Online Safety Act 2023 (พ.ศ. 2566) คือกฎหมายความปลอดภัยออนไลน์ของสหราชอาณาจักร ที่ให้ Ofcom หน่วยงานกำกับดูแลด้านการสื่อสาร ส่งหนังสือขอข้อมูลที่มีผลผูกพันตามกฎหมายไปยังแพลตฟอร์มได้ เมื่อ 5–7 ตุลาคม 2569 Meta, TikTok และ X ไปสู้เรื่องนี้ที่ศาลสูงลอนดอน บทความนี้เหมาะกับผู้ให้บริการแพลตฟอร์ม ฝ่ายกฎหมาย และคนทำนโยบายของไทย อ่านแล้วจะรู้ว่ารัฐขอข้อมูลแพลตฟอร์มได้แค่ไหน และไทยควรเรียนรู้อะไร
ลองนึกภาพว่าคุณทำแพลตฟอร์มซื้อขายออนไลน์ แล้ววันหนึ่งหน่วยงานรัฐส่งหนังสือมาขอตัวเลขว่าลบโพสต์ไปกี่โพสต์ และมีผู้ใช้กี่คนที่เห็นเนื้อหาอันตราย (ตัวอย่างสมมติ) คุณจะส่งให้ครบทุกอย่าง หรือสู้ว่าขอกว้างเกินไป นี่คือคำถามที่ Meta, TikTok และ X เอาไปถามศาลอังกฤษ
สรุปสั้น: Meta, TikTok และ X ค้านหนังสือขอข้อมูลที่มีผลผูกพันตามกฎหมาย ซึ่ง Ofcom ส่งเมื่อ ก.พ. 2569 ภายใต้ Online Safety Act ศาลสูงลอนดอนพิจารณา 5–7 ตุลาคม 2569 และยังไม่มีคำพิพากษา ส่วน 6 ตุลาคม 2569 Ofcom เปิดสอบ Meta เรื่องการประเมินความเสี่ยงก่อนเปิดฟีเจอร์ Instagram Instants แพลตฟอร์มไทยที่มีผู้ใช้ในอังกฤษควรเตรียมระบบสถิติและเอกสารประเมินความเสี่ยงไว้ก่อน
Online Safety Act คืออะไร และ Meta, TikTok, X สู้เรื่องอะไรกับ Ofcom
Meta, TikTok และ X สู้เรื่องขอบเขตของหนังสือขอข้อมูล (information notices) ที่ Ofcom ส่งเมื่อ ก.พ. 2569 ภายใต้ Online Safety Act หนังสือนี้ขอจำนวนโพสต์ที่ถูกลบหรือจำกัด และจำนวนผู้ใช้ที่เห็นเนื้อหาอันตราย ศาลสูงลอนดอนพิจารณาคดีนี้ระหว่าง 5–7 ตุลาคม 2569
| ประเด็น | สิ่งที่รายงาน |
|---|---|
| X | คำให้การพยานระบุว่าเป็นคำขอข้อมูลที่หนักที่สุดที่เคยได้รับจากหน่วยงานกำกับในทุกประเทศ |
| Meta | ถูกขอข้อมูลละเอียดของ 7 บริการโดยไม่มีวัตถุประสงค์ชัดเจน และ Ofcom ไม่ทำตามนโยบายประเมินความได้สัดส่วนของตัวเอง |
| TikTok | Ofcom ข้ามกลไกติดตามอีกระบบที่มีมาตรการคุ้มครองอยู่แล้ว |
| โทษปรับสูงสุด | 18 ล้านปอนด์ หรือ 10% ของรายได้ทั่วโลก แล้วแต่อย่างใดสูงกว่า |
| สถิติถึง มี.ค. 2569 | ปรับแล้ว 16 ครั้ง กับ 6 บริษัท รวมเกือบ 4 ล้านปอนด์ |
ข้ออ้างของสามบริษัทในตารางยังไม่ใช่ข้อเท็จจริงที่ศาลวินิจฉัย เพราะคดีนี้ยังไม่มีคำพิพากษา
เมื่อ 6 ตุลาคม 2569 Ofcom เปิดสอบสวน Meta ว่าประเมินความเสี่ยงต่อผู้ใช้และเด็กก่อนเปิดฟีเจอร์ Instagram Instants หรือไม่ ฟีเจอร์นี้คือภาพที่หายเมื่อดูแล้ว และเปิดตัวเมื่อเดือนพฤษภาคม การเปิดสอบยังไม่ใช่ข้อสรุปว่า Meta ทำผิด ยังมีอีกคดีของ Meta เรื่องวิธีคำนวณค่าธรรมเนียมและค่าปรับ นัดพิจารณา 13–14 ตุลาคม 2569
Online Safety Act กระทบแพลตฟอร์มและหน่วยงานรัฐไทยอย่างไร
Online Safety Act กระทบไทยทางอ้อม แต่ใกล้ตัวกว่าที่คิด เพราะไทยกำลังให้แพลตฟอร์มรายงานข้อมูลการจัดการเนื้อหาและมิจฉาชีพมากขึ้น ผ่าน พ.ร.ฎ.แพลตฟอร์มดิจิทัล พ.ศ. 2565 และ พ.ร.ก.อาชญากรรมทางเทคโนโลยี คำถามที่ Meta, TikTok และ X ถามศาลอังกฤษ จึงเป็นคำถามที่แพลตฟอร์มไทยอาจเจอเองในวันหนึ่ง ส่วนนี้เป็นการวิเคราะห์ของผู้เขียน
รัฐขอข้อมูลจากแพลตฟอร์มได้แค่ไหนจึงเรียกว่าได้สัดส่วน
ศาลยังไม่ตอบ แต่ข้ออ้างของทั้งสามบริษัทชี้ให้เห็น 3 คำถามที่ใช้ตรวจคำขอข้อมูลของรัฐได้ คือวัตถุประสงค์ชัดไหม มีกลไกอื่นที่ได้ข้อมูลเดียวกันและมีมาตรการคุ้มครองอยู่แล้วหรือไม่ และหน่วยงานทำตามนโยบายประเมินความได้สัดส่วนของตัวเองหรือยัง นี่เป็นการตีความของผู้เขียนจากข้ออ้างของคู่ความ ไม่ใช่หลักที่ศาลวางไว้
เรื่องแพลตฟอร์มสู้กับหน่วยงานกำกับในฝั่งยุโรป อ่านได้ใน สหรัฐฯ ขอร่วมคดีฝั่ง X สู้ค่าปรับ DSA 120 ล้านยูโรของ EU กฎแพลตฟอร์มไทยจะเจอแรงกดดันแบบเดียวกันไหม
แพลตฟอร์มไทยที่มีผู้ใช้ในอังกฤษต้องเตรียมอะไร
ควรเตรียมระบบเก็บสถิติการจัดการเนื้อหาให้พร้อมตอบหน่วยงานกำกับ และทำ risk assessment ก่อนเปิดฟีเจอร์ใหม่ที่เด็กใช้ได้ Ofcom เปิดสอบ Meta หลังฟีเจอร์เปิดตัวไปแล้ว ลองนึกภาพแอปแชตของสตาร์ทอัพไทยที่มีผู้ใช้วัยรุ่นในอังกฤษ เปิดฟีเจอร์ข้อความหายเองโดยไม่มีบันทึกการประเมินความเสี่ยง (ตัวอย่างสมมติ) ถ้าเข้าเงื่อนไขของกฎหมายอังกฤษ ก็จะตอบหน่วยงานกำกับไม่ได้ว่าเคยคิดเรื่องความเสี่ยงต่อเด็กมาก่อน
หน่วยงานรัฐไทยควรเรียนรู้อะไรเมื่อขอข้อมูลแพลตฟอร์ม
ควรเขียนวัตถุประสงค์ของคำขอให้ชัด ขอเท่าที่จำเป็น และไม่ขอซ้ำกับข้อมูลที่ได้จากช่องทางอื่นอยู่แล้ว เพราะนี่คือประเด็นที่บริษัทเอาไปโต้แย้งในศาลอังกฤษ ETDA (สำนักงานพัฒนาธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์) และกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคม (ดีอี) ใช้เป็นแนวคิดออกแบบคำขอข้อมูลได้ อ่านแนวทางที่ ETDA เตรียมคุมแพลตฟอร์มได้ใน ETDA จ่อคุมแพลตฟอร์ม 7 ข้อ ธุรกิจไทยเสี่ยงอะไร รีบเช็กก่อนกฎใหม่
ถ้าไม่เตรียมรับคำขอข้อมูลแบบ Online Safety Act จะเสี่ยงอะไร
ถ้าไม่เตรียมอะไรเลย แพลตฟอร์มเสี่ยง 3 เรื่อง
- ตอบหน่วยงานกำกับไม่ทัน ถ้าไม่มีระบบเก็บสถิติ ต้องไล่รวมตัวเลขจากหลายทีมหลังได้รับหนังสือ ทำให้ตอบช้าหรือไม่ครบ
- ถูกเปิดสอบเรื่องฟีเจอร์ใหม่ ถ้าเปิดฟีเจอร์ที่เด็กใช้ได้โดยไม่มีเอกสารประเมินความเสี่ยง เสี่ยงโดนถามแบบที่ Meta โดน
- โต้แย้งคำขอไม่เป็น ถ้าไม่มีขั้นตอนตรวจคำขอ ก็แยกไม่ออกว่าอะไรกว้างเกินไป และอาจส่งข้อมูลเกินที่ควรส่ง
แพลตฟอร์มไทยควรทำอะไรก่อนได้รับหนังสือขอข้อมูลจากรัฐ
แพลตฟอร์มไทยควรเริ่มจากเตรียมตัวเลขและเอกสารที่หน่วยงานกำกับอาจขอก่อน เพราะตัวเลขที่เก็บไว้ตั้งแต่ต้นตอบได้เร็วกว่าไล่รวบรวมทีหลัง 4 ข้อนี้เริ่มได้เลย
- 1. ทำระบบเก็บสถิติการจัดการเนื้อหา นับจำนวนโพสต์ที่ลบหรือจำกัด และจำนวนผู้ใช้ที่เห็นเนื้อหาอันตราย พร้อมบันทึกวิธีนับ
- 2. ทำ risk assessment ก่อนเปิดฟีเจอร์ใหม่ที่เด็กใช้ได้ บันทึกวันที่ ผู้ประเมิน และผลก่อนวันเปิดตัว
- 3. เขียนขั้นตอนรับหนังสือขอข้อมูลจากรัฐ ระบุว่าใครรับเรื่อง ตรวจวัตถุประสงค์ ขอบเขต และกฎหมายที่อ้าง แล้วบันทึกข้อโต้แย้งเรื่องความได้สัดส่วนไว้
- 4. ติดตามผลคดีและคดีวันที่ 13–14 ตุลาคม 2569 เมื่อมีคำพิพากษา ให้ทบทวนข้อ 1–3 ตามหลักที่ศาลวาง
ถ้าต้องการคนช่วยวางขั้นตอนรับมือคำขอข้อมูลจากหน่วยงานกำกับ ดูรายละเอียดได้ที่ บริการ AI Governance และ PDPA ของ Kooru อ่านเรื่อง พ.ร.ก.อาชญากรรมทางเทคโนโลยีได้ใน พ.ร.ก. อาชญากรรมเทคโนโลยีฉบับใหม่: ถูกแก๊งคอลเซ็นเตอร์หลอก ใครต้องรับผิดแทนคุณ
มุมมองผู้เชี่ยวชาญ
สนามต่อไปของกฎหมายแพลตฟอร์มไม่ใช่เนื้อหาที่ถูกลบ แต่คือสิทธิของรัฐในการขอข้อมูล ผมมองว่าคดีนี้สู้กันด้วยหลักความได้สัดส่วนมากกว่าตัวเนื้อหา รัฐขอข้อมูลได้ แต่ต้องอธิบายได้ว่าขอทำไมและขอแค่ไหน จุดที่แพลตฟอร์มมักพลาดคือรอจนได้รับหนังสือแล้วค่อยหาตัวเลข ส่วนฝั่งหน่วยงาน ควรมีเอกสารอธิบายเหตุผลของแต่ละรายการที่ขอ
— Phuwara Krobtaku —
LL.M. (IP & IT) | M.S. (IT) | Thai Barrister & Attorney-at-Law
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Online Safety Act
Online Safety Act คืออะไร
Online Safety Act 2023 คือกฎหมายความปลอดภัยออนไลน์ของสหราชอาณาจักร ให้ Ofcom ส่งหนังสือขอข้อมูลที่มีผลผูกพันตามกฎหมายไปยังแพลตฟอร์ม เช่น จำนวนโพสต์ที่ถูกลบหรือจำกัด และจำนวนผู้ใช้ที่เห็นเนื้อหาอันตราย
Meta, TikTok และ X สู้อะไรกับ Ofcom
ทั้งสามบริษัทค้านหนังสือขอข้อมูลที่ Ofcom ส่งเมื่อ ก.พ. 2569 โดย X ว่าเป็นคำขอที่หนักที่สุดที่เคยได้รับ Meta ว่าขอข้อมูลของ 7 บริการโดยไม่มีวัตถุประสงค์ชัด และ TikTok ว่า Ofcom ข้ามกลไกติดตามอีกระบบ ทั้งหมดเป็นข้ออ้างของบริษัท
ศาลสูงอังกฤษตัดสินคดีนี้แล้วหรือยัง
ยังไม่ตัดสิน ศาลสูงลอนดอนพิจารณาคดีนี้ระหว่าง 5–7 ตุลาคม 2569 และยังไม่มีคำพิพากษา ส่วนคดีของ Meta เรื่องวิธีคำนวณค่าธรรมเนียมและค่าปรับ นัดพิจารณา 13–14 ตุลาคม 2569
Ofcom ปรับแพลตฟอร์มได้สูงสุดเท่าไร
ปรับได้สูงสุด 18 ล้านปอนด์ หรือ 10% ของรายได้ทั่วโลก แล้วแต่อย่างใดสูงกว่า ถึง มี.ค. 2569 Ofcom สั่งปรับแล้ว 16 ครั้ง กับ 6 บริษัท รวมเกือบ 4 ล้านปอนด์
แหล่งอ้างอิง
- MediaNama — (อ่านต้นฉบับ) — อ่านข่าวที่ MediaNama
- TechRepublic — (อ่านต้นฉบับ) — อ่านข่าวที่ TechRepublic
- The Next Web — แหล่งข่าวประกอบ (ไม่มีลิงก์ต้นฉบับในข้อมูลที่ได้รับ)
บทความนี้เป็นการสรุปข่าวและให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หากต้องการคำปรึกษาเฉพาะกรณีของธุรกิจคุณ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
[…] ก่อนออกจากหน้านี้: Meta, TikTok, X สู้ Ofcom ที่ศาลสูงอังกฤษ ค้านคำส… […]