เมื่อเศรษฐกิจช้าลง สิ่งที่บริษัทอยากตัดอาจไม่ใช่สิ่งที่ควรตัด
ตัวเลขเศรษฐกิจไทยไตรมาส 2/2569 ขยายตัว 1.9% เมื่อเทียบกับปีก่อน ลดลงจาก 2.8% ในไตรมาสแรก และเป็นอัตราที่ต่ำที่สุดในกลุ่มเศรษฐกิจขนาดใหญ่ของอาเซียนตามข้อมูลที่มีการเปรียบเทียบกัน ขณะที่จำนวนนักท่องเที่ยวต่างชาติสะสมในปีนี้ก็ลดลงจากช่วงเดียวกันของปีก่อนประมาณ 2.9% ในข้อมูล ณ กลางเดือนสิงหาคม
แต่คำถามที่สำคัญสำหรับคนทำธุรกิจอาจไม่ใช่ “เศรษฐกิจไทยกำลังแย่แค่ไหน” แต่คือ “ตอนที่ทุกฝ่ายกำลังลดต้นทุน เรากำลังตัดต้นทุนถูกจุดหรือเปล่า?”
เพราะเมื่อบริษัทเริ่มใช้ AI มากขึ้น ย้ายงานขึ้น Cloud มากขึ้น และพึ่งพาแพลตฟอร์มภายนอกมากขึ้น ข้อมูลลูกค้า พนักงาน และคู่ค้ากลับเดินทางผ่านระบบดิจิทัลมากกว่าเดิม นั่นทำให้ PDPA และ AI Governance ไม่ได้เป็นเพียงงานเอกสาร แต่กลายเป็นส่วนหนึ่งของการควบคุมธุรกิจ
ข้อเท็จจริง: เศรษฐกิจไทยชะลอจริง แต่คำว่า “Lost Decade” ยังเป็นมุมวิเคราะห์
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติรายงานว่า GDP ไทยไตรมาส 2/2569 เติบโต 1.9% และเผยแพร่รายงานอย่างเป็นทางการเมื่อวันที่ 17 สิงหาคม 2569 โดย สศช. ยังมีกรอบคาดการณ์การเติบโตทั้งปี 2569 อยู่ในช่วง 2.0–2.5% ตามข้อมูลที่เผยแพร่ต่อสาธารณะ
ในขณะเดียวกัน การเปรียบเทียบของ VnExpress ที่อ้างข้อมูลการเติบโตของประเทศเศรษฐกิจหลักในอาเซียนระบุว่าไทยอยู่ท้ายสุดในกลุ่ม 6 เศรษฐกิจใหญ่ โดยเวียดนามเติบโต 8.39% สิงคโปร์ 5.9% มาเลเซีย 5.8% อินโดนีเซีย 5.29% ฟิลิปปินส์ 2.3% และไทย 1.9%
ตัวเลขการท่องเที่ยวก็สะท้อนแรงกดดันอีกด้าน กระทรวงการท่องเที่ยวและกีฬามีฐานข้อมูลสถิตินักท่องเที่ยวต่างชาติปี 2569 และข้อมูลที่รายงานในช่วงกลางเดือนสิงหาคมระบุว่าจำนวนนักท่องเที่ยวสะสมลดลงเมื่อเทียบกับปีก่อน
ส่วนคำว่า “ทศวรรษที่สาบสูญรอบสอง” มาจากบทวิเคราะห์ความคิดเห็นของ Khaosod English ซึ่งเสนอข้อสังเกตเรื่องความสามารถในการแข่งขันของไทย โดยยกทั้งการชะลอตัวของเศรษฐกิจ การท่องเที่ยว และแรงกดดันจากการแข่งขันในอุตสาหกรรมรถยนต์ไฟฟ้าเข้ามาประกอบ ไม่ใช่ข้อสรุปอย่างเป็นทางการของ สศช.
และตรงนี้เองที่ธุรกิจควรหยุดคิดสักนิด เพราะการที่ GDP โตช้าลง ไม่ได้แปลว่าองค์กรควรหยุดลงทุนทุกอย่างที่ไม่สร้างยอดขายทันที บางเรื่องยิ่งต้องควบคุมในวันที่ธุรกิจพยายามทำงานให้เร็วและถูกลง
ผลกระทบต่อธุรกิจในประเทศไทย: สิ่งที่น่ากลัวไม่ใช่ “ลดงบ PDPA”
ลองนึกภาพบริษัท SME แห่งหนึ่ง
ยอดขายเริ่มชะลอ ผู้บริหารบอกให้ทุกฝ่ายลดค่าใช้จ่าย 10% ฝ่าย HR จึงลดการอบรม ฝ่าย IT เปลี่ยนไปใช้เครื่องมือ Cloud ราคาถูกกว่า Marketing เริ่มใช้ AI เพื่อทำงานแทนคน และ Procurement เร่งทำสัญญากับ Vendor ให้เสร็จเร็วขึ้น
ฟังดูสมเหตุสมผลทั้งหมด
ปัญหาคือ ทุกการประหยัดในตัวอย่างนี้อาจสร้างจุดเสี่ยงด้านข้อมูลขึ้นพร้อมกัน
เมื่อบริษัทใช้ AI ทำงานกับข้อมูลลูกค้า สิ่งที่ต้องถามไม่ใช่แค่ “AI ตัวนี้ดีไหม” แต่รวมถึงข้อมูลอะไรถูกส่งเข้าไป ใครเป็นผู้ให้บริการ ข้อมูลถูกเก็บไว้ที่ไหน ใช้ต่ออย่างไร และบริษัทสามารถควบคุมหรือเรียกคืนข้อมูลได้มากแค่ไหน
เมื่อองค์กรเปลี่ยนไปใช้ Cloud ราคาถูกกว่า การประหยัดค่า Software อาจดูชัดเจนในใบเสนอราคา แต่ความเสี่ยงที่ต้องพิจารณาอาจอยู่ในสิทธิ์การเข้าถึง การจัดเก็บข้อมูล ผู้รับช่วง Vendor และเงื่อนไขการประมวลผลข้อมูล
และเมื่อเศรษฐกิจชะลอ คนในองค์กรอาจยิ่งต้องทำงานหลายหน้าที่มากขึ้น ซึ่งทำให้การกำหนดว่า “ใครควรเห็นข้อมูลอะไร” สำคัญกว่าเดิม ไม่ใช่น้อยลง
ดังนั้น PDPA ในช่วงเศรษฐกิจตึงตัวควรถูกมองเป็นระบบควบคุมต้นทุนความเสี่ยง ไม่ใช่เพียงต้นทุน Compliance
องค์กรไม่จำเป็นต้องทุ่มงบก้อนใหญ่เพื่อสร้างระบบที่ซับซ้อนเสมอไป สิ่งที่ควรทำก่อนคือทำให้รู้ว่าองค์กรมีข้อมูลอะไร อยู่ที่ไหน ใครเข้าถึงได้ ใช้กับระบบใด และ Vendor รายไหนเกี่ยวข้องกับข้อมูลนั้น
เพราะถ้าองค์กรตอบคำถามพื้นฐานเหล่านี้ไม่ได้ การลดค่าใช้จ่ายอาจไม่ได้ทำให้ธุรกิจ “Lean” ขึ้น แต่อาจทำให้ธุรกิจ มองไม่เห็นความเสี่ยงของตัวเองมากขึ้น
นี่คือมุมที่ควรต่างจากการมองข่าวเศรษฐกิจแบบเดิม
เมื่อเงินตึงตัว องค์กรไม่ได้มีสิทธิ์ลดการควบคุมข้อมูล แต่ต้องเลือกให้ดีว่าอะไร คือ การควบคุมที่จำเป็นจริง
การลงทุนด้าน PDPA และ AI Governance จึงอาจไม่จำเป็นต้องขายในมุม “องค์กรทันสมัยขึ้น” อีกต่อไป แต่อาจต้องขายด้วยคำถามง่ายกว่านั้นว่า
“ถ้าธุรกิจต้องอยู่รอด เราจะปล่อยให้ข้อมูลเป็นจุดที่ควบคุมไม่ได้จริงหรือ?”
สำหรับ SME นี่หมายถึง การทำ Compliance ให้พอดีกับความเสี่ยง ไม่ใช่ทำทุกอย่างให้ใหญ่ที่สุด
สำหรับองค์กรขนาดใหญ่ หมายถึง การหยุดกระจายระบบใหม่โดยไม่มีภาพรวมว่า Data Flow อยู่ตรงไหน และ สำหรับผู้บริหาร หมายถึง การมอง PDPA ไม่ใช่เป็นงบของฝ่ายกฎหมาย หรือ DPO เพียงฝ่ายเดียว แต่เป็นส่วนหนึ่งของการบริหารความเสี่ยงทางธุรกิจ
สิ่งที่ควรทำต่อ
- เช็กข้อมูลที่ไหลเข้า AI และ Cloud ก่อน โดยเฉพาะข้อมูลลูกค้า พนักงาน และข้อมูลที่มีความอ่อนไหว ไม่ควรถือว่าเครื่องมือฟรีหรือราคาถูกปลอดภัยโดยอัตโนมัติ
- ทำ Data Map แบบง่ายก่อน ให้ตอบได้ว่า ข้อมูลสำคัญอยู่ที่ไหน ใครเข้าถึง และส่งต่อให้ใครบ้าง
- ทบทวนสิทธิ์การเข้าถึง โดยเฉพาะพนักงานที่มีหลายบทบาท และบัญชีของ Vendor ภายนอก
- ตรวจสัญญากับผู้ให้บริการเทคโนโลยี อย่าดูแค่ราคาและฟังก์ชัน ต้องดูเรื่องการใช้ข้อมูล การเก็บข้อมูล ผู้รับช่วง และการควบคุมข้อมูลด้วย
- เปลี่ยน KPI ของ Compliance จาก “ทำเอกสารครบหรือยัง” เป็น “เรารู้หรือไม่ว่าจุดเสี่ยงสำคัญของข้อมูลอยู่ตรงไหน และมีวิธีรับมือหรือยัง”
มุมมองผู้เชี่ยวชาญ
“ผมมองว่าเวลาธุรกิจเจอเศรษฐกิจแบบนี้ สิ่งที่ต้องตัด คือ สิ่งที่ไม่จำเป็น ไม่ใช่สิ่งที่ช่วยป้องกันความเสียหาย เพราะวันนี้ บริษัทใช้ AI ใช้ Cloud ใช้ Vendor มากขึ้นเรื่อยๆ ถ้าเราประหยัดเงิน ด้วยการปล่อยให้ข้อมูลวิ่งไปไหนก็ได้ วันหนึ่งเงินที่ประหยัดอาจเล็กมากเมื่อเทียบกับต้นทุนตอนเกิดปัญหาจริง”
— Phuwara Krobtaku —
LL.M. (IP & IT) | M.S. (IT) | Thai Barrister & Attorney-at-Law
แหล่งอ้างอิง
Khaosod English — “A Preliminary Case for Thailand Entering Its Second Lost Decade” เผยแพร่วันที่ 20 สิงหาคม 2569 เป็นบทวิเคราะห์ต้นทางเรื่องความสามารถในการแข่งขันของไทยและแนวคิด “second lost decade”
อ่านบทความต้นฉบับจาก Khaosod English
สำนักงานสภาพัฒนาการเศรษฐกิจและสังคมแห่งชาติ (สศช.) — GDP ไตรมาส 2/2569 สำหรับตรวจสอบตัวเลขเศรษฐกิจอย่างเป็นทางการ
