Meta เทรน AI ด้วยเนื้อหาของคนอื่นโดยไม่ขออนุญาต กำลังถูกศาลเบรก เมื่อ 3 พฤศจิกายน 2569 (ค.ศ. 2026) ศาลแพ่งที่ 44 เซาเปาโล บราซิล มีคำสั่งคุ้มครองชั่วคราว ระงับบางส่วนของ Meta Commercial Terms ฝ่าฝืนปรับวันละ 1 ล้านเรียล เพดาน 100 ล้านเรียล ต่อจากศาลออสโลที่สั่งห้ามชั่วคราวเมื่อ 28 ตุลาคม 2569 บทความนี้เขียนให้คนโพสต์รูป คลิป รีวิว และเจ้าของเพจร้านเล็ก ๆ
ลองนึกภาพเจ้าของร้านก๋วยเตี๋ยวเรือที่ถ่ายรูปเมนูเองทุกวัน ลงทั้งเพจ Facebook และเว็บไซต์ร้าน (ตัวอย่างสมมติ) วันหนึ่งญาติส่งข้อความในกลุ่ม LINE ครอบครัวว่า “ลงเน็ตแล้วก็เป็นของสาธารณะ ใครจะเอาไปใช้ก็ได้” ข่าวรอบนี้ตอบว่าความเชื่อนี้ผิด และศาลสองประเทศเพิ่งพูดเรื่องนี้ชัดขึ้น
สรุปสั้น: ศาลบราซิลและนอร์เวย์มีคำสั่งชั่วคราวห้าม Meta บังคับใช้ข้อกำหนดที่ให้ใช้เนื้อหาสื่อ รวมถึงเทรน AI โดยไม่ได้รับอนุญาต CMA อังกฤษเปิดสอบสวน Meta จึงพักข้อกำหนดใหม่และยังไม่ประกาศวันใหม่ คำสั่งทั้งหมดยังไม่ใช่คำตัดสินสุดท้าย แต่ย้ำว่าโพสต์ลงเน็ตแล้วลิขสิทธิ์ไม่ได้หายไป
Meta เทรน AI โดนศาลสั่งอะไร เกิดอะไรขึ้น
Meta เทรน AI ด้วยเนื้อหาข่าวโดยไม่ได้รับอนุญาตไม่ได้ในบราซิลระหว่างคดี ตามคำสั่งคุ้มครองชั่วคราวของศาลเซาเปาโลที่สมาคมสื่อ 3 แห่ง (ANJ, ABERT, ANER) ยื่นขอ ศาลยังห้าม Meta บล็อก จำกัด หรือลงโทษสื่อที่ไม่ยอมรับข้อกำหนด โดยอ้างว่ามีเค้าละเมิดลิขสิทธิ์และใช้อำนาจต่อรองในสัญญาโดยมิชอบ
เรื่องนี้เป็นอัปเดตของข้อกำหนดที่เคยสรุปไว้ใน Meta แก้ข้อกำหนดทางการค้า มีผล 30 ต.ค. 2569 ขอสิทธิ์ให้บอตดึงเว็บไซต์ของธุรกิจที่ใช้ Facebook และ Business Suite ไปพัฒนาและเทรน AI เจ้าของเพจไทยต้องตัดสินใจอะไรก่อนวันมีผล และ Meta เลื่อนข้อกำหนดใหม่เป็น 20 พ.ย. 2569 แต่ยังให้ผู้ลงโฆษณารับผิดเนื้อหาที่ AI แก้เอง แบรนด์ไทยต้องเช็กอะไร
| เมื่อไร | ใคร / ที่ไหน | เกิดอะไรขึ้น |
|---|---|---|
| 28 ต.ค. 2569 | ศาลออสโล นอร์เวย์ | สั่งห้าม Meta บังคับใช้ข้อกำหนดเดียวกันชั่วคราว ตามคำขอของ NRK, Schibsted, Amedia, NTB |
| 30 ต.ค. 2569 | CMA อังกฤษ | เปิดสอบสวนตาม Competition Act 1998 เพดานค่าปรับ 10% ของรายได้ทั่วโลก ยังไม่มีคำวินิจฉัย |
| 3 พ.ย. 2569 | ศาลแพ่งที่ 44 เซาเปาโล | คำสั่งคุ้มครองชั่วคราว ปรับวันละ 1 ล้านเรียล เพดาน 100 ล้านเรียล |
| 20 พ.ย. 2569 | Meta | วันมีผลเดิมของข้อกำหนดใหม่ ถูกพักไว้ ยังไม่มีวันใหม่ |
| ยังไม่ทราบ | Meta | ยังไม่ยืนยันว่าจะอุทธรณ์คำสั่งศาลบราซิลหรือไม่ |
Meta เทรน AI กระทบคนไทยทั่วไปอย่างไร: 4 ความเชื่อผิดที่ควรเลิกเชื่อ
Meta เทรน AI เป็นเรื่องของคนทั่วไปด้วย เพราะข้อกำหนดนี้ใช้กับผู้ใช้ Facebook และ Business Suite ทั่วโลกรวมไทย ไม่ได้ใช้กับสื่อใหญ่อย่างเดียว คนที่โพสต์รูป คลิป และรีวิวทุกวันคือเจ้าของงานตัวจริง แต่หลายคนยังเชื่อผิดอยู่ 4 ข้อ
เชื่อผิด: โพสต์ลงเน็ตแล้ว ใครเอาไปเทรน AI ก็ได้
ความจริง คือ การโพสต์สาธารณะไม่ได้ยกลิขสิทธิ์ให้ใคร ศาลบราซิลเห็นว่าการใช้เนื้อหาข่าวโดยไม่ได้รับอนุญาต รวมถึงการเทรน AI มีเค้าละเมิดลิขสิทธิ์ ในไทย พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 ให้สิทธิทำซ้ำและเผยแพร่เป็นของเจ้าของงาน รูปเมนูที่คุณถ่ายเองจึงยังเป็นงานของคุณ
ความเชื่อเดียวกันนี้ผิดทั้งสองทาง ถ้าคุณหยิบรูปของคนอื่นจากเน็ตไปใช้ก็เสี่ยงเหมือนกัน หลักการเรื่องนี้อธิบายไว้ใน เอารูปจากเน็ตมาลงเว็บบริษัท ผิดลิขสิทธิ์ตรงไหน ทำอย่างไรให้ถูก
เชื่อผิด: กดยอมรับข้อกำหนดของแพลตฟอร์มแล้ว ต่อรองอะไรไม่ได้
ความจริง คือ ข้อกำหนดของแพลตฟอร์มใหญ่ก็ถูกศาลตรวจได้ ศาลบราซิลอ้างเรื่องการใช้อำนาจต่อรองในสัญญาโดยมิชอบ ส่วน CMA สอบว่า Meta ใช้อำนาจเหนือตลาดทำข้อกำหนดที่ไม่เป็นธรรมหรือไม่ ไทยมี พ.ร.บ.ว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม พ.ศ. 2540 ที่ใช้กับสัญญาสำเร็จรูปแบบนี้ได้
เชื่อผิด: ไม่กดยอมรับข้อกำหนดใหม่ เพจโดนปิดแน่
ความจริง คือ Meta พักข้อกำหนดใหม่ไว้แล้ว ข้อกำหนดเดิมยังมีผล จึงยังไม่มีอะไรใหม่ให้ต้องกดในตอนนี้ คำสั่งห้าม Meta บล็อกหรือลงโทษผู้ที่ไม่ยอมรับเป็นคำสั่งของศาลบราซิลที่คุ้มครองสื่อในคดีนั้น ไม่ได้ใช้บังคับในไทยโดยตรง
เชื่อผิด: ศาลสั่งแล้ว แปลว่า Meta แพ้คดี
ความจริง คือ ทุกอย่างยังเป็นคำสั่งชั่วคราว CMA ยังไม่มีคำวินิจฉัย และ Meta ยังไม่ยืนยันว่าจะอุทธรณ์หรือไม่ ข้อกำหนดฉบับใหม่อาจกลับมาหลัง Meta “ปรึกษาอุตสาหกรรม”
ถ้าคุณเป็นสื่อหรือแบรนด์ที่มีเว็บไซต์
สื่อ สำนักพิมพ์ และแบรนด์ไทย ยังไม่ต้องยอมรับข้อกำหนดใหม่ ควรใช้เวลาที่ได้เพิ่มมาตัดสินใจเรื่องบล็อกบอตของ Meta ด้วย robots.txt หรือ WAF เก็บหลักฐานงานที่มีลิขสิทธิ์และเนื้อหาหลัง paywall และพิจารณารวมตัวผ่านสมาคมวิชาชีพแบบที่บราซิลและนอร์เวย์ทำ ทางเลือกเรื่องบอตมีพื้นหลังใน บอตแซงคนบนเว็บแล้ว 57.4% Cloudflare ดัน Pay-per-crawl ให้ AI จ่ายค่าเข้าเว็บ เจ้าของเว็บไทยต้องคิดอะไร
เทียบกับกฎหมายไทย: Meta เทรน AI ด้วยงานของเรา เรามีสิทธิอะไรบ้าง
ถ้า Meta เทรน AI ด้วยงานของคนไทยโดยไม่ได้รับอนุญาต คนไทยไม่ต้องรอกฎหมาย AI เพราะกฎหมายที่มีอยู่ให้สิทธิไว้แล้วหลายฉบับ ทั้งสิทธิของเจ้าของงาน สิทธิไม่ถูกผูกด้วยข้อสัญญาเอาเปรียบ และสิทธิในข้อมูลส่วนบุคคลถ้าโพสต์มีหน้าคนหรือชื่อคน
| ประเด็น | ตามข่าว | กฎหมายไทย |
|---|---|---|
| งานที่โพสต์ | ศาลบราซิลเห็นเค้าละเมิดลิขสิทธิ์ | พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 สิทธิทำซ้ำและเผยแพร่เป็นของเจ้าของงาน เรียกค่าเสียหายหรือแจ้งความได้ |
| ข้อกำหนดแบบยอมหรือออก | ศาลบราซิลเห็นเค้าใช้อำนาจต่อรองโดยมิชอบ | พ.ร.บ.ว่าด้วยข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม พ.ศ. 2540 |
| อำนาจเหนือตลาด | CMA สอบ เพดานปรับ 10% ของรายได้ทั่วโลก | พ.ร.บ.การแข่งขันทางการค้า พ.ศ. 2560 ร้องเรียน กขค. ได้ |
| หน้าคนหรือชื่อคนในโพสต์ | ไม่ใช่ประเด็นหลักของคดี | PDPA ความยินยอม ม.19 ใช้ตามวัตถุประสงค์ที่แจ้ง ม.21 ขอดูหรือขอลบข้อมูลและร้องเรียน สคส. ได้ |
ช่องว่างของไทย คือ ยังไม่มีศาลไทยหรือ กขค. ออกคำสั่งเรื่องข้อกำหนดนี้ และคนตัวเล็กมักไม่มีหลักฐานว่างานเป็นของตัวเอง สิทธิตามกฎหมายจึงใช้ได้จริงเมื่อเก็บไฟล์ต้นฉบับไว้ และสื่อในบราซิลกับนอร์เวย์ใช้วิธีรวมตัวผ่านสมาคม ไม่ได้สู้คนเดียว
ถ้าไม่ทำอะไรเลย จะเสี่ยงอะไร
ถ้าไม่ทำอะไรเลย ความเสี่ยงหลักคือพิสูจน์ไม่ได้ว่างานเป็นของคุณ เมื่อวันหนึ่งเห็นงานถูกนำไปใช้
- เสียหลักฐาน ไม่มีไฟล์ต้นฉบับหรือวันที่สร้าง จะอ้างสิทธิลิขสิทธิ์ได้ยาก
- กดยอมรับโดยไม่อ่าน เมื่อ Meta ประกาศข้อกำหนดฉบับใหม่ อาจยอมให้สิทธิใช้งานมากกว่าที่ตั้งใจ
- ยึดความเชื่อผิด คิดว่าโพสต์แล้วเป็นของสาธารณะ ทั้งปล่อยงานตัวเองและหยิบงานคนอื่นโดยไม่ระวัง
คนโพสต์รูปและเจ้าของเพจควรทำอะไรตอนนี้
คนโพสต์รูป คลิป และรีวิว ทำ 4 ข้อนี้ได้เองด้วยมือถือ ก่อน Meta ประกาศข้อกำหนดฉบับใหม่
- 1. เก็บไฟล์ต้นฉบับพร้อมวันที่ สำรองรูปและคลิปตัวจริงจากมือถือขึ้นคลาวด์หรือฮาร์ดดิสก์ ไฟล์ต้นฉบับที่มีวันเวลาถ่ายคือหลักฐานความเป็นเจ้าของที่ดีที่สุด
- 2. อ่านข้อกำหนดใหม่ก่อนกดยอมรับ เมื่อ Facebook หรือ Business Suite เด้งข้อกำหนดใหม่ขึ้นมา ให้แคปหน้าจอพร้อมวันที่ และดูว่ามีคำว่าใช้เนื้อหาเพื่อพัฒนาหรือเทรน AI หรือไม่
- 3. ถ้ามีเว็บไซต์ร้าน ให้คนทำเว็บเช็กเรื่องบอต ถามว่าเว็บบล็อกบอตของ Meta ผ่าน robots.txt หรือยัง และเขียนเงื่อนไขการใช้เนื้อหาไว้ท้ายเว็บ
- 4. เจองานถูกใช้โดยไม่ขอ ให้เก็บหลักฐานทันที แคปหน้าจอ ลิงก์ และวันเวลา แล้วปรึกษาทนายความก่อนตัดสินใจเรียกค่าเสียหายหรือแจ้งความ ถ้ามีหน้าหรือชื่อของคุณ ร้องเรียน สคส. ได้ ธุรกิจที่อยากวางกติกาเรื่องนี้ทั้งองค์กรดูได้ที่ บริการวางระบบ AI Governance และ PDPA ของ Kooru
มุมมองผู้เชี่ยวชาญ
สิ่งที่ศาลสองประเทศส่งสัญญาณคือ “ยอมให้ดูดเนื้อหา ไม่งั้นเสียช่องทาง” มีเค้าเป็นข้อสัญญาที่ไม่เป็นธรรม ไม่ใช่เรื่องปกติที่ต้องจำยอม ปุ่มแชร์ไม่ใช่ปุ่มโอนลิขสิทธิ์ จุดที่คนทำเพจมักพลาดคือไม่เคยเก็บไฟล์ต้นฉบับ พอวันที่ต้องใช้สิทธิจริงกลับไม่มีอะไรยืนยัน ควรเช็กตั้งแต่ตอนนี้ว่างานที่ขายของได้ทุกชิ้นมีต้นฉบับอยู่ที่ไหน
— Phuwara Krobtaku —
LL.M. (IP & IT) | M.S. (IT) | Thai Barrister & Attorney-at-Law
ประวัติผู้เขียน · นโยบายบรรณาธิการ
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ Meta เทรน AI
Meta เอาโพสต์ Facebook ไปเทรน AI ได้ไหม
ขึ้นกับข้อกำหนดที่ผู้ใช้ยอมรับและกฎหมายของแต่ละประเทศ ศาลบราซิลเห็นว่าการใช้เนื้อหาข่าวโดยไม่ได้รับอนุญาต รวมถึงการเทรน AI มีเค้าละเมิดลิขสิทธิ์ จึงสั่งระงับไว้ชั่วคราว ในไทยยังไม่มีคำสั่งศาลเรื่องนี้ แต่เจ้าของงานยังมีสิทธิตาม พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์
ศาลบราซิลสั่ง Meta มีผลในไทยไหม
คำสั่งศาลบราซิลและศาลนอร์เวย์มีผลในประเทศนั้น ไม่ได้บังคับในไทยโดยตรง ผลที่คนไทยได้รับคือ Meta พักข้อกำหนดใหม่ที่เดิมจะมีผล 20 พฤศจิกายน 2569 และยังไม่ประกาศวันใหม่
เพจร้านเล็ก ๆ ต้องทำอะไรไหม
เพจร้านเล็กยังไม่ต้องกดอะไร เพราะข้อกำหนดเดิมยังมีผล ที่ควรทำคือเก็บไฟล์ต้นฉบับ และอ่านข้อกำหนดฉบับใหม่ให้ดีก่อนกดยอมรับเมื่อ Meta ประกาศ
โพสต์ลงเน็ตแล้ว ลิขสิทธิ์ยังเป็นของเราไหม
ยังเป็นของเจ้าของงาน การโพสต์สาธารณะไม่ได้โอนลิขสิทธิ์ให้แพลตฟอร์มหรือคนอื่น สิ่งที่เปลี่ยนได้คือสิทธิใช้งานที่คุณยอมให้ตามข้อกำหนดที่กดยอมรับ จึงต้องอ่านก่อนกด
อ่านต่อ: ความรู้ที่เกี่ยวกับเรื่องนี้
- สัญญาอนุญาตให้ใช้สิทธิในทรัพย์สินทางปัญญา ต้องมีอะไรบ้าง — ถ้าวันหนึ่งแบรนด์หรือแพลตฟอร์มขอใช้รูปหรือคลิปของคุณ หน้านี้บอกว่าควรตกลงเรื่องขอบเขตและค่าตอบแทนอย่างไร (ok.aipdpa.com)
แหล่งอ้างอิง
- O Liberal — O Liberal (อ่านต้นฉบับ)
- CMA (gov.uk) — CMA (อ่านต้นฉบับ)
- The Star (รายงานจาก Reuters/AFP) — The Star (อ่านต้นฉบับ)
บทความนี้เป็นการสรุปข่าวและให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หากต้องการคำปรึกษาเฉพาะกรณีของธุรกิจคุณ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
