รับบริจาคออนไลน์ต้องขออนุญาตไหม พ.ร.บ.เรี่ยไร 2487 ว่าอย่างไร

รับบริจาคออนไลน์ด้วยการโพสต์เลขบัญชีหรือ QR ชวนคนทั่วไปโอนเงินเพื่อการกุศล ต้องได้รับอนุญาตก่อนตาม พ.ร.บ.ควบคุมการเรี่ยไร พ.ศ. 2487 มาตรา 6 วรรคหนึ่ง กรมการปกครองยืนยันในกรณีน้ำท่วมว่าเจตนาช่วยผู้ประสบภัยไม่ทำให้ไม่ต้องขอ บทความนี้เหมาะกับคนที่กำลังจะโพสต์ขอรับบริจาค และคนที่กำลังจะโอนเงินช่วย

ลองนึกภาพเพื่อนในกลุ่ม LINE แชร์โพสต์เฟซบุ๊ก “ช่วยน้ำท่วม โอนได้ที่บัญชีนี้” คนจำนวนมากโอนทันทีเพราะอยากช่วย คำตอบสั้นคือคนเปิดรับต้องขออนุญาต แต่มีอีกเรื่องที่คนบริจาคส่วนใหญ่ไม่รู้ คือถ้าผู้รับไม่อยู่ในระบบ e-Donation เงินที่โอนไปอาจใช้ลดหย่อนภาษีไม่ได้เลย

สรุปสั้น: การชวนคนทั่วไปบริจาคเงินออนไลน์เพื่อการกุศลเข้าข่ายเรี่ยไร ต้องได้รับอนุญาตจากคณะกรรมการควบคุมการเรี่ยไรก่อนตามมาตรา 6 วรรคหนึ่ง มีบทลงโทษตามมาตรา 19 และตั้งแต่ 1 มกราคม 2569 การบริจาคที่จะใช้ลดหย่อนภาษีต้องผ่านระบบ e-Donation ของกรมสรรพากรเท่านั้น

รับบริจาคออนไลน์ต้องขออนุญาตไหม ผิดกฎหมายอะไร

รับบริจาคออนไลน์จากคนทั่วไปเพื่อการกุศลต้องขออนุญาตก่อน ถ้าไม่ขออาจผิด พ.ร.บ.ควบคุมการเรี่ยไร พ.ศ. 2487 ตามที่ Thai PBS รายงาน กรมการปกครองอ้างมาตรา 6 วรรคหนึ่งว่าการเรี่ยไรต้อง “ได้รับอนุญาตจากคณะกรรมการควบคุมการเรี่ยไรก่อนดำเนินการ” และอ้างบทกำหนดโทษตามมาตรา 19 ของ พ.ร.บ. ฉบับเดียวกัน

คำว่า “ออนไลน์” ไม่ได้ทำให้กฎหมายปี 2487 ใช้ไม่ได้ กรณีที่กรมการปกครองกล่าวโทษคือการเผยแพร่ข้อความและภาพชวนบริจาคผ่านเฟซบุ๊กพร้อมเลขบัญชีธนาคาร ซึ่งเป็นรูปแบบเดียวกับที่คนไทยเห็นทุกครั้งที่เกิดภัยพิบัติ

รับบริจาคออนไลน์มีเงื่อนไขหรือข้อยกเว้นอะไรบ้าง

รับบริจาคออนไลน์มีข้อยกเว้นตามกฎหมาย แต่ “เพื่อการกุศล” หรือ “ช่วยภัยพิบัติ” ไม่ใช่ข้อยกเว้นในตัวเอง ตามรายงานของ Thai PBS กรมการปกครองระบุว่าแม้มีวัตถุประสงค์ช่วยผู้ประสบภัย ก็ยังต้องได้รับอนุญาตก่อน

พ.ร.บ.ควบคุมการเรี่ยไร พ.ศ. 2487 มีบทนิยามและบทยกเว้นสำหรับผู้เรี่ยไรบางประเภท ผู้เขียนยังไม่ได้ยืนยันเลขมาตราและขอบเขตข้อยกเว้นจากตัวบทฉบับทางการ จึงไม่ระบุในบทความนี้ ถ้าคุณเป็นวัด หน่วยงานรัฐ หรือองค์กรที่คิดว่าได้รับยกเว้น ควรสอบถามสำนักงานเขตหรือที่ว่าการอำเภอก่อนเปิดรับ

ทำไมคนถามเรื่องรับบริจาคออนไลน์ตอนนี้

คนถามเรื่องรับบริจาคออนไลน์เพราะเมื่อ 5 พฤศจิกายน 2569 กรมการปกครองมีหนังสือด่วนที่สุดถึงผู้กำกับการสถานีตำรวจนครบาลนางเลิ้ง กล่าวโทษมูลนิธิแห่งหนึ่งที่ชวนบริจาคช่วยน้ำท่วมทางเฟซบุ๊กโดยไม่พบการขออนุญาตเรี่ยไร (Thai PBS) กรณีนี้เป็นข้อกล่าวหา ยังไม่มีคำพิพากษา

ช่วงเดียวกันมีข้อพิพาทภายในมูลนิธิอีกแห่งเรื่องยอดเงินบริจาค ซึ่งเป็นข้อกล่าวหาระหว่างคู่กรณี ไทยโพสต์รายงานเมื่อ 10 พฤศจิกายน 2569 ว่าฝ่ายการเมืองเตรียมหารือแก้กฎหมายคุมมูลนิธิและ พ.ร.บ.เรี่ยไร และข่าวหุ้นรายงานเมื่อ 11 พฤศจิกายน 2569 ว่ากรมสรรพากรสั่งตรวจภาษีมูลนิธิ

รับบริจาคออนไลน์โดยไม่ขออนุญาต เสี่ยงโทษอะไร

รับบริจาคออนไลน์โดยไม่ได้รับอนุญาตเสี่ยงโทษตามมาตรา 19 ของ พ.ร.บ.ควบคุมการเรี่ยไร พ.ศ. 2487 ซึ่งกรมการปกครองอ้างไว้ในหนังสือกล่าวโทษ อัตราโทษให้ตรวจจากตัวบทฉบับทางการ บทความนี้ไม่ระบุตัวเลขเพราะแหล่งข่าวไม่ได้ลงรายละเอียด

ความเสี่ยงไม่ได้มีชั้นเดียว ความเห็นของผู้เขียนคือ ถ้าเงินที่รับมาถูกใช้ผิดวัตถุประสงค์ อาจมีประเด็นอาญาเรื่องฉ้อโกงหรือยักยอกซ้อนเข้ามา และถ้าโพสต์ข้อมูลอันเป็นเท็จเพื่อหลอกให้โอน อาจเข้า พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2560 มาตรา 14 ด้วย ส่วนคนที่ให้ยืมบัญชีรับเงินแทน ควรอ่าน บัญชีม้า สแกนหน้าแลกเงิน 2,500 บาท โทษจำคุกกี่ปี ปรับเท่าไร

อ่านแบบนักกฎหมาย: ถ้าต้องตรวจว่าโพสต์ไหนเข้าข่ายเรี่ยไร ให้ดูถ้อยคำในโพสต์ก่อนว่า “ขอจากใคร” (คนทั่วไปหรือคนในองค์กร) และ “เอาไปทำอะไร” (ประโยชน์ของคนอื่นหรือตัวเอง) แล้วค่อยเทียบกับบทนิยามในตัวบท

เทียบกับกฎหมายไทย: รับบริจาคออนไลน์ต่างจากการบริจาคแบบเดิมอย่างไร

รับบริจาคออนไลน์อยู่ใต้กฎหมายฉบับเดียวกับกล่องรับบริจาคหน้าห้าง แต่มีกฎหมายอื่นมาซ้อนเพิ่ม

ช่องว่างของไทยคือกฎหมายเรี่ยไรเขียนไว้ตั้งแต่ปี 2487 ก่อนยุคโซเชียล การไลฟ์หรือโพสต์ส่วนตัวจะเข้าข่ายเมื่อไรจึงยังต้องตีความทีละกรณี ซึ่งเป็นเหตุผลที่ฝ่ายการเมืองหยิบมาหารือแก้กฎหมาย

จะรับบริจาคออนไลน์หรือบริจาคให้ถูกต้องควรทำอะไร

• 1. ขออนุญาตก่อนโพสต์ ติดต่อสำนักงานเขต (กรุงเทพฯ) หรือที่ว่าการอำเภอ (ต่างจังหวัด) สอบถามเอกสารที่ต้องใช้
• 2. ใช้บัญชีขององค์กรที่ได้รับอนุญาตเท่านั้น ห้ามใช้บัญชีส่วนตัวหรือบัญชีคนอื่นรับเงิน
• 3. ผู้บริจาคเช็กชื่อบัญชีและ e-Donation ก่อนโอน ดูว่าชื่อบัญชีตรงกับมูลนิธิ และผู้รับอยู่ในระบบของกรมสรรพากร
• 4. เก็บหลักฐานและเปิดเผยการใช้เงิน ทั้งสลิปและรายงานการใช้จ่าย ถ้ามีคำถามกฎหมายเฉพาะกรณี ลองใช้ เครื่องมือถามคำถามกฎหมายเทคโนโลยีของ Kooru

ถ้าสงสัยว่าเงินบริจาคถูกนำไปใช้ผิด ให้เก็บหลักฐานแล้วแจ้งความกับตำรวจ ข้อมูลส่วนตัวที่คุณกรอกตอนบริจาคก็ควรระวังด้วย อ่าน ทำไมมิจฉาชีพรู้ข้อมูลเรา สคส. เจอข้อมูล 2.9 หมื่นรายในคอมสแกมเมอร์

มุมมองผู้เชี่ยวชาญ

น้ำใจของคนไทยไม่เคยขาด สิ่งที่ขาดคือระบบที่ทำให้น้ำใจนั้นไปถึงคนที่เดือดร้อนจริง กฎหมายเรี่ยไรอายุกว่า 80 ปีอาจดูล้าสมัย แต่หลักของมันยังถูก คือใครขอเงินจากคนทั่วไป คนนั้นต้องตรวจสอบได้ เจตนาดีไม่ใช่ใบอนุญาต จุดที่คนมักพลาดคือคิดว่าโพสต์ส่วนตัวเล็กเกินกว่าจะนับ ควรเช็กกับหน่วยงานก่อนกดโพสต์

— Phuwara Krobtaku —
LL.M. (IP & IT) | M.S. (IT) | Thai Barrister & Attorney-at-Law

ประวัติผู้เขียน · นโยบายบรรณาธิการ

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับรับบริจาคออนไลน์

มูลนิธิกับบุคคลธรรมดา กฎต่างกันอย่างไร

การเป็นมูลนิธิไม่ได้แปลว่าเรี่ยไรได้เลย กรณีที่กรมการปกครองกล่าวโทษก็เป็นมูลนิธิ ความต่างอยู่ที่มูลนิธิจดทะเบียนแล้วตรวจสอบได้ง่ายกว่า และอาจขอเข้าระบบ e-Donation ได้ ส่วนบุคคลธรรมดาที่รับเงินเข้าบัญชีตัวเองตรวจสอบยาก และผู้บริจาคใช้ลดหย่อนภาษีไม่ได้

บริจาคแล้วลดหย่อนภาษีได้ไหม เช็ก e-Donation อย่างไร

ลดหย่อนได้ถ้าผู้รับเข้าร่วมระบบ e-Donation ของกรมสรรพากร ตามประกาศของสำนักงานสรรพากรพื้นที่สระบุรี ตั้งแต่ 1 มกราคม 2569 การบริจาคให้วัด มูลนิธิ สมาคม และองค์กรอื่นที่จะใช้ลดหย่อนต้องผ่าน e-Donation เท่านั้น ก่อนโอนให้ถามผู้รับว่าอยู่ในระบบหรือไม่ และแจ้งเลขประจำตัวผู้เสียภาษีของคุณ

ไลฟ์ขายของแล้วแบ่งรายได้ไปช่วยน้ำท่วม ต้องขออนุญาตไหม

กรณีขายสินค้าจริงแล้วนำกำไรบางส่วนไปบริจาคเอง ต่างจากการขอเงินเปล่าจากคนทั่วไป แต่กฎหมายยังไม่มีแนวตีความชัดสำหรับรูปแบบออนไลน์ ครีเอเตอร์ควรแจ้งสัดส่วนที่จะบริจาคให้ชัด และเปิดเผยหลักฐานการโอนหลังจบแคมเปญ

แหล่งอ้างอิง

• กรมสรรพากร สำนักงานสรรพากรพื้นที่สระบุรี · ประชาสัมพันธ์การบริจาคผ่านระบบ e-Donation · 19 สิงหาคม 2568
• กรมการปกครอง กระทรวงมหาดไทย · หนังสือด่วนที่สุดถึง ผกก.สน.นางเลิ้ง · 5 พฤศจิกายน 2569 — ยังไม่พบหน้าเฉพาะบน dopa.go.th อ้างตามที่ Thai PBS รายงาน
• Thai PBS · กรมการปกครองร้องทุกข์มูลนิธิเปิดรับบริจาคช่วยน้ำท่วม ไร้ใบอนุญาตเรี่ยไร
• ไทยโพสต์ · ไทยโพสต์ (อ่านต้นฉบับ)

บทความนี้เป็นการสรุปข่าวและให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หากต้องการคำปรึกษาเฉพาะกรณีของธุรกิจคุณ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ