AI hallucination คือการที่ AI สร้างข้อมูลที่ดูน่าเชื่อแต่ไม่มีอยู่จริง เมื่อ 22 ตุลาคม 2569 ปัญหานี้ทำให้ศาลอุทธรณ์สหรัฐภาค 5 เพิกถอนคำสั่งศาลชั้นต้น 3 ฉบับที่มีคู่ความและพยานซึ่งไม่มีตัวตน แล้วย้ายคดีไปให้ผู้พิพากษาคนใหม่ บทความนี้เหมาะกับทนาย นิติกรในบริษัท และเจ้าหน้าที่รัฐที่ใช้ AI ร่างเอกสารทางกฎหมาย
ตัวอย่างสมมติ: ฝ่ายกฎหมายของบริษัทลีสซิ่งแห่งหนึ่งใช้ AI ร่างคำฟ้องคดีผู้เช่าซื้อผิดนัด 40 สำนวนในสัปดาห์เดียว ในบางสำนวน AI ใส่ชื่อผู้ค้ำประกันจากสำนวนอื่น และอ้างเลขฎีกาที่ไม่มีอยู่จริง นิติกรตรวจแค่ยอดหนี้แล้วยื่น ผลคือเสียเวลาแก้คำฟ้อง และเสียความน่าเชื่อถือต่อศาลทั้งชุด
สรุปสั้น: ศาลอุทธรณ์สหรัฐภาค 5 เพิกถอนคำสั่งคุ้มครองชั่วคราว 2 ฉบับและคำสั่งห้ามชั่วคราว 1 ฉบับ เพราะร่างที่ AI ทำมีข้อเท็จจริงปลอม แล้วสั่งย้ายคดีไปผู้พิพากษาคนใหม่ ความเสี่ยงจาก AI hallucination จึงไปถึงตัวคำสั่งศาลแล้ว ไม่ใช่แค่ทนาย ไทยมีคำแนะนำประธานศาลฎีกาเรื่อง AI พ.ศ. 2568 ที่ให้ผู้ใช้ตรวจสอบและรับผิดชอบเนื้อหาเอง
คดี AI hallucination ในศาลอุทธรณ์สหรัฐภาค 5 เกิดอะไรขึ้น
คดี AI hallucination ครั้งนี้คือคดีหมายเลข No. 25-60496 ที่ศาลอุทธรณ์สหรัฐภาค 5 (Fifth Circuit) ตัดสินเมื่อ 22 ตุลาคม 2569 ศาลเพิกถอนคำสั่งของศาลชั้นต้นที่เคยระงับกฎหมายต่อต้าน DEI ของรัฐมิสซิสซิปปี (H.B. 1193) เพราะคำสั่งนั้นมีข้อเท็จจริงที่ไม่มีอยู่จริง
ตามรายงานของสื่อ ผู้พิพากษาศาลชั้นต้นยอมรับว่าเสมียนศาลใช้ AI ร่างคำสั่ง และร่างนั้นถูกลงสารบบไปโดยผิดพลาด ผู้พิพากษาศาลอุทธรณ์ผู้เขียนคำพิพากษาบรรยายว่าเป็น “legal analysis so poor that it hardly deserves the label”
| ประเด็น | ข้อเท็จจริงตามรายงาน |
|---|---|
| ศาล / คดี | ศาลอุทธรณ์สหรัฐภาค 5 · No. 25-60496 |
| วันตัดสิน | 22 ตุลาคม 2569 |
| คำสั่งที่ถูกเพิกถอน | คำสั่งคุ้มครองชั่วคราว (TRO) 2 ฉบับ + คำสั่งห้ามชั่วคราว 1 ฉบับ |
| ความผิดพลาดในร่าง AI | คู่ความที่ไม่อยู่ในคำฟ้อง · คำให้การของคนที่ไม่มีตัวตน · อ้างกฎหมายผิด |
| ผลต่อคดี | ย้ายคดีไปผู้พิพากษาคนใหม่ · H.B. 1193 กลับมาบังคับใช้ได้ตามรายงาน |
สิ่งที่ทำให้คดีนี้ต่างจากคดีก่อน ๆ คือ ศาลสูงล้มคำสั่งของศาลเองและย้ายคดีออกจากผู้พิพากษาเดิม ไม่ใช่แค่ลงโทษทนายที่อ้างคดีปลอม
AI hallucination กระทบทนายและธุรกิจไทยอย่างไร
AI hallucination กระทบทุกคนในไทยที่ใช้ AI ร่างเอกสารที่มีผลทางกฎหมาย ทั้งสำนักงานกฎหมาย ฝ่ายกฎหมายองค์กร และหน่วยงานรัฐที่ออกคำสั่งทางปกครอง คดีนี้ชี้ว่าความผิดพลาดหลุดได้แม้ในศาล ซึ่งเป็นสถาบันที่ระวังที่สุด
สำนักงานกฎหมายและทนายความ
ทนายที่ใช้ AI ร่างคำฟ้อง คำให้การ หรือคำแถลง เสี่ยงทั้งคดีเสียหายและความน่าเชื่อถือต่อศาล จุดที่องค์กรมักพลาดคือตรวจแค่ข้อโต้แย้งหลัก แต่ไม่เปิดสำนวนเทียบชื่อคู่ความ พยาน และข้อความที่อ้าง ซึ่งเป็นจุดที่ AI แต่งขึ้นบ่อยที่สุด แม้โมเดลรุ่นใหม่จะผิดน้อยลง แต่ก็ยังผิดได้ ดู GPT-6.1 Sol ลดคำตอบผิดข้อเท็จจริงเหลือ 7.7% ราคา 1 ใน 5 ของ GPT-6 Astra แต่ยังผิดได้ ทนายและนักบัญชีไทยต้องตรวจงาน AI อย่างไรไม่ให้ต้องรับผิดเอง
คำถามเรื่องใครรับผิดเมื่อ AI ช่วยทนายเคยเป็นประเด็นในสหรัฐมาแล้ว ดู AI ช่วยทนายได้ แต่ใครรับผิด? SB 574 สัญญาณเตือนธุรกิจไทยด่วน
ฝ่ายกฎหมายองค์กรและนิติกร
นิติกรในบริษัทใช้ AI ร่างสัญญา หนังสือบอกกล่าว และคำฟ้องจำนวนมาก ความเสี่ยงคือเอกสารที่ผู้บริหารลงนามโดยเชื่อว่าฝ่ายกฎหมายตรวจแล้ว ทั้งที่ไม่มีใครเปิดต้นฉบับ องค์กรควรกำหนดว่าใครอนุมัติการใช้ AI กับงานกฎหมาย และใครรับผิดเมื่อผิด กรอบคำถามระดับผู้บริหารอยู่ใน บอร์ดต้องถามอะไร ก่อนอนุมัติโครงการ AI
หน่วยงานรัฐที่ออกคำสั่งทางปกครอง
หน่วยงานรัฐที่ใช้ AI ร่างคำสั่งหรือคำวินิจฉัย เสี่ยงแบบเดียวกับศาลในคดีนี้ คำสั่งที่มีร่องรอยว่า AI ร่างโดยไม่มีคนตรวจ อาจถูกคู่กรณีโต้แย้งความชอบธรรมของกระบวนการได้ บทเรียนเรื่องการตรวจงาน AI ในศาลอยู่ใน AI Hallucination ในศาล เปิดเกมใหม่ ธุรกิจไทยต้องรู้ก่อนใช้ AI
เทียบกับกฎหมายไทย: ศาลไทยมีกฎเรื่อง AI hallucination หรือไม่
ศาลไทยมีแนวทางแล้ว คือคำแนะนำของประธานศาลฎีกาเกี่ยวกับการใช้เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ในการปฏิบัติงานคดี พ.ศ. 2568 ซึ่งห้ามใช้ AI ชี้ขาดคดี ให้คู่ความและทนายเปิดเผยว่าใช้ AI ร่างคำคู่ความ และต้องตรวจสอบและรับผิดชอบเนื้อหาเอง คดีสหรัฐนี้คือภาพจริงของสิ่งที่เกิดเมื่อไม่ตรวจ
| ประเด็น | สหรัฐ (คดีศาลอุทธรณ์ภาค 5) | ไทย |
|---|---|---|
| AI กับงานชี้ขาด | เสมียนใช้ AI ร่างคำสั่ง ร่างหลุดลงสารบบ | คำแนะนำประธานศาลฎีกา พ.ศ. 2568 ห้ามใช้ AI ชี้ขาดคดี |
| ผลเมื่อเนื้อหาผิด | ศาลสูงเพิกถอนคำสั่งและย้ายคดี | ผู้ใช้ AI ต้องตรวจสอบและรับผิดชอบเนื้อหาเอง |
| เปิดเผยการใช้ AI | คดีก่อน ๆ ลงโทษทนายที่อ้างคดีปลอม | คู่ความและทนายต้องเปิดเผยว่าใช้ AI ร่างคำคู่ความ |
| ข้อมูลลูกความที่ป้อนเข้า AI | ข่าวไม่ได้กล่าวถึง | PDPA ม.37(1) มาตรการความมั่นคงปลอดภัย · ม.28–29 ถ้าส่งข้อมูลไปต่างประเทศ |
ช่องว่างของไทยอยู่ที่คำแนะนำนี้ใช้กับงานคดีในศาลยุติธรรม แต่งานร่างคำสั่งทางปกครองและเอกสารกฎหมายในบริษัทยังไม่มีกฎเฉพาะ อีกจุดที่ถูกมองข้ามคือการป้อนข้อมูลลูกความเข้าบริการ AI ที่ประมวลผลในต่างประเทศ ซึ่งต้องดู PDPA ม.28–29 เรื่องการส่งข้อมูลออกนอกประเทศด้วย
ถ้าไม่ตรวจงาน AI เลย จะเสี่ยงอะไร
ถ้าไม่ตรวจงานที่ AI ร่าง ความเสี่ยงคือเอกสารถูกศาลหรือคู่กรณีหักล้างทั้งฉบับ ทนายเสียความน่าเชื่อถือ และลูกความเสียหายจากคดีที่ต้องเริ่มใหม่ คดีนี้แสดงว่าแม้คำสั่งที่ออกไปแล้วก็ถูกล้างได้
สำหรับองค์กรและหน่วยงานรัฐ ความเสี่ยงเพิ่มอีกชั้น คือข้อโต้แย้งว่ากระบวนการตัดสินไม่ชอบธรรม และข้อมูลส่วนบุคคลของคู่กรณีรั่วผ่านบริการ AI ที่ไม่ได้ประเมินความปลอดภัยตาม PDPA ม.37(1)
ทนายและฝ่ายกฎหมายควรตรวจงาน AI อย่างไรตอนนี้
ทนายและฝ่ายกฎหมายควรตรวจ 5 จุดนี้ทุกครั้งก่อนยื่นหรือลงนามเอกสารที่ AI ช่วยร่าง เพื่อกัน AI hallucination ไม่ให้หลุดถึงศาลหรือคู่กรณี
- 1. เทียบชื่อทุกชื่อกับสำนวนจริง ผู้รับผิดชอบสำนวนเปิดคำฟ้องและบัญชีพยาน เทียบชื่อคู่ความ พยาน และผู้ค้ำประกันทีละชื่อ ก่อนส่งให้หัวหน้าลงนาม
- 2. เปิดตัวบทและเลขฎีกาจากต้นฉบับ นิติกรผู้ร่างต้องเปิดตัวบทกฎหมายและคำพิพากษาฎีกาที่อ้างจากแหล่งทางการทุกฉบับ ห้ามคัดจากคำตอบของ AI ตรง ๆ
- 3. ทำบันทึกผู้ตรวจในทุกเอกสาร หัวหน้าฝ่ายกฎหมายกำหนดช่องบันทึกว่าใครตรวจ ตรวจเมื่อไร และใช้ AI ส่วนไหน เริ่มใช้กับเอกสารทุกชิ้นที่ออกหลังวันที่ประกาศนโยบาย
- 4. เปิดเผยการใช้ AI ตามคำแนะนำประธานศาลฎีกา ทนายที่ยื่นคำคู่ความต่อศาลยุติธรรมต้องเปิดเผยว่าใช้ AI ร่าง ตามคำแนะนำ พ.ศ. 2568
- 5. ห้ามป้อนข้อมูลลูกความเข้า AI ที่ไม่ได้ประเมิน ฝ่ายไอทีและ DPO ทำรายชื่อบริการ AI ที่อนุญาต ตรวจว่าประมวลผลที่ประเทศใด และแจ้งทุกคนภายในหนึ่งเดือนหลังอนุมัติรายชื่อ
ถ้ายังไม่แน่ใจว่าการใช้ AI กับงานเอกสารขององค์กรเข้าข่ายกฎหมายเรื่องใด เริ่มตั้งคำถามได้ที่ เครื่องมือถามคำถามกฎหมายเทคโนโลยีของ Kooru แล้วให้ทนายตรวจคำตอบอีกชั้น
มุมมองผู้เชี่ยวชาญ
คดีนี้บอกว่า AI hallucination ไม่เลือกว่าคุณเป็นทนาย เสมียน หรือผู้พิพากษา มันหลุดได้ทุกที่ที่ไม่มีคนเปิดสำนวนเทียบ AI ร่างได้เร็วกว่าคน แต่ลายเซ็นท้ายเอกสารยังเป็นของคน และความรับผิดก็ตามลายเซ็นไปด้วย สิ่งที่น่ากังวลกว่าคำผิดคือความมั่นใจของข้อความที่ AI เขียน ซึ่งทำให้คนตรวจเผลอข้ามจุดที่ควรเปิดดู
— Phuwara Krobtaku —
LL.M. (IP & IT) | M.S. (IT) | Thai Barrister & Attorney-at-Law
ประวัติผู้เขียน · นโยบายบรรณาธิการ
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับ AI hallucination ในงานกฎหมาย
AI hallucination ในคำสั่งศาลครั้งนี้ผิดพลาดอย่างไร
ตามรายงาน ร่างคำสั่งที่ AI ทำมีคู่ความที่ไม่อยู่ในคำฟ้อง คำให้การของคนที่ไม่มีตัวตน และข้อความอ้างกฎหมายที่ไม่ถูกต้อง ศาลอุทธรณ์สหรัฐภาค 5 จึงเพิกถอนคำสั่งเมื่อ 22 ตุลาคม 2569
ทนายไทยใช้ AI ร่างคำฟ้องได้ไหม
ใช้ได้ แต่คำแนะนำของประธานศาลฎีกา พ.ศ. 2568 ให้คู่ความและทนายเปิดเผยว่าใช้ AI ร่างคำคู่ความ และต้องตรวจสอบและรับผิดชอบเนื้อหาเอง
ศาลไทยใช้ AI ตัดสินคดีได้หรือไม่
ไม่ได้ คำแนะนำของประธานศาลฎีกาเกี่ยวกับการใช้ AI ในการปฏิบัติงานคดี พ.ศ. 2568 ห้ามใช้ AI ชี้ขาดคดี
ป้อนข้อมูลลูกความเข้า ChatGPT ผิด PDPA ไหม
ขึ้นกับว่ามีมาตรการรักษาความปลอดภัยตาม PDPA ม.37(1) และถ้าข้อมูลถูกส่งไปประมวลผลต่างประเทศ ต้องเป็นไปตาม ม.28–29 องค์กรควรกำหนดรายชื่อบริการ AI ที่อนุญาตก่อนให้ทีมใช้
อ่านต่อ: ความรู้ที่เกี่ยวกับเรื่องนี้
- ก่อนซื้อ AI ถามผู้ขายอะไร บทเรียนจากรายงานของ OECD — สำนักงานกฎหมายที่จะเลือกเครื่องมือ AI ร่างเอกสาร ควรถามผู้ขายว่าเก็บข้อมูลที่ป้อนไว้นานเท่าไรและประมวลผลที่ไหน (aipdpa.com)
แหล่งอ้างอิง
- The National Law Review — “Legal Analysis So Poor That It Hardly Deserves the Label”: Fifth Circuit COA Destroys Federal Judge for Using AI
- Fox News — Fox News (อ่านต้นฉบับ)
บทความนี้เป็นการสรุปข่าวและให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หากต้องการคำปรึกษาเฉพาะกรณีของธุรกิจคุณ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
