OpenChat แฉคนอื่นผิดกฎหมายได้ คนที่โพสต์ใส่ความผู้อื่นในกลุ่ม LINE OpenChat ที่คนทั่วไปเข้าได้ เสี่ยงความผิดฐานหมิ่นประมาทโดยการโฆษณา และคนที่ส่งต่อข้อความก็เสี่ยงด้วย ส่วนคนที่อยู่ในกลุ่มเฉย ๆ ไม่ได้โพสต์หรือแชร์ ยังไม่ถือว่ากระทำความผิด แต่มีความเชื่อหนึ่งข้อที่คนส่วนใหญ่เข้าใจผิดเรื่องกฎหมายที่ใช้
สรุปสั้น: การโพสต์ภาพหรือข้อมูลคนอื่นเพื่อใส่ความ ชวนรุมด่า หรือส่งต่อ อาจเป็นหมิ่นประมาทโดยการโฆษณาตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 328 โทษจำคุกไม่เกิน 2 ปี และปรับไม่เกิน 200,000 บาท ตามที่ตำรวจไซเบอร์เตือนเมื่อ 9 พฤศจิกายน 2569 ผู้เสียหายต้องร้องทุกข์ภายใน 3 เดือนนับแต่รู้เรื่องและรู้ตัวผู้กระทำ
OpenChat แฉคนอื่น ผิดกฎหมายไหม แอดมินกับคนแชร์โดนด้วยหรือเปล่า
คำตอบคือได้ถ้าเข้าองค์ประกอบ กลุ่ม OpenChat แฉที่โพสต์ข้อความหรือรูปทำให้คนอื่นเสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่น หรือถูกเกลียดชัง เข้าข่ายหมิ่นประมาทตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 326 และเมื่อทำในกลุ่มที่คนจำนวนมากเห็น จะเป็นการโฆษณาตามมาตรา 328 ที่โทษหนักขึ้น ทั้งนี้ต้องดูข้อเท็จจริงแต่ละกรณี
ใครในกลุ่มเสี่ยงแค่ไหน
ความเสี่ยงต่างกันตามสิ่งที่แต่ละคนทำจริง ไม่ได้ขึ้นกับตำแหน่งในกลุ่มอย่างเดียว
| บทบาทในกลุ่ม | สิ่งที่ทำ | ความเสี่ยงทางกฎหมาย (ขึ้นกับข้อเท็จจริง) |
|---|---|---|
| คนโพสต์ | โพสต์รูป ชื่อ ข้อความใส่ความ | อาจเข้าข่ายหมิ่นประมาทโดยการโฆษณา ม.328 |
| คนแชร์ต่อ | ส่งต่อข้อความไปกลุ่มอื่นหรือโซเชียล | อาจเป็นการกระทำซ้ำ ถือเป็นผู้กระทำอีกคน |
| แอดมิน | ตั้งกลุ่มเพื่อแฉ ปักหมุด ชวนคนโพสต์ | อาจถูกมองว่าร่วมกระทำหรือสนับสนุน ถ้ามีพฤติการณ์ชัด |
| คนอยู่เฉย ๆ | อ่านอย่างเดียว ไม่โพสต์ ไม่แชร์ | ยังไม่ถือว่ากระทำความผิด |
| พ่อแม่ของผู้เยาว์ | ไม่ได้ทำเอง | อาจร่วมรับผิดค่าเสียหายทางแพ่ง ปพพ. ม.429 |
แอดมินที่แค่เปิดกลุ่มทั่วไปแล้วมีคนมาโพสต์แฉ ต่างจากแอดมินที่ตั้งชื่อกลุ่มว่า “แฉ” แล้วปักหมุดชวนส่งรูป ข้อหลังมีพฤติการณ์ที่ตำรวจจะใช้ประกอบได้มากกว่า นี่เป็นการวิเคราะห์ของผู้เขียน ศาลจะดูเจตนาจากพฤติการณ์จริง
ประจานออนไลน์ผิด พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ไหม
เรื่องที่คนเข้าใจผิดบ่อยคือ เชื่อว่า “ประจานออนไลน์ = ผิด พ.ร.บ.คอมฯ” ความจริงคือ ตั้งแต่แก้ไขปี 2560 พระราชบัญญัติว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ มาตรา 14(1) เขียนยกเว้นความผิดฐานหมิ่นประมาทตามประมวลกฎหมายอาญาไว้ ฐานหลักของการแฉด้วยข้อความจึงเป็นประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 326 และ 328
พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ยังเกี่ยวในกรณีหนึ่ง คือการตัดต่อหรือดัดแปลงภาพของผู้อื่นให้เสียชื่อเสียง ถูกดูหมิ่น หรือถูกเกลียดชัง ซึ่งเข้ามาตรา 16 กลุ่ม OpenChat แฉที่เอารูปเพื่อนไปตัดต่อเป็นมีม จึงอาจเสี่ยงสองกฎหมายพร้อมกัน
ข้อยกเว้นการใช้ข้อมูลส่วนบุคคลเพื่อประโยชน์ส่วนตัวตาม PDPA มาตรา 4(1) ก็ไม่ได้คุ้มครองการเอารูปและข้อมูลคนอื่นไปเผยแพร่ต่อสาธารณะให้เขาเสียหาย นี่คือหลักการที่ควรเข้าใจ ไม่ใช่ข้อยกเว้นให้แฉได้
ทำไมคนถามเรื่องกลุ่ม OpenChat แฉตอนนี้
คนถามเพราะเมื่อ 10 พฤศจิกายน 2569 รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงศึกษาธิการเผยว่ามีกลุ่ม LINE OpenChat นำข้อมูลและรูปของผู้อื่นมาด่าทอ บูลลี่ ลามหลายจังหวัดในช่วง 2–4 วัน และสั่งประสาน LINE ปิดกลุ่มให้เสร็จในวันเดียวกัน ตามรายงานของ THE STANDARD
สื่อรายงานกรณีอ่างทอง พะเยา กาญจนบุรี ส่วนจำนวนกลุ่มทั้งหมดยังไม่ยืนยัน และยังไม่มีถ้อยแถลงจาก LINE โดยตรง ก่อนหน้านั้นตำรวจไซเบอร์ (บช.สอท.) เตือนเรื่องหมิ่นประมาทไว้เมื่อ 9 พฤศจิกายน 2569 ตามรายงานของ สยามรัฐ
ใช้อวตาร ไม่บอกชื่อจริง ปลอดภัยจริงไหม
ไม่ปลอดภัยอย่างที่คิด รัฐมนตรีช่วยว่าการกระทรวงดิจิทัลเพื่อเศรษฐกิจและสังคมระบุว่า แม้ใช้โปรไฟล์อวตาร ระบบยังผูกกับบัญชีจริง จึงสืบถึงตัวได้หากเป็นคดี
ลองนึกภาพการใส่หน้ากากเข้าร้านอาหารที่ต้องจองโต๊ะด้วยเบอร์โทร คนในร้านอาจไม่รู้ว่าเราเป็นใคร แต่ร้านรู้ โปรไฟล์ OpenChat ก็คล้ายกัน ชื่อที่เพื่อนเห็นเป็นชื่อเล่น แต่บัญชี LINE หลังโปรไฟล์ผูกกับเบอร์โทรจริง
เด็กทำผิดในกลุ่ม OpenChat แฉ ใครต้องรับผิด
เด็กและเยาวชนที่ทำผิดยังต้องถูกดำเนินการตามกฎหมาย แต่ใช้ระบบเฉพาะ ตำรวจไซเบอร์ระบุว่าจะพิจารณาตามอายุและกฎหมายเฉพาะ ซึ่งหมายถึงกระบวนการของศาลเยาวชนและครอบครัว และมาตรการตามกฎหมายคุ้มครองเด็ก เด็กที่อายุน้อยมากอาจไม่ต้องรับโทษอาญา แต่ยังมีมาตรการดูแลและแก้ไขพฤติกรรม
ฝั่งแพ่งแยกออกจากโทษอาญา ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 429 วางหลักให้บิดามารดาร่วมรับผิดกับผู้เยาว์ในการละเมิด เว้นแต่พิสูจน์ได้ว่าใช้ความระมัดระวังตามสมควรแก่หน้าที่ดูแลแล้ว พูดง่าย ๆ คือพ่อแม่ต้องแสดงให้เห็นว่าดูแลการใช้โทรศัพท์ของลูกตามสมควร
อ่านแบบนักกฎหมาย: ถ้าต้องประเมินว่าใครเสี่ยง ให้เปิดดูประวัติแชตก่อน 3 จุด คือ ใครเป็นคนโพสต์ข้อความแรก ข้อความนั้นระบุตัวผู้เสียหายได้หรือไม่ (ชื่อ รูป โรงเรียน) และมีใครส่งต่อออกนอกกลุ่มหรือไม่ คำว่า “ระบุตัวได้” คือจุดชี้ขาด ถ้าคนอ่านรู้ว่าหมายถึงใคร แม้ไม่ใส่ชื่อเต็มก็เข้าองค์ประกอบได้
แฉเรื่องจริง ผิดไหม
เรื่องจริงไม่ใช่ข้อแก้ตัวอัตโนมัติ ประมวลกฎหมายอาญาให้พิสูจน์ความจริงได้ในบางกรณี แต่ห้ามพิสูจน์ถ้าเป็นเรื่องส่วนตัวและการพิสูจน์ไม่เป็นประโยชน์แก่ประชาชน การแฉเรื่องหน้าตา ครอบครัว หรือความสัมพันธ์ของเพื่อนร่วมชั้น จึงอ้างว่า “ก็เรื่องจริง” ไม่ได้
ถ้าไม่ทำอะไรเลย กลุ่ม OpenChat แฉจะเสี่ยงอะไร
ถ้าอยู่ในกลุ่ม OpenChat แฉแล้วปล่อยไว้ หรือผู้เสียหายไม่ทำอะไร ความเสี่ยงไม่ได้หายไปเอง
- คนในกลุ่มเสี่ยงกลายเป็นคนแชร์ การกดส่งต่อครั้งเดียวทำให้จาก “คนอ่าน” กลายเป็น “ผู้กระทำ”
- ผู้เสียหายเสียสิทธิร้องทุกข์ หมิ่นประมาทต้องร้องทุกข์ภายใน 3 เดือนนับแต่รู้เรื่องและรู้ตัวผู้กระทำ ตามประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 96
- หลักฐานหาย ถ้ากลุ่มถูกปิดก่อนแคปหน้าจอ จะพิสูจน์ได้ยาก
ผู้เสียหายและพ่อแม่ควรทำตามทีละขั้นอย่างไร
ขั้นตอนนี้ใช้ได้ทั้งผู้เสียหายและพ่อแม่ที่พบว่าลูกอยู่ในกลุ่ม
- 1. แคปหน้าจอก่อนออกจากกลุ่ม เก็บข้อความ ชื่อบัญชี ลิงก์กลุ่ม และวันเวลา ตามที่ตำรวจแนะนำ ก่อนบล็อกหรือออกจากกลุ่ม
- 2. กดรายงานกลุ่มใน LINE และแจ้งผ่าน Traffy Fondue ตามช่องทางที่รัฐแนะนำ
- 3. แจ้งความภายใน 3 เดือน ถ้าต้องการดำเนินคดีหมิ่นประมาท นับแต่รู้เรื่องและรู้ตัวผู้กระทำ
- 4. คุยกับลูกเรื่องการแชร์ บอกให้ชัดว่าการส่งต่อข้อความแฉคือการทำผิดเอง ไม่ใช่แค่ดู
- 5. แจ้งครูหรือโรงเรียน ถ้าเกี่ยวกับนักเรียนในโรงเรียนเดียวกัน ถ้ายังไม่แน่ใจว่ากรณีของตัวเองเข้าข่ายแบบไหน ลองเรียบเรียงคำถามผ่าน เครื่องมือถามคำถามกฎหมายเทคโนโลยีของ Kooru ก่อนปรึกษาทนาย
ผู้เสียหายที่อยากให้แพลตฟอร์มลบเนื้อหาเร็ว ดูแนวคิดเรื่องแพลตฟอร์มกับการตัดสินหมิ่นประมาทได้ใน ศาลบอมเบย์สั่ง X ลบได้เฉพาะวิดีโอที่ศาลตรวจแล้ว ชี้แพลตฟอร์มไม่ใช่ผู้ตัดสินหมิ่นประมาท ธุรกิจไทยที่ถูกโจมตีออนไลน์ควรขอคำสั่งลบอย่างไร
มุมมองผู้เชี่ยวชาญ
กลุ่มแฉทำให้เด็กหลายคนคิดว่าตัวเองเป็นแค่ “คนดู” แต่ในทางกฎหมาย ปุ่มส่งต่อเปลี่ยนคนดูให้เป็นผู้กระทำได้ในครั้งเดียว จุดที่พ่อแม่มักพลาดคือคิดว่าเรื่องในแชตเด็กเป็นเรื่องเล็ก ทั้งที่ค่าเสียหายทางแพ่งอาจตามมาถึงพ่อแม่ ควรคุยกับลูกเรื่องการแชร์ก่อนเรื่องการโพสต์
— Phuwara Krobtaku —
LL.M. (IP & IT) | M.S. (IT) | Thai Barrister & Attorney-at-Law
ประวัติผู้เขียน · นโยบายบรรณาธิการ
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ OpenChat แฉ
กดอีโมจิหัวเราะใต้โพสต์แฉ ผิดไหม
การกดอีโมจิอย่างเดียวไม่ใช่การใส่ความหรือส่งต่อ จึงยากที่จะเป็นหมิ่นประมาทในตัวเอง แต่ถ้าพิมพ์ข้อความเสริมที่ใส่ความเพิ่ม จะกลายเป็นผู้กระทำอีกคนได้
ถูกแฉในกลุ่มที่ถูกปิดไปแล้ว ยังแจ้งความได้ไหม
แจ้งได้ถ้ามีหลักฐาน เช่น ภาพหน้าจอที่เห็นชื่อบัญชีและวันเวลา และยังอยู่ในกรอบ 3 เดือน ตำรวจขอข้อมูลบัญชีจากผู้ให้บริการได้ตามกระบวนการ การปิดกลุ่มจึงไม่ได้ลบความผิดที่เกิดไปแล้ว
โรงเรียนลงโทษนักเรียนที่ตั้งกลุ่มแฉได้ไหม
โรงเรียนมีระเบียบวินัยของตัวเองซึ่งแยกจากคดีอาญา การลงโทษทางวินัยจึงทำได้ตามระเบียบ ส่วนการดำเนินคดีอาญายังเป็นสิทธิของผู้เสียหาย
ผู้ใหญ่โพสต์แฉเด็กในกลุ่ม OpenChat โทษต่างไหม
ฐานความผิดหมิ่นประมาทเหมือนกัน แต่ผู้ใหญ่ไม่ได้เข้าระบบศาลเยาวชน และการเปิดเผยข้อมูลเด็กอาจเกี่ยวกับกฎหมายคุ้มครองเด็กด้วย ประเด็นข้อมูลเด็กในแพลตฟอร์มดูมุมต่างประเทศได้ที่ EU KIDS Act เปิดรับความเห็นถึง 26 พ.ย. 2569 ห้ามเด็กต่ำกว่า 13 ใช้โซเชียล แอปและเกมไทยที่มีผู้ใช้เด็กต้องพิสูจน์ว่าปลอดภัยตั้งแต่ออกแบบอย่างไร
แหล่งอ้างอิง
- THE STANDARD — THE STANDARD (อ่านต้นฉบับ)
- สยามรัฐ — สยามรัฐ (อ่านต้นฉบับ)
- ประมวลกฎหมายอาญา มาตรา 96, 326, 328 · พ.ร.บ.ว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ มาตรา 14(1), 16 · ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 429
- บทความที่เกี่ยวข้อง: EU ชี้ฟีด For You ของ TikTok อาจผิด DSA ดึงวัยรุ่นเข้าหลุมกระต่าย เสี่ยงปรับสูงสุด 6% พ่อแม่ไทยต้องรู้อะไร
บทความนี้เป็นการสรุปข่าวและให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หากต้องการคำปรึกษาเฉพาะกรณีของธุรกิจคุณ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
