บทนำ
ข่าว Data Center ส่วนใหญ่มักเล่าเรื่องการลงทุน เงินจำนวนมหาศาล หรือการที่ไทยต้องการเป็นศูนย์กลาง Cloud และ AI ของภูมิภาค แต่ประกาศล่าสุดของรัฐบาลมีรายละเอียดที่น่าสนใจกว่านั้น
เมื่อวันที่ 14 สิงหาคม 2569 ราชกิจจานุเบกษาเผยแพร่ ระเบียบสำนักนายกรัฐมนตรี ว่าด้วยคณะกรรมการนโยบายการประกอบกิจการดาต้าเซ็นเตอร์ พ.ศ. 2569 โดยให้มีคณะกรรมการระดับนโยบายเข้ามาศึกษา ประเมินผลกระทบ และเสนอมาตรฐานหรือกรอบปฏิบัติต่อคณะรัฐมนตรี
สิ่งที่น่าจับตาจึงไม่ใช่แค่ “มีบอร์ดใหม่” แต่คือรัฐบาลกำลังส่งสัญญาณว่า Data Center ต่อจากนี้ไม่ใช่เรื่องของธุรกิจไอทีเพียงอย่างเดียว เพราะมันเกี่ยวกับทั้งไฟฟ้า น้ำ พื้นที่ตั้ง ความปลอดภัย สิ่งแวดล้อม และข้อมูลของประเทศในเวลาเดียวกัน
“Data Center กำลังเปลี่ยนจากเรื่องของเซิร์ฟเวอร์ ให้กลายเป็นเรื่องของยุทธศาสตร์ประเทศ”
และสำหรับภาคธุรกิจ นี่อาจเป็นการเปลี่ยนเกมที่สำคัญกว่าการตั้งคณะกรรมการเสียอีก
สิ่งที่กฎใหม่กำลังบอกเรา
คณะกรรมการชุดใหม่นี้ไม่ได้มีหน้าที่เพียงส่งเสริมธุรกิจ Data Center แต่ถูกวางให้เป็นกลไกประสานหลายหน่วยงาน ทั้งดิจิทัล พลังงาน มหาดไทย การเงิน เกษตร ทรัพยากรน้ำ อุตสาหกรรม การลงทุน และกิจการโทรคมนาคม เป็นต้น
ระเบียบกำหนดให้คณะกรรมการสามารถเสนอ นโยบาย มาตรฐาน และกรอบการปฏิบัติ สำหรับหน่วยงานรัฐที่เกี่ยวข้องกับการอนุมัติ อนุญาต การส่งเสริมการลงทุน และการให้บริการแก่ธุรกิจ Data Center ต่อ ครม. ได้ รวมทั้งติดตามและประเมินผลกระทบของกิจการนี้ด้วย
ประเด็นที่น่าสนใจที่สุดอยู่ในขอบเขตของนโยบายที่ต้องพิจารณา ไม่ได้มีเพียงเรื่อง “ลงทุนได้หรือไม่ได้”
แต่ครอบคลุมถึงการใช้พลังงานสะอาด ความมั่นคงด้านพลังงาน ราคาพลังงานที่เป็นธรรม การจัดสรรน้ำ ผังเมือง ความปลอดภัยจากอัคคีภัย ผลกระทบต่อชุมชน สิ่งแวดล้อม เป้าหมายความเป็นกลางทางคาร์บอน และ การรักษาอธิปไตยด้านข้อมูลของประเทศ นี่คือส่วนที่ผู้บริหารองค์กรควรหยุดอ่านเป็นพิเศษ
“Data Sovereignty” กำลังถูกนำมาคิดร่วมกับเรื่องไฟฟ้าและน้ำ
ในอดีต การคุยเรื่องข้อมูลขององค์กรอาจอยู่ในห้องประชุมของฝ่าย IT, Legal, Security หรือ DPO แต่แนวคิดในประกาศฉบับนี้กำลังพาเรื่องดังกล่าวไปอีกระดับ
เมื่อ Data Sovereignty ถูกวางคู่กับความมั่นคงทางพลังงาน ทรัพยากรน้ำ และโครงสร้างพื้นฐาน นั่นหมายความว่า “ข้อมูลอยู่ที่ไหน” เริ่มมีความหมายในระดับนโยบายเศรษฐกิจและโครงสร้างพื้นฐานของประเทศ ไม่ใช่เพียงเรื่อง Privacy Compliance เท่านั้น
“ในโลก AI ที่สำคัญไม่ใช่แค่ใครเป็นเจ้าของโมเดล แต่คือ ข้อมูลสำคัญของประเทศถูกประมวลผลที่ไหน และอยู่ภายใต้การควบคุมของใคร”
จุดนี้มีนัยสำคัญมากสำหรับประเทศไทย เพราะการเติบโตของ AI ทำให้ความต้องการ Compute เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว และ Compute จำนวนมากต้องพึ่ง Data Center
ดังนั้น ถ้าไทยต้องการเป็นฐาน AI ของภูมิภาค การมี Data Center อย่างเดียวไม่พอ ไทยต้องตอบให้ได้ด้วยว่า Data Center เหล่านั้นจะใช้ทรัพยากรของประเทศอย่างไร และ ข้อมูลสำคัญที่ไหลผ่านระบบจะอยู่ภายใต้เงื่อนไขแบบไหน
ผลกระทบต่อธุรกิจในประเทศไทย
ผลกระทบที่เห็นได้ก่อนอาจไม่ใช่ “ค่าปรับ” หรือข้อห้ามตาม PDPA แต่เป็น ต้นทุนและเงื่อนไขในการดำเนินธุรกิจที่อาจเปลี่ยนไป
สำหรับผู้ให้บริการ Data Center สิ่งที่ต้องจับตาคือการที่นโยบายในอนาคตอาจเชื่อมเรื่องการลงทุนเข้ากับความพร้อมของโครงสร้างพื้นฐาน เช่น กำลังไฟฟ้า การใช้น้ำ ผังเมือง มาตรฐานความปลอดภัย และผลกระทบต่อชุมชน เมื่อรัฐนำเรื่องเหล่านี้มาพิจารณาร่วมกัน การตัดสินใจเลือกสถานที่ตั้ง Data Center จะไม่ใช่เพียงเรื่อง “ที่ดินถูกและใกล้เครือข่าย” อีกต่อไป แต่ต้องมองถึงความสามารถในการรองรับโครงสร้างพื้นฐานในระยะยาวด้วย
สำหรับผู้ซื้อบริการ Cloud และ AI ประเด็นสำคัญคือ สัญญากับผู้ให้บริการอาจต้องถูกมองใหม่ โดยเฉพาะองค์กรที่มีข้อมูลสำคัญ ข้อมูลลูกค้า ข้อมูลทางการเงิน หรือ ข้อมูลที่มีผลต่อการดำเนินธุรกิจ หากประเทศไทยกำหนดมาตรฐานหรือกรอบด้าน Data Sovereignty เพิ่มขึ้นในอนาคต ผู้ซื้อบริการอาจต้องรู้มากกว่าว่า “ข้อมูลเก็บบน Cloud หรือไม่” แต่ต้องรู้ว่าเก็บที่ใด สำรองไว้ที่ใด ใครสามารถเข้าถึงได้ และมีการย้ายหรือประมวลผลข้อมูลออกนอกประเทศหรือไม่
ผลกระทบอีกชั้นหนึ่งคือ ต้นทุน หากต้นทุนไฟฟ้า น้ำ การสำรองระบบ หรือข้อกำหนดด้านสิ่งแวดล้อมเพิ่มขึ้น ต้นทุนดังกล่าวย่อมมีโอกาสสะท้อนกลับมายังราคาบริการ Cloud, Hosting และ AI Infrastructure ซึ่งท้ายที่สุดอาจกระทบตั้งแต่บริษัทขนาดใหญ่ไปจนถึง SME ที่ใช้บริการ Cloud รายเดือน
ในทางกลับกัน หากรัฐวางมาตรฐานได้ดี การกำกับเรื่องนี้อาจสร้างข้อได้เปรียบให้ประเทศไทย เพราะลูกค้าต่างประเทศอาจมองไทยไม่ใช่แค่ประเทศที่มี Data Center แต่เป็นประเทศที่มี โครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลที่มีมาตรฐานด้านพลังงาน ความปลอดภัย สิ่งแวดล้อม และ Data Sovereignty ครบขึ้น
ดังนั้น สำหรับภาคธุรกิจ สิ่งที่ควรเตรียมไม่ใช่การรอกฎหมายใหม่ออกมาแล้วค่อยแก้สัญญา แต่คือ การเริ่มทำ Infrastructure + Data Governance Review ตั้งแต่ตอนนี้
สิ่งที่ควรทำต่อ
- สำรวจว่า Data สำคัญขององค์กรอยู่ที่ไหน — ตรวจ Cloud Region, Backup Region และสถานที่ประมวลผลข้อมูลจริง ไม่ใช่ดูเพียงชื่อผู้ให้บริการ
- ทบทวนสัญญา Cloud / AI Vendor — ตรวจเงื่อนไข Data Residency, Data Transfer, Sub-processor, Backup และสิทธิในการเปลี่ยนหรือย้ายโครงสร้างพื้นฐาน
- แยกข้อมูลตามระดับความสำคัญ — อย่าปล่อยให้ข้อมูลทุกประเภทใช้สถาปัตยกรรม Cloud แบบเดียวกัน
- สำหรับผู้ลงทุน Data Center ให้ติดตามนโยบายแบบข้ามหน่วยงาน — โดยเฉพาะไฟฟ้า น้ำ ผังเมือง สิ่งแวดล้อม และมาตรฐานความปลอดภัย ไม่ควรดูเฉพาะมาตรการส่งเสริมการลงทุน
- ให้ฝ่าย IT, Security, Legal และ DPO คุยกันเรื่องเดียวกัน — เพราะ Data Sovereignty ไม่ใช่โจทย์ของฝ่ายใดฝ่ายหนึ่งอีกต่อไป
มุมมองผู้เชี่ยวชาญ
ระเบียบฉบับนี้ยังไม่ได้หมายความว่าธุรกิจทุกแห่งต้องย้ายข้อมูลมาเก็บในประเทศไทยทันที และไม่ควรตีความว่าเป็นข้อกำหนดใหม่ที่ทำให้ทุกองค์กรต้องเปลี่ยนระบบในวันพรุ่งนี้
สิ่งที่เกิดขึ้นตอนนี้คือ รัฐกำลังสร้างกลไกนโยบายเพื่อจัดการ Data Center ในฐานะโครงสร้างพื้นฐานที่มีผลต่อประเทศหลายด้านพร้อมกัน และนั่นทำให้คำถามของผู้บริหารเปลี่ยนจาก “Cloud ของเราเร็วและถูกหรือไม่?” ไปเป็น
“โครงสร้างพื้นฐานที่ธุรกิจของเราใช้ จะยังตอบโจทย์กฎหมาย ความเสี่ยง และยุทธศาสตร์ข้อมูลของไทยในอีก 3–5 ปีหรือไม่?” คำถามนี้ต่างหากที่ควรเริ่มถามตั้งแต่วันนี้
— Phuwara Krobtaku —
LL.M. (IP & IT) | M.S. (IT) | เนติบัณฑิต & ทนายความ
แหล่งอ้างอิง
มติชน — “ราชกิจจาฯ ประกาศตั้ง ‘บอร์ดดาต้าเซ็นเตอร์’ วางมาตรฐาน-ส่งเสริมลงทุน คุมผลกระทบไฟฟ้า-น้ำ” เผยแพร่ 14 สิงหาคม 2569 โดยข่าวระบุว่าอ้างอิงประกาศราชกิจจานุเบกษาโดยตรง
