GII 2026 คือดัชนีนวัตกรรมโลก (Global Innovation Index) ปี 2026 ของ WIPO ซึ่งจัดไทยไว้อันดับ 44 ด้วยคะแนน 37.6 ขยับขึ้นจากอันดับ 45 แต่ด้านสถาบันอยู่อันดับ 80 และดีลเงินร่วมลงทุนอยู่อันดับ 104 บทความนี้เหมาะกับ SME และสตาร์ทอัพที่ถือทรัพย์สินทางปัญญา และอยากเปลี่ยนสิ่งที่ยื่นจดไว้ให้เป็นรายได้หรือเงินลงทุน
ลองนึกภาพโรงงานขนาดกลางที่ยื่นอนุสิทธิบัตรไว้สิบกว่าฉบับ ใบรับรองใส่กรอบแขวนผนังสวยงาม แต่วันที่นักลงทุนมาขอดูว่าฉบับไหนทำเงินได้ กลับไม่มีใครตอบได้ ตัวเลขใน GII 2026 สะท้อนภาพนี้ในระดับประเทศ
สรุปสั้น: GII 2026 จัดไทยอันดับ 44 และอันดับ 4 ของอาเซียน จุดแข็งคือส่งออกสินค้าไฮเทคอันดับ 8 สินค้าสร้างสรรค์อันดับ 6 และยื่นอนุสิทธิบัตรติดอันดับ 5 ของโลก 3 ปีติด แต่ด้านสถาบันอยู่อันดับ 80 และดีลเงินร่วมลงทุนอันดับ 104 พูดง่าย ๆ คือไทยยื่นจดทรัพย์สินทางปัญญาเก่ง แต่ยังเปลี่ยนเป็นเงินลงทุนได้น้อย SME และสตาร์ทอัพจึงควรทำ IP audit เพื่อแยกว่าทรัพย์สินไหนสร้างรายได้หรือดึงนักลงทุนได้จริง
ดัชนีนวัตกรรมโลก GII 2026 คืออะไร ไทยได้อันดับเท่าไร
ดัชนีนวัตกรรมโลก GII 2026 คือการจัดอันดับความสามารถด้านนวัตกรรมของประเทศต่าง ๆ โดยองค์การทรัพย์สินทางปัญญาโลก (WIPO) ปีนี้ไทยอยู่อันดับ 44 ด้วยคะแนน 37.6 ขึ้นจากอันดับ 45 ในปี 2025 และเป็นอันดับ 4 ของอาเซียน รองจากสิงคโปร์ (5) มาเลเซีย (34) และเวียดนาม (43)
ฐานเศรษฐกิจรายงานว่าด้านที่อ่อนที่สุดของไทยคือสถาบัน (institutions) อันดับ 80 และทุนมนุษย์และการวิจัยอันดับ 55 ส่วนตัวชี้วัดย่อยที่น่ากังวลคือดีลเงินร่วมลงทุนอันดับ 104 และสัดส่วนการจ้างงานที่ใช้ความรู้เข้มข้นอันดับ 91
| ตัวชี้วัด | อันดับของไทยใน GII 2026 |
|---|---|
| อันดับรวม | 44 (37.6 คะแนน) · อันดับ 4 ของอาเซียน |
| ด้านสถาบัน | 80 |
| ทุนมนุษย์และการวิจัย | 55 |
| ดีลเงินร่วมลงทุน / การจ้างงานที่ใช้ความรู้เข้มข้น | 104 / 91 |
| จุดแข็ง | ส่งออกสินค้าไฮเทค 8 · สินค้าสร้างสรรค์ 6 · ยื่นอนุสิทธิบัตรอันดับ 5 ของโลก 3 ปีติด (ตามกรมทรัพย์สินทางปัญญา) |
GII 2026 กระทบธุรกิจไทยอย่างไร
GII 2026 ไม่ได้เป็นกฎหมายที่บังคับใคร แต่ตัวเลขบอกว่านักลงทุนมองไทยอย่างไร และธุรกิจไทยควรปรับตรงไหนเพื่อดึงเงินลงทุน ส่วนนี้เป็นการวิเคราะห์ของผู้เขียนจากข้อเท็จจริงในข่าว แยกตามกลุ่ม
ทำไมคะแนนด้านสถาบันต่ำถึงเกี่ยวกับกฎหมาย
คะแนนด้านสถาบันต่ำสะท้อนความไม่แน่นอนของกฎหมายและการกำกับดูแล ซึ่งนักลงทุนใช้ประเมินความเสี่ยงก่อนวางเงิน ประเด็นนี้เชื่อมกับร่าง พ.ร.บ. AI และร่าง พ.ร.บ.ธุรกรรมทางอิเล็กทรอนิกส์ที่กำลังเดินหน้า ผู้เขียนมองว่ากฎหมายดิจิทัลที่ชัดเจนและคาดเดาได้ ช่วยลดต้นทุนการประเมินความเสี่ยงของนักลงทุนได้โดยตรง
SME และสตาร์ทอัพที่ยื่นอนุสิทธิบัตรเยอะต้องทำอะไร
SME และสตาร์ทอัพที่ยื่นอนุสิทธิบัตรเยอะแต่ไม่ได้นำไปทำรายได้ ควรจัดพอร์ตทรัพย์สินทางปัญญาให้พร้อมสำหรับไลเซนส์และการระดมทุน อันดับ 5 ของโลกด้านการยื่นอนุสิทธิบัตรบอกว่าคนไทยประดิษฐ์เก่ง แต่ดีลเงินร่วมลงทุนอันดับ 104 บอกว่าการประดิษฐ์ยังไม่กลายเป็นเงิน
ตัวอย่างสมมติ: บริษัทอุปกรณ์การเกษตรมีอนุสิทธิบัตร 12 ฉบับ แต่มีแค่ 3 ฉบับที่อยู่ในสินค้าที่ขายจริง ถ้าแยกให้ชัด บริษัทจะรู้ว่าฉบับไหนควรต่ออายุ ฉบับไหนควรไลเซนส์ให้คนอื่น และฉบับไหนควรปล่อย
ดีลเงินร่วมลงทุนต่ำเกี่ยวกับ due diligence อย่างไร
ดีลเงินร่วมลงทุนต่ำเชื่อมกับความพร้อมด้าน due diligence ของสตาร์ทอัพไทย นักลงทุนต้องตรวจว่าทรัพย์สินทางปัญญาเป็นของบริษัทจริง ไม่ติดสิทธิของพนักงานหรือผู้รับจ้าง ถ้าเอกสารไม่พร้อม ดีลจะช้าหรือหลุด อ่านการเตรียมตัวเพิ่มเติมได้ใน Due Diligence สตาร์ทอัพ: เงินทุน SEA ครึ่งแรกปี 2569 แตะ 7,250 ล้านดอลลาร์ แต่ไทยได้แค่ 130 ล้าน ต้องเตรียมอะไรก่อนระดมทุน
ภาครัฐจะทำอะไรต่อ
กรมทรัพย์สินทางปัญญาประกาศว่าจะร่วมกับสำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (NIA) และผู้เชี่ยวชาญ WIPO ผลักดันให้ทรัพย์สินทางปัญญาถูกนำไปใช้เชิงพาณิชย์มากขึ้น ธุรกิจที่จัดพอร์ตไว้พร้อมจะได้ประโยชน์จากโครงการเหล่านี้ก่อน
ถ้าไม่ทำอะไรเลย จะเสี่ยงอะไร
ถ้า SME และสตาร์ทอัพไม่ทำอะไรเลย ความเสี่ยงแรกคือจ่ายค่าธรรมเนียมรักษาสิทธิ์ให้ทรัพย์สินทางปัญญาที่ไม่สร้างรายได้ไปเรื่อย ๆ ความเสี่ยงที่สองคือพลาดดีลระดมทุนเพราะเอกสารสิทธิ์ไม่พร้อมตอนนักลงทุนตรวจ ความเสี่ยงที่สามคือไม่รู้ว่าทรัพย์สินชิ้นไหนมีค่า จนถูกคนอื่นนำไปใช้โดยไม่ได้อะไรกลับมา
SME และสตาร์ทอัพที่ถือทรัพย์สินทางปัญญาควรทำอะไรตอนนี้
SME และสตาร์ทอัพควรเริ่มจากทำ IP audit แยกว่าอนุสิทธิบัตรหรือเครื่องหมายใดสร้างรายได้หรือดึงนักลงทุนได้จริง แล้วจัดเอกสารให้พร้อมสำหรับการตรวจ งานเหล่านี้ตอบโจทย์ที่ GII 2026 ชี้ไว้ คือการเปลี่ยนสิ่งที่ยื่นจดให้เป็นเงิน
- 1. ทำ IP audit ทั้งพอร์ต ระบุทุกอนุสิทธิบัตร สิทธิบัตร เครื่องหมายการค้า และลิขสิทธิ์ พร้อมเจ้าของและวันหมดอายุ
- 2. แยกทรัพย์สินที่สร้างรายได้ออกจากทรัพย์สินที่ไม่ได้ใช้ ฉบับที่ไม่ได้ใช้ ให้ตัดสินใจว่าจะไลเซนส์ ขาย หรือปล่อย
- 3. ตรวจความเป็นเจ้าของสิทธิ์ เช็กสัญญาจ้างพนักงานและผู้รับจ้างว่าสิทธิในผลงานเป็นของบริษัทจริง
- 4. เตรียมชุดเอกสาร due diligence ด้านทรัพย์สินทางปัญญา รวมเอกสารสิทธิ์ สัญญา และหลักฐานการใช้งานไว้ในที่เดียว พร้อมส่งให้นักลงทุน
ถ้าต้องการคนช่วยวางระบบกำกับดูแลด้านกฎหมายเทคโนโลยี ดูรายละเอียดได้ที่ บริการ AI Governance และ PDPA ของ Kooru และอ่านประเด็นทรัพย์สินทางปัญญาอื่น ๆ ได้ที่ หมวด Tech Law & IP
มุมมองผู้เชี่ยวชาญ
ข้อสังเกตจากงานด้านทรัพย์สินทางปัญญาคือ ผู้ประกอบการไทยจำนวนมากยื่นจดเพราะอยากได้ใบรับรอง ไม่ได้วางแผนว่าจะเอาไปทำเงินอย่างไร ใบอนุสิทธิบัตรบนผนังไม่ใช่ทรัพย์สิน จนกว่าจะมีคนยอมจ่ายเงินเพื่อใช้มัน อันดับ 44 เป็นข่าวดี แต่อันดับ 80 ด้านสถาบันและอันดับ 104 ด้านเงินร่วมลงทุนคือการบ้านจริง ทั้งของรัฐที่ต้องทำกฎหมายให้ชัด และของธุรกิจที่ต้องจัดบ้านตัวเองให้นักลงทุนตรวจได้
— Phuwara Krobtaku —
LL.M. (IP & IT) | M.S. (IT) | Thai Barrister & Attorney-at-Law
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ GII 2026
ไทยได้อันดับเท่าไรใน GII 2026
ไทยได้อันดับ 44 ใน GII 2026 ด้วยคะแนน 37.6 ขึ้นจากอันดับ 45 ในปี 2025 และเป็นอันดับ 4 ของอาเซียน รองจากสิงคโปร์ มาเลเซีย และเวียดนาม
จุดอ่อนของไทยใน GII 2026 คืออะไร
จุดอ่อนหลักของไทยใน GII 2026 คือด้านสถาบันอันดับ 80 ทุนมนุษย์และการวิจัยอันดับ 55 ดีลเงินร่วมลงทุนอันดับ 104 และสัดส่วนการจ้างงานที่ใช้ความรู้เข้มข้นอันดับ 91
อนุสิทธิบัตรต่างจากสิทธิบัตรอย่างไร
อนุสิทธิบัตรคุ้มครองการประดิษฐ์ที่ไม่ซับซ้อนเท่าสิทธิบัตร ยื่นง่ายกว่าและได้เร็วกว่า กรมทรัพย์สินทางปัญญาระบุว่าไทยยื่นอนุสิทธิบัตรติดอันดับ 5 ของโลกต่อเนื่อง 3 ปี
IP audit ช่วยเรื่องระดมทุนอย่างไร
IP audit ช่วยให้บริษัทรู้ว่าทรัพย์สินทางปัญญาชิ้นไหนสร้างรายได้และเป็นของบริษัทจริง ซึ่งเป็นสิ่งที่นักลงทุนตรวจในขั้น due diligence ถ้าเอกสารพร้อม ดีลจะเดินเร็วขึ้นและต่อรองได้ดีขึ้น
แหล่งอ้างอิง
- ฐานเศรษฐกิจ — (อ่านต้นฉบับ) — อ่านที่ฐานเศรษฐกิจ
- ThaiPR (กรมทรัพย์สินทางปัญญา) — (อ่านต้นฉบับ) — อ่านข่าวประชาสัมพันธ์ที่ ThaiPR
อ่านหลักการคัดเลือกและตรวจสอบข่าวของเราได้ที่ นโยบายบรรณาธิการ
บทความนี้เป็นการสรุปข่าวและให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หากต้องการคำปรึกษาเฉพาะกรณีของธุรกิจคุณ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
