คดีลิขสิทธิ์ AI คือคดีที่เจ้าของงาน เช่น สำนักพิมพ์และสื่อ ฟ้องบริษัท AI ในข้อหาละเมิดลิขสิทธิ์ ผู้ติดตามคดีรายหนึ่งนับได้ 147 คดีในสหรัฐเมื่อ 7 ตุลาคม 2569 (ค.ศ. 2026) และในคดีรวมของ OpenAI ศาลอนุญาตให้ตัดงานวิจัยเรื่องตลาดเจือจางออกจากสำนวนตามคำร้องที่โจทก์ไม่คัดค้าน บทความนี้เหมาะกับสื่อ สำนักพิมพ์ และองค์กรที่ใช้ AI สร้างเนื้อหา อ่านแล้วจะรู้ว่าคำสั่งนี้แปลว่าอะไร และไม่แปลว่าอะไร
ลองนึกภาพสำนักพิมพ์เล็กในไทย (ตัวอย่างสมมติ) ที่คิดจะเจรจากับบริษัท AI เรื่องหนังสือของตน จึงจ้างนักวิชาการทำรายงานว่ายอดขายจะตก แล้วอีกฝ่ายยกขึ้นมาว่าผู้วิจัยรับทุนจากทนายของฝ่ายเรา รายงานนั้นจะยังใช้ได้ไหม สถานการณ์แบบนี้เกิดขึ้นแล้วในคดี OpenAI ที่สหรัฐ แต่คำสั่งของศาลมีรายละเอียดที่ต้องอ่านให้ครบ
สรุปสั้น: ในคดีรวมของ OpenAI ที่ศาลแขวงนิวยอร์กใต้ ศาลอนุญาตคำร้องของ OpenAI และ Microsoft ให้ตัดงานวิจัยเรื่องตลาดเจือจางกับรายงานพยานที่อิงงานนั้นออกจากสำนวน โดยโจทก์ไม่คัดค้าน OpenAI อ้างว่าผู้เขียนรับทุน 100,000 ดอลลาร์จากสำนักงานกฎหมายฝ่ายโจทก์ แหล่งข่าวไม่ได้ระบุเหตุผลของศาล คำสั่งนี้จึงยังไม่ใช่การตัดสินว่าทฤษฎีนี้ใช้ไม่ได้ ผู้ติดตามคดีนับคดีลิขสิทธิ์ต่อบริษัท AI ในสหรัฐได้ 147 คดี
คดีลิขสิทธิ์ AI ในสหรัฐมีกี่คดี และศาลตัดงานวิจัยอะไรออกจากคดี OpenAI
ผู้ติดตามคดีรายหนึ่งนับคดีลิขสิทธิ์ต่อบริษัท AI ในสหรัฐได้ 147 คดีเมื่อ 7 ตุลาคม 2569 ส่วนในคดีรวมของ OpenAI (MDL คือการรวมคดีคล้ายกันไว้ให้ผู้พิพากษาคนเดียวดูแล) ที่ศาลแขวงนิวยอร์กใต้ ศาลอนุญาตให้ตัดงานวิจัยที่ว่า Generative AI ท่วมและทำให้ตลาดหนังสือเจือจาง ออกจากสำนวน พร้อมรายงานเพิ่มเติมของพยานผู้เชี่ยวชาญที่อิงงานนั้น และห้ามโจทก์กลุ่มอ้างงานนี้อีก
คำร้องของ OpenAI ลงวันที่ 23 กันยายน 2569 อ้างประวัติย่อ (CV) บนเว็บของผู้เขียนงานวิจัยว่าระบุว่าได้รับทุน 100,000 ดอลลาร์จาก Susman Godfrey สำนักงานกฎหมายที่เป็นทนายฝ่ายโจทก์ โจทก์ไม่คัดค้านคำร้อง และแหล่งข่าวไม่ได้ระบุว่าศาลให้เหตุผลเรื่องแหล่งทุนไว้อย่างไร ตัวเลขทุนจึงเป็นข้ออ้างของ OpenAI ไม่ใช่ข้อเท็จจริงที่ศาลวินิจฉัย
ขณะที่คดีรวมอยู่ในชั้นพิจารณาคำร้องขอให้ศาลตัดสินโดยไม่สืบพยาน (summary judgment) USA Today และ Emmerich Newspapers ก็ยื่นฟ้องเพิ่ม ทั้งสองคำฟ้องมี 3 ข้อกล่าวหา คือ ละเมิดลิขสิทธิ์ ละเมิดโดยอ้อม (vicarious) และลบข้อมูลการบริหารสิทธิ (CMI) ตาม DMCA §1202 ตัวเลขค่าเสียหายยังไม่ยืนยัน และทั้งหมดเป็นข้อกล่าวหา ยังไม่มีคำตัดสิน
| เรื่อง | วันที่รายงาน | ข้อเท็จจริงตามรายงาน |
|---|---|---|
| คำสั่งตัดงานวิจัย | 7 ต.ค. 2569 | ศาลอนุญาตตามคำร้อง OpenAI และ Microsoft ตัดงานวิจัยกับรายงานพยานที่อิงงานนั้น ห้ามโจทก์กลุ่มอ้างอีก โจทก์ไม่คัดค้าน · OpenAI อ้างว่าผู้เขียนได้ทุน 100,000 ดอลลาร์จากสำนักงานกฎหมายฝ่ายโจทก์ |
| USA Today ฟ้อง OpenAI | 8 ต.ค. 2569 | ข้อกล่าวหา 3 ข้อ คือ ละเมิดลิขสิทธิ์ ละเมิดโดยอ้อม ลบ CMI |
| Emmerich Newspapers ฟ้อง Microsoft และ OpenAI | 5 ต.ค. 2569 | ศาลแขวงมิสซิสซิปปีใต้ 3 ข้อหาเดียวกัน |
| จำนวนคดีลิขสิทธิ์ต่อบริษัท AI ในสหรัฐ | 7 ต.ค. 2569 | 147 คดี ตามแผนที่คดีของผู้ติดตามคดี ไม่ใช่สถิติทางการ |
คดีลิขสิทธิ์ AI ในสหรัฐกระทบสื่อและธุรกิจไทยอย่างไร
คดีลิขสิทธิ์ AI ในสหรัฐไม่ผูกมัดศาลไทย แต่กระทบวิธีที่สื่อ สำนักพิมพ์ และองค์กรไทยเตรียมหลักฐานและเจรจากับบริษัท AI ส่วนนี้เป็นการวิเคราะห์ของผู้เขียน
ทฤษฎีตลาดเจือจางคืออะไร และทำไมเจ้าของงานต้องใช้
ทฤษฎีตลาดเจือจางคือข้อโต้แย้งว่างานที่ AI สร้างจำนวนมากท่วมตลาดจนงานต้นฉบับมีมูลค่าลดลง เจ้าของงานใช้เป็นความเสียหายทางตลาดเพื่อสู้ข้อต่อสู้เรื่อง fair use ของบริษัท AI ศาลสหรัฐดูหลายปัจจัยว่าการใช้งานเป็น fair use หรือไม่ และหนึ่งในนั้นคือผลต่อตลาดของงานต้นฉบับ เรื่อง fair use กับการฝึก AI สรุปไว้ใน AI Training Copyright ไทย: Fair Use สหรัฐฯ กับความเสี่ยงธุรกิจไทย
คำสั่งตัดงานวิจัยแปลว่าทฤษฎีตลาดเจือจางใช้ไม่ได้ใช่หรือไม่
ไม่ใช่ เพราะข้อมูลที่มีระบุว่าศาลอนุญาตคำร้องโดยโจทก์ไม่คัดค้าน และไม่ได้ระบุเหตุผลของศาลเรื่องแหล่งทุนหรือตัวทฤษฎี ผู้เขียนจึงอ่านว่าสิ่งที่ถูกตัดคือหลักฐานชิ้นนี้ ไม่ใช่ตัวทฤษฎี ปัญหาที่ OpenAI ยกขึ้นคือความเป็นกลางของผู้เขียนงานวิจัย บทเรียนคือคดีลิขสิทธิ์ AI ชี้ขาดกันที่คุณภาพหลักฐานเรื่องความเสียหายทางตลาดมากกว่าหลักกฎหมาย
สื่อและสำนักพิมพ์ไทยที่คิดจะฟ้องหรือเจรจากับบริษัท AI ต้องเตรียมอะไร
ต้องเตรียมหลักฐานที่ตรวจแหล่งทุนได้ตั้งแต่แรก และอย่าคิดว่ากฎหมายไทยให้ข้อต่อสู้แบบเดียวกับสหรัฐ พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 ไม่มี fair use แบบสหรัฐ มีแต่ข้อยกเว้นการละเมิดลิขสิทธิ์ที่แคบกว่า เรื่องสัญญาระหว่างนักเขียนกับสำนักพิมพ์เมื่อมีดีลกับบริษัท AI อ่านต่อได้ใน ดีล Anthropic 1.5 พันล้านดอลลาร์: Authors Guild ขอสำนักพิมพ์สละส่วนแบ่งงานหมดพิมพ์ นักเขียนและสำนักพิมพ์ไทยต้องแก้สัญญาอย่างไร
ถ้าสื่อและองค์กรไทยไม่ติดตามคดีลิขสิทธิ์ AI จะเสี่ยงอะไร
ถ้าไม่ติดตาม เสี่ยง 3 อย่าง อย่างแรก หลักฐานความเสียหายที่มีปัญหาตั้งแต่ต้นทางอาจถูกตัดทิ้งก่อนได้ใช้ อย่างที่สอง เข้าใจผิดว่าแนว fair use ของสหรัฐใช้กับไทยได้ แล้วตั้งความคาดหวังในการเจรจาผิด
อย่างที่สาม องค์กรที่ใช้ ChatGPT หรือ Copilot สร้างเนื้อหาเชิงพาณิชย์ แต่ไม่ตามผล summary judgment ในคดีรวมของ OpenAI จะไม่ทันทบทวนวิธีใช้ ถ้าแนวคำตัดสินออกมาไม่เป็นใจ
สื่อ สำนักพิมพ์ และองค์กรที่ใช้ AI สร้างเนื้อหาควรทำอะไรเป็นอันดับแรก
ควรเริ่มจาก 4 เรื่องที่ไม่ต้องรอคำตัดสิน คือ เปิดเผยแหล่งทุนของหลักฐาน เก็บข้อมูลตลาดที่ตรวจย้อนหลังได้ แยกข้อกล่าวหาออกจากคำวินิจฉัยของศาล และติดตามผลคดีรวมของ OpenAI
- 1. เปิดเผยแหล่งทุนของหลักฐานตั้งแต่แรก งานวิจัย รายงานพยาน หรือข้อมูลตลาดที่จะใช้ในข้อพิพาท ต้องระบุว่าใครให้ทุน ก่อนยื่นหรือเจรจา
- 2. เก็บข้อมูลตลาดที่ตรวจย้อนหลังได้ เช่น ยอดขาย ราคา และทราฟฟิกก่อนและหลังมี AI พร้อมวิธีเก็บข้อมูลที่อธิบายได้
- 3. แยกข้อกล่าวหาออกจากคำวินิจฉัยของศาล ก่อนอ้างข่าวต่างประเทศในการเจรจาหรือแถลงข่าว ต้องรู้ว่าสิ่งที่อ้างเป็นแค่คำฟ้อง คำร้อง หรือคำสั่งศาล
- 4. ติดตามผล summary judgment ในคดีรวมของ OpenAI ถ้าองค์กรใช้ ChatGPT หรือ Copilot สร้างเนื้อหาเชิงพาณิชย์ ให้ทบทวนเงื่อนไขการใช้ผลลัพธ์เมื่อมีคำสั่งออกมา
ถ้าต้องการคนช่วยทบทวนสัญญาและแนวปฏิบัติเรื่องลิขสิทธิ์กับ AI ดูรายละเอียดได้ที่ บริการ AI Governance และ PDPA ของ Kooru หรือติดตามเรื่องลิขสิทธิ์ต่อได้ที่ หมวด Tech Law & IP
มุมมองผู้เชี่ยวชาญ
ข้อสังเกตเชิงวิชาชีพของผมคือ ข่าวนี้อย่าอ่านว่าฝั่ง OpenAI ชนะประเด็นลิขสิทธิ์ เพราะสิ่งที่ถูกตัดคือหลักฐานชิ้นเดียว ในคำสั่งที่โจทก์ไม่คัดค้าน ไม่ใช่คำวินิจฉัยเรื่อง fair use ทฤษฎีกฎหมายจะดีแค่ไหนก็ช่วยอะไรไม่ได้ ถ้าหลักฐานที่ใช้พิสูจน์เปื้อนตั้งแต่ต้นทาง จุดที่ผู้ฟ้องมักพลาดคือเตรียมทฤษฎีมาอย่างดีแต่ไม่ตรวจที่มาของหลักฐาน ควรตรวจประวัติทุนของงานวิจัยและพยานก่อนยื่นทุกครั้ง
— Phuwara Krobtaku —
LL.M. (IP & IT) | M.S. (IT) | Thai Barrister & Attorney-at-Law
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับคดีลิขสิทธิ์ AI
ศาลตัดงานวิจัยตลาดเจือจางเพราะรับทุนจากทนายโจทก์ใช่หรือไม่
ข้อมูลที่มีไม่ยืนยันแบบนั้น ศาลอนุญาตคำร้องของ OpenAI และ Microsoft โดยโจทก์ไม่คัดค้าน ส่วนทุน 100,000 ดอลลาร์จากสำนักงานกฎหมายฝ่ายโจทก์เป็นข้ออ้างของ OpenAI ที่อ้างจาก CV ของผู้เขียน และแหล่งข่าวไม่ได้ระบุเหตุผลของศาล
คดีลิขสิทธิ์ AI ในสหรัฐมีกี่คดี
ผู้ติดตามคดีรายหนึ่งนับได้ 147 คดีเมื่อ 7 ตุลาคม 2569 เป็นตัวเลขที่ผู้ติดตามคดีนับเอง ไม่ใช่สถิติทางการ
USA Today ฟ้อง OpenAI ด้วยข้อกล่าวหาอะไร
ตามรายงานเมื่อ 8 ตุลาคม 2569 คำฟ้องมี 3 ข้อกล่าวหา คือ ละเมิดลิขสิทธิ์ ละเมิดโดยอ้อม และลบข้อมูลการบริหารสิทธิ (CMI) ตาม DMCA §1202 ตัวเลขค่าเสียหายยังไม่ยืนยัน
ไทยมี fair use เหมือนสหรัฐหรือไม่
ไม่มี พ.ร.บ.ลิขสิทธิ์ พ.ศ. 2537 ของไทยไม่มี fair use แบบสหรัฐ มีแต่ข้อยกเว้นการละเมิดลิขสิทธิ์ที่แคบกว่า
แหล่งอ้างอิง
- ChatGPT Is Eating the World — (อ่านต้นฉบับ) — ChatGPT Is Eating the World: คำสั่งตัดงานวิจัย
- ChatGPT Is Eating the World — (อ่านต้นฉบับ) — ChatGPT Is Eating the World: USA Today ฟ้อง OpenAI
- ChatGPT Is Eating the World — (อ่านต้นฉบับ) — ChatGPT Is Eating the World: แผนที่คดี 147 คดี
บทความนี้เป็นการสรุปข่าวและให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หากต้องการคำปรึกษาเฉพาะกรณีของธุรกิจคุณ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
