แอปเงินกู้เถื่อนเอารายชื่อไปทวงหนี้ประจาน ผิดไหม แล้วไม่จ่ายคืนได้ไหม

แอปเงินกู้เถื่อนที่เอารายชื่อและรูปในมือถือไปโทรหาคนรอบตัวหรือโพสต์ประจานลูกหนี้ ทำแบบนั้นไม่ได้ และเสี่ยงผิดกฎหมายหลายฉบับพร้อมกัน แม้ผู้กู้จะเคยกด “อนุญาต” ในแอปแล้วก็ตาม แต่คำตอบอีกครึ่งที่คนไม่ค่อยอยากได้ยินคือ การถูกประจานไม่ได้ทำให้หนี้หายทั้งก้อน บทความนี้แยกให้ผู้กู้และคนในรายชื่อเห็นว่าส่วนไหนยังต้องคืน ส่วนไหนเรียกไม่ได้ และต้องแจ้งที่ไหน

ลองนึกภาพพนักงานร้านสะดวกซื้อคนหนึ่ง (ตัวอย่างสมมติ) กู้ผ่านแอป 10,000 บาท แต่เงินเข้าบัญชีจริง 6,000 บาท ต้องคืนเต็มภายใน 7 วัน พอจ่ายช้าวันเดียว หัวหน้างานและเพื่อนในกลุ่ม LINE ก็ได้ข้อความว่าเขา “โกงหนี้” พร้อมรูปของเขาเอง ตัวเลขหักค่าบริการแบบนี้คือตัวอย่างที่ DroidSans ยกไว้

สรุปสั้น: การโทรหาคนในรายชื่อเพื่อบอกว่าใครเป็นหนี้ หรือโพสต์ประจานลูกหนี้ เป็นพฤติกรรมที่ พ.ร.บ.การทวงถามหนี้ พ.ศ. 2558 ห้ามไว้ และการใช้เบอร์ของคนที่ไม่เคยยินยอมขัดกับหลัก PDPA ส่วนหนี้ หลักทั่วไปคือดอกเบี้ยเกินกฎหมายเรียกไม่ได้ แต่ต้นเงินที่ได้รับจริงยังต้องคืน ณ 13 พฤศจิกายน 2569 DSI ระบุว่ามีผู้ได้รับอนุญาตสินเชื่อส่วนบุคคลดิจิทัลจาก ธปท. เพียง 8 ราย

แอปเงินกู้เถื่อนเอารายชื่อไปทวงหนี้ประจาน ผิดกฎหมายไหม

ผิด แอปเงินกู้เถื่อนที่เอาเบอร์ในรายชื่อไปโทรบอกคนอื่นว่าผู้กู้เป็นหนี้ หรือโพสต์รูปผู้กู้ให้อับอาย เข้าข่ายฝ่าฝืนกฎหมายอย่างน้อย 3 ด้าน คือ กฎหมายทวงถามหนี้ กฎหมายคุ้มครองข้อมูลส่วนบุคคล และอาจเข้าข่ายหมิ่นประมาทตามประมวลกฎหมายอาญา

พ.ร.บ.การทวงถามหนี้ พ.ศ. 2558 วางหลักว่าผู้ทวงถามหนี้ติดต่อบุคคลอื่นได้เพื่อสอบถามที่อยู่ของลูกหนี้เท่านั้น ห้ามบอกบุคคลอื่นว่าลูกหนี้เป็นหนี้ และห้ามข่มขู่ ใช้ถ้อยคำดูหมิ่น หรือทำให้ลูกหนี้เสียชื่อเสียง แอปเงินกู้เถื่อนไม่ได้รับยกเว้นเพราะตัวเองอยู่นอกระบบ

ทำไมคนถามเรื่องแอปเงินกู้เถื่อนตอนนี้

คนถามเรื่องแอปเงินกู้เถื่อนเพราะเมื่อ 13 พฤศจิกายน 2569 กรมสอบสวนคดีพิเศษ (DSI) กองคดีคุ้มครองผู้บริโภค ทำหนังสือถึงผู้แทน Google ประเทศไทย และบริษัท แอปเปิล เซาท์ เอเชีย (ประเทศไทย) จำกัด ให้ถอดแอปที่ไม่ใช่ของผู้ได้รับอนุญาต และจะพิจารณาดำเนินการตาม พ.ร.บ.การสอบสวนคดีพิเศษ พ.ศ. 2547 ตามประกาศของ DSI บนเว็บไซต์ dsi.go.th

ต้นกระแสคืออินฟลูเอนเซอร์สายฟุตบอลรายหนึ่งเปิดเผยว่าเสียเงินให้แอปเงินกู้เถื่อนเกือบ 2 ล้านบาท ตามที่สื่อรายงาน

กดอนุญาตให้แอปเงินกู้เถื่อนเข้าถึงรายชื่อแล้ว ถือว่ายินยอมตาม PDPA หรือยัง

ยังไม่ใช่ความยินยอมที่ใช้อ้างได้ การกด “อนุญาต” ให้แอปเงินกู้เถื่อนเข้าถึงรายชื่อ มีปัญหา 2 ชั้น ชั้นแรก PDPA มาตรา 19 วางหลักว่าความยินยอมต้องให้อย่างอิสระ และไม่ควรถูกผูกเป็นเงื่อนไขของสัญญาเกินกว่าที่จำเป็น การบังคับว่า “ไม่ให้รายชื่อ ไม่ให้กู้” จึงอ่อนมากในทางกฎหมาย

ชั้นที่สองซึ่งคนส่วนใหญ่ไม่รู้ คือเบอร์โทรในรายชื่อเป็นข้อมูลส่วนบุคคลของคนอื่น ไม่ใช่ของผู้กู้ ผู้กู้ไม่มีอำนาจยินยอมแทนเพื่อน แม่ หรือหัวหน้างาน และ PDPA มาตรา 21 ยังกำหนดให้ใช้ข้อมูลตามวัตถุประสงค์ที่แจ้งไว้ การเอาเบอร์ไปประจานไม่ใช่วัตถุประสงค์ที่ชอบด้วยกฎหมายข้อใดเลย

อ่านแบบนักกฎหมาย: ถ้าต้องตรวจเรื่องนี้ ให้เปิดหน้าขอสิทธิ์ (permission) ในตั้งค่ามือถือก่อน ดูว่าแอปขอสิทธิ์ “รายชื่อ” “รูปภาพ” “SMS” หรือไม่ แล้วเปิดนโยบายความเป็นส่วนตัวของแอปดูคำว่า “บุคคลอ้างอิง” หรือ “ติดต่อบุคคลที่สาม” ถ้าไม่มีนโยบายหรือไม่มีชื่อบริษัทเลย นั่นคือหลักฐานว่าแอปไม่ได้ทำตาม PDPA ตั้งแต่ต้น ความเสี่ยงที่ข้อมูลในมือถือเราไปอยู่ในมือคนอื่นเคยสรุปไว้ใน ทำไมมิจฉาชีพรู้ข้อมูลเรา สคส. เจอข้อมูล 2.9 หมื่นรายในคอมสแกมเมอร์

ไม่จ่ายแอปเงินกู้เถื่อนเลยได้ไหม ต้นเงินกับดอกเบี้ยต่างกันอย่างไร

ไม่ควรเหมาว่าไม่ต้องจ่ายเลย หลักทั่วไปคือดอกเบี้ยส่วนที่เกินกฎหมายเรียกไม่ได้ แต่ต้นเงินที่ผู้กู้ได้รับจริงยังเป็นหนี้ที่ต้องคืน ความผิดของเจ้าหนี้ไม่ได้ลบข้อเท็จจริงว่ามีเงินโอนเข้าบัญชีผู้กู้

เรื่องที่คนเข้าใจผิดบ่อย: เชื่อว่า “แอปเถื่อน = หนี้โมฆะทั้งหมด ไม่ต้องคืนสักบาท” ความจริงคือกฎหมายแยกดอกเบี้ยออกจากต้นเงิน ประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์วางเพดานดอกเบี้ยเงินกู้ทั่วไปไว้ที่ร้อยละ 15 ต่อปี สำหรับผู้ให้กู้ที่ไม่ได้รับอนุญาตเป็นพิเศษ และ พ.ร.บ.ห้ามเรียกดอกเบี้ยเกินอัตรา พ.ศ. 2560 ทำให้การเรียกดอกเบี้ยเกินอัตราเป็นความผิดอาญาของผู้ให้กู้เอง ผลทางแพ่งของดอกเบี้ยส่วนเกินจะเป็นอย่างไรในแต่ละคดี ขึ้นกับข้อเท็จจริงและแนวคำพิพากษา

ตัวเลขที่ควรหยุดอ่านคือ “กู้ 10,000 ได้จริง 6,000” ความเห็นของผู้เขียนคือ 4,000 บาทที่ถูกหักตั้งแต่วันแรกมีลักษณะเป็นดอกเบี้ยแฝง ผู้กู้จึงควรเก็บสลิปยอดที่ได้รับจริง เพราะเป็นตัวเลขต้นเงินที่ยกขึ้นต่อสู้ได้ เหมือนใบเสร็จร้านอาหารที่บวกราคาเกินจริง ลูกค้ายังต้องจ่ายค่าอาหารที่กิน แต่ไม่ใช่ส่วนที่บวกเกิน

เทียบกับกฎหมายไทย: แอปเงินกู้เถื่อนต่างจากผู้ให้กู้ที่ได้รับอนุญาตอย่างไร

แอปเงินกู้เถื่อนต่างจากผู้ให้กู้ในระบบตรงที่ไม่มีหน่วยงานใดกำกับดอกเบี้ย วิธีทวงหนี้ และการใช้ข้อมูล แต่กฎหมายไทยยังใช้บังคับกับพฤติกรรมเหล่านี้ทุกข้อ

ช่องว่างของไทยไม่ได้อยู่ที่ตัวกฎหมาย แต่อยู่ที่การบังคับใช้กับผู้ให้กู้ที่ไม่มีตัวตนในไทย การให้สโตร์แอปถอดออกตามรายชื่อของ ธปท. จึงเป็นการตัดช่องทางแทนการไล่ตามตัวผู้ให้กู้

ถ้าไม่ทำอะไรเลย จะเสี่ยงอะไร

ถ้าผู้กู้แอปเงินกู้เถื่อนเงียบและจ่ายตามที่แอปเรียกทุกครั้ง ความเสียหายมักไม่หยุดที่ยอดแรก

• เสี่ยงหนี้งอก กู้รอบใหม่ปิดรอบเก่า ยอดโตเร็วกว่าต้นเงินจริงหลายเท่า
• เสี่ยงข้อมูลถูกใช้ซ้ำ รายชื่อและรูปที่ถูกเก็บไปอาจถูกขายต่อ
• เสี่ยงเสียหลักฐาน โพสต์ประจานถูกลบทีหลัง แจ้งความยากขึ้น

โดนแอปเงินกู้เถื่อนทวงหนี้ประจาน ควรทำอะไรทีละขั้น

ทำตามทีละขั้น เรียงจากสิ่งที่ต้องทำก่อนหลักฐานหาย

• 1. แคปหน้าจอทุกอย่างก่อนบล็อก ข้อความทวงหนี้ เบอร์ที่โทรมา โพสต์ประจาน และข้อความที่คนในรายชื่อได้รับ
• 2. เก็บสลิปยอดเงินที่ได้รับจริง และสลิปทุกครั้งที่จ่ายคืน เพื่อแยกต้นเงินออกจากยอดที่แอปเรียก
• 3. เช็กชื่อผู้ให้กู้กับ ธปท. ใช้หน้าเช็กแอปเงินกู้บนเว็บไซต์ ธปท. พิมพ์ชื่อแอป ชื่อบริษัท หรือเบอร์โทร ถ้าไม่พบ ให้ถือว่าเป็นผู้ให้กู้นอกระบบ
• 4. แจ้งความและแจ้งสายด่วน โทร AOC 1441 หรือแจ้งความออนไลน์ที่ thaipoliceonline.go.th สอบถาม ธปท. ที่ 1213 และแจ้งเรื่องหนี้นอกระบบกับกระทรวงการคลังที่ 1359
• 5. ถอนสิทธิ์แอปและแจ้งคนในรายชื่อ ปิดสิทธิ์เข้าถึงรายชื่อและรูปในตั้งค่ามือถือ ถอนแอป แล้วเตือนคนใกล้ตัว ผู้ที่อยากรู้วิธีตั้งค่ามือถือและแอปให้ปลอดภัยขึ้นอ่านต่อได้ที่ คู่มือใช้เทคโนโลยีอย่างปลอดภัยและปกป้องข้อมูลของ Kooru

ถ้าต้องการเงินด่วนรอบหน้า ให้เทียบกับสินเชื่อในระบบก่อน เช่นที่สรุปไว้ใน สินเชื่อดิจิทัล Grab Quick Cash: โอกาสใหม่หรือกับดักหนี้คนทำงาน? และถ้ามีคนเสนอซื้อบัญชีธนาคารแลกปลดหนี้ ให้ปฏิเสธ เหตุผลอยู่ใน บัญชีม้า สแกนหน้าแลกเงิน 2,500 บาท โทษจำคุกกี่ปี ปรับเท่าไร

มุมมองผู้เชี่ยวชาญ

แอปเงินกู้เถื่อนไม่ได้ทำเงินจากดอกเบี้ยอย่างเดียว แต่ทำเงินจากความอับอายของคน ตัวประกันที่แท้จริงของแอปเงินกู้เถื่อนไม่ใช่ผู้กู้ แต่เป็นรายชื่อทุกคนในมือถือของผู้กู้ จุดที่คนมักพลาดคือกลัวจนจ่ายทุกยอด หรือโกรธจนหยุดจ่ายทั้งหมด ทางที่ถูกคือแยกต้นเงินที่ได้จริงออกจากดอกเบี้ยส่วนเกิน แล้วเก็บหลักฐานการทวงหนี้ผิดกฎหมายให้ครบ
— Phuwara Krobtaku —
LL.M. (IP & IT) | M.S. (IT) | Thai Barrister & Attorney-at-Law

ประวัติผู้เขียน · นโยบายบรรณาธิการ

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับแอปเงินกู้เถื่อน

แอปเงินกู้เถื่อนตามมาถึงบ้านได้ไหม

การไปพบลูกหนี้ที่บ้านไม่ได้ผิดในตัวเอง แต่ผู้ทวงหนี้ต้องไม่ข่มขู่ ใช้กำลัง ทำให้เสียชื่อเสียง หรือบอกเพื่อนบ้านว่าใครเป็นหนี้ ถ้ามีการข่มขู่หรือคุกคามถึงหน้าบ้าน ให้โทรแจ้งตำรวจทันทีและบันทึกภาพหรือเสียงไว้

คนในรายชื่อที่ถูกโทรตามหนี้แทนคนอื่น ต้องจ่ายไหม

ไม่ต้อง คนในรายชื่อโทรศัพท์ไม่ใช่ลูกหนี้และไม่ใช่ผู้ค้ำประกัน จึงไม่มีหน้าที่จ่ายหนี้แทนใคร คนที่ถูกโทรตามสามารถแจ้งความเรื่องการถูกคุกคามได้เอง และร้องเรียนเรื่องการใช้เบอร์โดยไม่ยินยอมกับ สคส. ได้

แจ้งความเรื่องแอปเงินกู้ ต้องเตรียมหลักฐานอะไรบ้าง

หลักฐานที่ช่วยมากที่สุดคือชื่อแอปและลิงก์ดาวน์โหลด สลิปเงินเข้าและสลิปที่จ่ายคืน เลขบัญชีปลายทาง เบอร์ที่โทรทวง และภาพหน้าจอข้อความหรือโพสต์ประจานที่มีวันเวลา ควรสำรองไฟล์ไว้อีกเครื่องด้วย

แหล่งอ้างอิง

• กรมสอบสวนคดีพิเศษ (DSI) · DSI แจ้ง Google และ Apple ตรวจสอบแอปเงินกู้ใน google playstore / apple store ขอความร่วมมือถอดแอปกู้เงินเถื่อนออกจากระบบ · 13 พฤศจิกายน 2569 — dsi.go.th
• ธนาคารแห่งประเทศไทย · เช็กแอปเงินกู้ — bot.or.th
• THE STANDARD · DSI รุกปราบแอปฯ เงินกู้เถื่อน ประสาน Apple-Google ถอดแพลตฟอร์มผิดกฎหมาย หลังพบพฤติการณ์ดูดข้อมูลส่วนตัว-ทวงหนี้ประจาน · 13 พฤศจิกายน 2569 — thestandard.co
• DroidSans · เตือนภัยแอปเงินกู้ผิดกฎหมาย หลังโผล่เกลื่อน App Store และ Play Store เลี่ยงการตกเป็นเหยื่อมิจฉาชีพ — droidsans.com

บทความนี้เป็นการสรุปข่าวและให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หากต้องการคำปรึกษาเฉพาะกรณีของธุรกิจคุณ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ