อที่ครีเอเตอร์สายท่องเที่ยวกับสายคริปโตต้องระวังเป็นพิเศษ เพราะมักมีแบรนด์ต่างประเทศติดต่อเข้ามาโดยตรง
จุดที่คนลืม คลังคลิปเก่าที่ยังทำงานอยู่ทุกวัน
ตรงนี้คือส่วนที่เราคิดว่าสำคัญที่สุด และแทบไม่มีใครพูดถึง
คนส่วนใหญ่อ่านข่าวแบบนี้แล้วคิดว่า “โอเค ต่อไปนี้จะระวัง” แล้วก็จบ
แต่คอนเทนต์ไม่เหมือนสินค้าที่ขายจบแล้วหายไปครับ คลิปที่คุณลงไว้เมื่อสองปีก่อนยังอยู่ในฟีด ยังมีคนเสิร์ชเจอ ยังกดลิงก์ในไบโอได้ ยังมีคนตัดสินใจซื้อประกันจากคลิปนั้นในสัปดาห์นี้
พูดง่าย ๆ คือ ของเก่าของคุณยังทำงานอยู่ทุกวัน
เพราะฉะนั้น ถ้าคุณเป็น อินฟลูเอนเซอร์ประกันภัย ที่เคยรับงานมาก่อนหน้านี้ ความเสี่ยงของคุณไม่ได้เริ่มนับจากคลิปหน้า แต่กองอยู่ในสิ่งที่เคยโพสต์ไปแล้วทั้งหมด
และในหลายกรณี ตัวครีเอเตอร์เองก็จำไม่ได้ด้วยซ้ำว่าเมื่อสองปีก่อนพูดอะไรลงไป งานนั้นได้ค่าตอบแทนแบบไหน มีสัญญาเป็นลายลักษณ์อักษรหรือเปล่า
ถ้าตอบไม่ได้ นั่นแหละครับคือปัญหา
ผลกระทบต่อประเทศไทย มองให้ไกลกว่าวงการประกัน
เรามองว่าเรื่องนี้ใหญ่กว่าที่พาดหัวข่าวบอกไว้มาก
ผลกระทบทางที่หนึ่ง ราคาของงานรีวิวจะเปลี่ยน เมื่อการรับงานประกันมีเงื่อนไขว่าต้องมีใบอนุญาต หรืออย่างน้อยต้องมีหนังสืออนุมัติจากบริษัท ต้นทุนของแบรนด์จะสูงขึ้น จำนวนครีเอเตอร์ที่รับงานได้จะลดลง ผลคือค่าตัวของคนที่ทำถูกต้องจะขึ้น ส่วนคนที่ทำแบบตามสบายจะหลุดออกจากตลาดไปเอง ในระยะยาวนี่คือการคัดกรองที่ดีต่อวงการ แต่ระยะสั้นจะเจ็บกันถ้วนหน้า
ผลกระทบทางที่สอง ความรับผิดจะไหลขึ้นไปหาแบรนด์และเอเจนซี่ ที่ผ่านมาเวลาเกิดเรื่อง คนที่โดนด่าคือครีเอเตอร์ ส่วนแบรนด์ที่จ่ายเงินมักลอยตัว แต่เมื่อกฎกำหนดว่าต้องมีหนังสืออนุมัติจากบริษัทประกัน แปลว่าบริษัทประกันต้องรู้เห็นและรับรองเนื้อหาด้วย จะอ้างว่าไม่รู้ไม่เห็นแบบเดิมยากขึ้นมาก เอเจนซี่ที่เป็นคนกลางจับคู่ก็ต้องเปลี่ยนวิธีทำงาน จากเดิมที่ส่งบรีฟแล้วปล่อยครีเอเตอร์คิดเอง กลายเป็นต้องมีขั้นตอนตรวจสอบใบอนุญาตและเก็บเอกสารอนุมัติ
ผลกระทบทางที่สาม ผู้บริโภคจะได้ประโยชน์จริง ปัญหาที่คนไทยเจอบ่อยคือดูคลิปแล้วเชื่อว่าเป็นประสบการณ์จริงของคนธรรมดา ทั้งที่จริงเป็นโฆษณาที่จ่ายเงินมา พอต้องเปิดเผยชัดเจน คนดูจะตัดสินใจบนข้อมูลที่ครบขึ้น โดยเฉพาะกับสินค้าอย่างประกันภัยที่ผูกพันกันเป็นสิบปีและอ่านเงื่อนไขยาก
ผลกระทบทางที่สี่ ซึ่งเราคิดว่าสำคัญที่สุด นี่คือแม่แบบที่จะถูกก๊อปไปใช้ต่อ สิ่งที่ คปภ. ทำ คือการเปลี่ยนเรื่อง “บอกให้รู้ว่าได้เงินมา” จากมารยาทที่ใครอยากทำก็ทำ ให้กลายเป็นเรื่องใบอนุญาตที่มีผลทางกฎหมาย
ถ้าโมเดลนี้ได้ผล อย่าแปลกใจถ้าอีกไม่นานจะเห็นแนวทางคล้ายกันโผล่มาในสายอาหารเสริมและเครื่องสำอาง ซึ่งอยู่ในกำกับของ อย. และสายการลงทุนที่อยู่ในกำกับของ ก.ล.ต. เพราะทั้งสองสายมีปัญหาแบบเดียวกันเป๊ะ คือคนพูดไม่ได้มีคุณสมบัติ แต่คนฟังเอาไปตัดสินใจเรื่องเงินและสุขภาพ
ครีเอเตอร์ที่ทำสายเหล่านี้ ควรดูเคสประกันภัยไว้เป็นตัวอย่างล่วงหน้าครับ
5 สิ่งที่ครีเอเตอร์และเอเจนซี่ต้องทำสัปดาห์นี้
หนึ่ง ไล่ดูคอนเทนต์เก่าย้อนหลังอย่างน้อยสองปี ทำลิสต์ว่าคลิปไหนพูดถึงประกันบ้าง คลิปไหนมีลิงก์ คลิปไหนได้ค่าตอบแทน คลิปที่เข้าข่ายชักชวนขายและยังมีลิงก์ทำงานอยู่ ควรพิจารณาปิดลิงก์หรือซ่อนโพสต์ไว้ก่อนจนกว่าจะตรวจเสร็จ
สอง แยกกล่องให้ชัดว่าตัวเองอยู่ฝั่งไหน ถ้าอยากอยู่ฝั่ง “ให้ความรู้” ก็อย่าแตะการเปรียบเทียบยี่ห้อ อย่ารับค่าคอมตามยอด ถ้าอยากอยู่ฝั่ง “ขาย” ก็ต้องไปสอบใบอนุญาตนายหน้าให้เรียบร้อย เลือกทางใดทางหนึ่ง อย่ายืนคร่อมเส้น
สาม เปลี่ยนวิธีเขียนสัญญารับงาน สัญญารับงานรีวิวต้องระบุให้ชัดว่าใครเป็นคนอนุมัติเนื้อหา อนุมัติเป็นลายลักษณ์อักษรเมื่อไหร่ และถ้าเนื้อหาถูกร้องเรียนขึ้นมา ใครรับผิดชอบ ข้อนี้เอเจนซี่ต้องเป็นคนตั้งต้น
สี่ ทำการเปิดเผยสปอนเซอร์ให้คนดูเห็นจริง ไม่ใช่แฮชแท็กจิ๋วท้ายแคปชัน แต่ควรพูดออกมาในคลิปตั้งแต่ต้น และขึ้นข้อความให้อ่านออกบนจอ หลักง่าย ๆ คือ ถ้าคนดูต้องออกแรงหาว่าคุณได้เงินมาหรือเปล่า แปลว่ายังเปิดเผยไม่พอ
ห้า ตรวจสถานะใบอนุญาตของแบรนด์ที่ติดต่อเข้ามา ก่อนรับงานทุกครั้ง เช็กว่าบริษัทประกันเจ้านั้นมีใบอนุญาตประกอบธุรกิจในไทยหรือไม่ ข้อมูลนี้ตรวจได้จากเว็บไซต์ คปภ. ใช้เวลาไม่ถึงห้านาที แต่ช่วยคุณเลี่ยงข้อห้ามที่ไม่มีข้อยกเว้นได้เลย
มุมมองผู้เชี่ยวชาญ
“ผมสรุปเรื่องนี้ให้เหลือประโยคเดียวเลยนะครับ ตราบใดที่คุณเล่าเรื่องของตัวเอง คุณคือคนธรรมดา แต่วินาทีที่คุณได้ส่วนแบ่งจากคนที่กดซื้อ คุณกลายเป็นคนขาย และคนขายในประเทศนี้ต้องมีใบอนุญาตครับ ไม่ว่าคุณจะยืนอยู่ในออฟฟิศหรือยืนถ่ายคลิปอยู่ในห้องนอนก็ตาม ที่ผมเป็นห่วงจริง ๆ ไม่ใช่คลิปที่จะถ่ายพรุ่งนี้นะครับ พรุ่งนี้ทุกคนระวังกันหมดแหละ ผมห่วงคลิปเมื่อสองปีที่แล้วที่ยังอยู่ในช่องคุณ ยังมีคนกดดูวันละร้อยคน และในไบโอยังมีลิงก์ที่คุณลืมไปแล้วด้วยซ้ำว่าเคยใส่ไว้ คอนเทนต์มันไม่หมดอายุเหมือนนมกล่องครับ มันทำงานให้คุณต่อไปเรื่อย ๆ ซึ่งดีตอนมีกำไร แต่ตอนมีปัญหา มันก็ทำงานต่อเหมือนกัน เพราะฉะนั้นเสาร์อาทิตย์นี้ เปิดคอมขึ้นมา แล้วไล่ดูของเก่าตัวเองสักรอบครับ ใช้เวลาไม่กี่ชั่วโมง แต่ประหยัดปัญหาไปได้เยอะมาก”
— Tech Law Now, นักวิเคราะห์กฎหมายเทคโนโลยี, kooru.com
แหล่งอ้างอิง
รายงานต้นทาง: The Standard — ข่าว คปภ. ออกแนวปฏิบัติกำกับอินฟลูเอนเซอร์ที่สื่อสารเรื่องประกันภัย (1 กันยายน 2569)
ลิงก์: https://thestandard.co/oic-regulate-influencers-insurance-license/
หน่วยงานที่เกี่ยวข้อง
สำนักงานคณะกรรมการกำกับและส่งเสริมการประกอบธุรกิจประกันภัย (คปภ.) — https://www.oic.or.th
สำนักงานคณะกรรมการคุ้มครองผู้บริโภค (สคบ.) — https://www.ocpb.go.th
เอกสารอ้างอิง: แนวปฏิบัติของ คปภ. ลงวันที่ 24 กรกฎาคม 2569 และกฎหมายว่าด้วยการประกันชีวิตและการประกันวินาศภัยในส่วนที่เกี่ยวกับการเป็นนายหน้าประกันภัย
บทความนี้เรียบเรียงและวิเคราะห์ขึ้นใหม่โดยกองบรรณาธิการ techlawnow.com ไม่ได้แปลหรือคัดลอกจากต้นฉบับ
อ่านต่อใน techlawnow.com
- เปิดเผยสปอนเซอร์อย่างไรให้ถูกต้อง คู่มือสำหรับครีเอเตอร์ไทย
- สัญญารับงานรีวิว ควรมีข้อไหนบ้างเพื่อไม่ให้ครีเอเตอร์รับผิดคนเดียว
- อย. และ ก.ล.ต. จะตามมาไหม จับตากฎคุมคอนเทนต์สายสุขภาพและการลงทุน
บทความนี้เป็นการสรุปข่าวและให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หากต้องการคำปรึกษาเฉพาะกรณีของธุรกิจคุณ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
