Ofcom คือหน่วยงานกำกับการสื่อสารของสหราชอาณาจักร ซึ่งเป็นผู้บังคับใช้ Online Safety Act กฎหมายความปลอดภัยออนไลน์ของอังกฤษ เมื่อ 20 ตุลาคม 2569 ซีอีโอ Ofcom ยอมรับต่อกรรมาธิการสภาว่าเก็บค่าปรับได้ไม่ครบ บทความนี้เหมาะกับคนทำนโยบาย แพลตฟอร์มไทย และนักกฎหมาย ที่อยากรู้ว่ากฎหมายแพลตฟอร์มไทยควรเรียนรู้อะไร
ลองนึกภาพเว็บบอร์ดต่างประเทศที่ไม่มีสำนักงาน ไม่มีบัญชีธนาคาร และไม่มีพนักงานในไทย (ตัวอย่างสมมติ) ถ้าหน่วยงานไทยสั่งปรับเว็บนั้น 10 ล้านบาท คำถามคือจะไปเก็บเงินจากใคร กรณีของ Ofcom ตอบคำถามนี้ให้เห็นภาพชัดว่า ตัวเลขค่าปรับสูงอย่างเดียวไม่พอ
สรุปสั้น: ซีอีโอ Ofcom แถลงต่อกรรมาธิการ DCMS ว่าออกค่าปรับตาม Online Safety Act ไป 11 ครั้ง จ่ายแล้ว 2 อุทธรณ์ 1 ยังไม่ถึงกำหนด 1 และค้างจ่าย 9 บริษัท 4 รายเลือกบล็อกผู้ใช้ในอังกฤษแทน บทเรียนสำหรับไทยคือการออกแบบกลไกบังคับกับแพลตฟอร์มต่างชาติสำคัญกว่าเพดานค่าปรับ
Ofcom แถลงอะไรต่อสภาอังกฤษ
Ofcom แถลงว่าค่าปรับตาม Online Safety Act ที่ออกไปส่วนใหญ่ยังเก็บไม่ได้ ซีอีโอ Ofcom ให้ข้อมูลต่อกรรมาธิการด้านดิจิทัล วัฒนธรรม สื่อ และกีฬา (DCMS) ของสภาอังกฤษ และยอมรับตรง ๆ ว่าจะเก็บค่าปรับไม่ได้ทุกราย ตามรายงานของ LBC และบล็อกของ Preston Byrne เมื่อ 20 ตุลาคม 2569
| ประเด็น | ข้อเท็จจริงตามรายงาน |
|---|---|
| ค่าปรับที่ออก | 11 ครั้ง |
| สถานะ | จ่ายแล้ว 2 · อุทธรณ์ 1 · ยังไม่ถึงกำหนด 1 · ค้างจ่าย 9 |
| การสอบสวน | เปิดแล้ว 41 คดี |
| บริษัทที่เลือกบล็อกผู้ใช้ในอังกฤษ | 4 ราย |
| ตัวอย่างค่าปรับ | 1.35 ล้านปอนด์ + 50,000 ปอนด์ และ 1 ล้านปอนด์ + 50,000 ปอนด์ |
ซีอีโอ Ofcom พูดต่อกรรมาธิการว่า “We won’t be able to recover every single fine” แปลว่าเก็บค่าปรับคืนไม่ได้ทุกรายการ ข้อมูลนี้มาจากหน่วยงานกำกับเอง ไม่ใช่การคาดเดาของสื่อ
ทำไมบริษัทบางรายเลือกบล็อกผู้ใช้ในอังกฤษ
บริษัท 4 รายเลือกบล็อกผู้ใช้ในอังกฤษแทนการทำตาม Online Safety Act เพราะสำหรับเว็บเล็กที่ไม่มีทรัพย์สินในอังกฤษ การปิดประตูถูกกว่าการลงทุนทำระบบตามกฎ ผลคือ Ofcom ได้ผลลัพธ์ “เว็บหายจากอังกฤษ” แต่ไม่ได้เงินค่าปรับ และผู้ใช้ที่ตั้งใจจะเข้าก็ยังหาทางอ้อมได้
บทเรียนจาก Ofcom กระทบธุรกิจไทยอย่างไร
บทเรียนจาก Ofcom กระทบไทยสองทาง ทางแรกคือคนออกแบบกฎหมายแพลตฟอร์มไทย ทางที่สองคือแพลตฟอร์มไทยและแพลตฟอร์มต่างชาติที่ให้บริการคนไทย ข้อเท็จจริงเรื่องตัวเลขมาจากข่าว ส่วนการเชื่อมกับไทยเป็นการวิเคราะห์ของผู้เขียน
หน่วยงานไทยที่ออกแบบกฎแพลตฟอร์มควรคิดอะไร
หน่วยงานไทยอย่างกระทรวงดิจิทัลฯ (ดีอี) และ ETDA ควรออกแบบกลไกบังคับกับแพลตฟอร์มต่างชาติให้ใช้ได้จริง ก่อนจะถกเรื่องเพดานค่าปรับ ไทยมี พ.ร.ฎ.ว่าด้วยการควบคุมดูแลธุรกิจบริการแพลตฟอร์มดิจิทัลที่ต้องแจ้งให้ทราบ พ.ศ. 2565 อยู่แล้ว และ ETDA กำลังพัฒนาร่างกฎแพลตฟอร์มเพิ่ม ภาพรวมร่างดูได้ใน ETDA จ่อคุมแพลตฟอร์ม 7 ข้อ ธุรกิจไทยเสี่ยงอะไร รีบเช็กก่อนกฎใหม่
ผู้เขียนเห็นว่าเครื่องมือที่ได้ผลกว่าค่าปรับสูง คือการกำหนดให้มีผู้แทนในประเทศที่รับผิดชอบได้จริง และการเรียกหลักประกันจากแพลตฟอร์มที่มีความเสี่ยงสูง Ofcom เจอปัญหาเพราะบริษัทที่โดนปรับไม่มีอะไรให้ยึดในอังกฤษ
แพลตฟอร์มต่างชาติที่ให้บริการคนไทยต้องเตรียมอะไร
แพลตฟอร์มต่างชาติที่มีผู้ใช้ไทยจำนวนมากควรคาดว่ากฎไทยรอบถัดไปจะเน้นเรื่องผู้แทนในประเทศ ถ้ากฎออกมาแบบนั้น ผู้แทนในไทยจะกลายเป็นจุดที่หน่วยงานติดต่อและบังคับได้ บริษัทจึงควรคิดตั้งแต่ต้นว่าผู้แทนมีอำนาจตัดสินใจแค่ไหน และสัญญาระหว่างบริษัทแม่กับผู้แทนแบ่งความรับผิดอย่างไร
ตัวอย่างความขัดแย้งระหว่าง Ofcom กับแพลตฟอร์มใหญ่ในชั้นศาลดูได้ที่ Meta, TikTok, X สู้ Ofcom ที่ศาลสูงอังกฤษ ค้านคำสั่งขอข้อมูลตาม Online Safety Act รัฐขอข้อมูลแพลตฟอร์มได้แค่ไหน
แพลตฟอร์มไทยและผู้ประกอบการรายเล็กได้อะไรจากเรื่องนี้
แพลตฟอร์มไทยที่มีสำนักงานและบัญชีธนาคารในไทยหนีค่าปรับแบบเว็บต่างชาติไม่ได้ จึงเสียเปรียบถ้ากฎไทยบังคับได้เฉพาะคนในประเทศ เรื่องนี้เป็นเหตุผลที่ธุรกิจไทยควรสนับสนุนกฎที่บังคับกับทุกรายเท่ากัน ไม่ใช่แค่กฎที่ตัวเลขค่าปรับดูน่ากลัว
ผู้ใช้ทั่วไปได้รับผลอย่างไร
ผู้ใช้ทั่วไปอาจเจอผลแบบเดียวกับอังกฤษ คือเว็บบางแห่งเลือกปิดไม่ให้คนไทยเข้า แทนที่จะปรับระบบให้ปลอดภัยขึ้น ผลนี้ไม่ได้แปลว่ากฎล้มเหลวทั้งหมด แต่แปลว่าคนทำนโยบายต้องคิดล่วงหน้าว่ายอมรับผลแบบไหนได้
เทียบกับกฎหมายไทย: ค่าปรับของ Ofcom ต่างจากกลไกไทยอย่างไร
ค่าปรับของ Ofcom ต่างจากกลไกไทยตรงที่อังกฤษใช้ค่าปรับเป็นเครื่องมือหลัก ส่วนไทยพึ่งการแจ้งข้อมูลและการปิดกั้นมากกว่า ตารางนี้เทียบเฉพาะชื่อกฎหมายที่ brief ระบุ ไม่ได้ใส่เลขมาตราเพราะยังไม่ได้ยืนยัน
| ประเด็น | อังกฤษ (Online Safety Act) | ไทย |
|---|---|---|
| เครื่องมือหลัก | ค่าปรับโดย Ofcom | การปิดกั้นเนื้อหาตาม พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ พ.ศ. 2560 |
| การกำกับแพลตฟอร์ม | หน้าที่ดูแลเนื้อหาและปกป้องเด็ก | พ.ร.ฎ.แพลตฟอร์มดิจิทัล พ.ศ. 2565 เน้นการแจ้งข้อมูล |
| แพลตฟอร์มต่างชาติ | ค้างจ่าย 9 จาก 11 ครั้ง บางรายบล็อกผู้ใช้ | ร่างกฎแพลตฟอร์มของ ETDA ยังอยู่ระหว่างพัฒนา |
| ค่าปรับข้อมูลส่วนบุคคล | แยกเป็นกฎหมายคนละฉบับ | PDPA มีโทษทางปกครอง อาญา และค่าสินไหม |
ช่องว่างของไทยคือยังไม่มีกลไกที่ชัดว่าจะบังคับคำสั่งกับแพลตฟอร์มที่ไม่มีทรัพย์สินในไทยอย่างไร การปิดกั้นทำได้เร็ว แต่ไม่ทำให้แพลตฟอร์มปรับพฤติกรรม เรื่องการปิดกั้นแบบเร่งด่วนอ่านเพิ่มที่ ปิดกั้นเนื้อหาออนไลน์ฉุกเฉิน กฎสำคัญ แพลตฟอร์มไทยต้องรู้ก่อนช้า
ฝั่ง PDPA ก็มีคำถามเดียวกัน ค่าปรับทางปกครองจะมีผลก็ต่อเมื่อบังคับได้จริง ภาพรวมโทษแต่ละประเภทดูได้ใน คู่มือ: โทษตาม PDPA มีอะไรบ้าง: ค่าปรับทางปกครอง โทษอาญา และค่าสินไหมทดแทน
ถ้าไทยไม่ออกแบบกลไกบังคับให้ดี จะเสี่ยงอะไร
ถ้าไทยออกกฎแพลตฟอร์มที่เน้นตัวเลขค่าปรับแต่บังคับข้ามพรมแดนไม่ได้ ผลที่น่าจะเกิดคือแพลตฟอร์มไทยรับภาระเต็ม ขณะที่แพลตฟอร์มต่างชาติบางรายเลือกเพิกเฉยหรือปิดบริการ
ความเสี่ยงอีกด้านคือความน่าเชื่อถือของหน่วยงานกำกับ ถ้าคำสั่งปรับออกไปแล้วเก็บไม่ได้ซ้ำ ๆ แบบที่ Ofcom เจอ แพลตฟอร์มรายอื่นจะเรียนรู้ว่าเพิกเฉยได้
คนทำนโยบายและแพลตฟอร์มควรทำอะไรตอนนี้
คนทำนโยบายและแพลตฟอร์มควรใช้กรณีของ Ofcom เป็นบทเรียนก่อนกฎแพลตฟอร์มไทยรอบใหม่ออก ทำ 4 ข้อนี้ได้เลย
- 1. ใส่เรื่องผู้แทนในประเทศในข้อเสนอแนะ ถ้ามีการรับฟังความเห็นร่างกฎของ ETDA ให้เสนอเรื่องผู้แทนที่รับผิดได้จริง
- 2. แพลตฟอร์มต่างชาติทบทวนโครงสร้างในไทย ดูว่าใครเป็นผู้ติดต่อหน่วยงาน และสัญญาภายในแบ่งความรับผิดอย่างไร
- 3. แพลตฟอร์มไทยเตรียมเอกสารตอบหน่วยงาน จัดเก็บนโยบายดูแลเนื้อหาและบันทึกการจัดการเรื่องร้องเรียนให้พร้อม
- 4. ติดตามผลอุทธรณ์ในอังกฤษ เพราะผลคดีจะบอกว่าค่าปรับแบบไหนยืนได้ในศาล ถ้ามีคำถามกฎหมายเฉพาะเรื่อง ลองใช้ เครื่องมือถามคำถามกฎหมายเทคโนโลยีของ Kooru
มุมมองผู้เชี่ยวชาญ
ข้อสังเกตเชิงวิชาชีพของผมคือ ตัวเลขค่าปรับเป็นแค่ครึ่งเดียวของกฎหมาย อีกครึ่งคือกลไกเก็บเงิน ค่าปรับที่เก็บไม่ได้ ไม่ได้ลงโทษใคร นอกจากหน่วยงานที่ออกคำสั่งเอง จุดที่การถกนโยบายมักพลาดคือคุยแต่เพดานค่าปรับ ควรถามก่อนว่าถ้าบริษัทไม่จ่าย รัฐมีอะไรให้ยึด
— Phuwara Krobtaku —
LL.M. (IP & IT) | M.S. (IT) | Thai Barrister & Attorney-at-Law
ประวัติผู้เขียน · นโยบายบรรณาธิการ
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Ofcom
Ofcom ปรับตาม Online Safety Act ไปกี่ครั้ง และเก็บได้เท่าไร
Ofcom ออกค่าปรับ 11 ครั้ง จ่ายแล้ว 2 อุทธรณ์ 1 ยังไม่ถึงกำหนด 1 และค้างจ่าย 9 ตามที่ซีอีโอ Ofcom แถลงต่อกรรมาธิการ DCMS
ทำไม Ofcom เก็บค่าปรับไม่ได้
บริษัทที่ค้างจ่ายส่วนหนึ่งอยู่นอกอังกฤษและไม่มีทรัพย์สินให้ยึด บางรายเลือกบล็อกผู้ใช้ในอังกฤษแทนการทำตามกฎ ซีอีโอ Ofcom ยอมรับเองว่าเก็บไม่ได้ทุกราย
ไทยมีกฎหมายคุมแพลตฟอร์มแบบ Online Safety Act ไหม
ไทยยังไม่มีกฎหมายแบบเดียวกัน แต่มี พ.ร.ฎ.แพลตฟอร์มดิจิทัล พ.ศ. 2565 การปิดกั้นตาม พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ และ ETDA กำลังพัฒนาร่างกฎแพลตฟอร์มเพิ่ม
บทเรียนจาก Ofcom สำหรับไทยคืออะไร
บทเรียนคือกลไกบังคับข้ามพรมแดน เช่น ผู้แทนในประเทศและหลักประกัน สำคัญกว่าเพดานค่าปรับ ถ้าบังคับไม่ได้ แพลตฟอร์มในประเทศจะรับภาระฝ่ายเดียว
แหล่งอ้างอิง
- LBC — (อ่านต้นฉบับ) — อ่านที่ LBC
- Preston Byrne — (อ่านต้นฉบับ) — อ่านที่ prestonbyrne.com
บทความนี้เป็นการสรุปข่าวและให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หากต้องการคำปรึกษาเฉพาะกรณีของธุรกิจคุณ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
