กฎหมาย deepfake เดนมาร์ก คือร่างแก้ไขกฎหมายลิขสิทธิ์เลขที่ L 49 ที่รัฐบาลเดนมาร์กยื่นต่อรัฐสภาเมื่อ 8 ตุลาคม 2569 (ค.ศ. 2026) ห้ามเผยแพร่ภาพหรือเสียงเลียนแบบบุคคลแบบดิจิทัลที่สมจริงโดยไม่ได้รับความยินยอม ร่างนี้ยังต้องผ่านสภาก่อน บทความนี้เหมาะกับเอเจนซี แบรนด์ และครีเอเตอร์ที่ใช้หน้าหรือเสียงคนที่สร้างด้วย AI อ่านแล้วจะรู้ว่าควรเตรียมเอกสารอะไร
ลองนึกภาพเอเจนซีโฆษณาไทย (ตัวอย่างสมมติ) ที่ทำแคมเปญให้แบรนด์ในยุโรป แล้วใช้ AI สร้างเสียงพากย์เลียนแบบนักแสดงคนหนึ่ง ถ้าร่าง L 49 ผ่าน นักแสดงไม่ต้องพิสูจน์ว่าไม่ได้ยินยอม เอเจนซีต่างหากที่ต้องเอาหลักฐานความยินยอมมาแสดง
สรุปสั้น: กฎหมาย deepfake เดนมาร์กตามร่าง L 49 ห้ามเผยแพร่ภาพหรือเสียงเลียนแบบบุคคลโดยไม่ได้รับความยินยอม และให้ผู้เผยแพร่เป็นฝ่ายพิสูจน์ความยินยอม คุ้มครองถึง 50 ปีหลังเสียชีวิต มีแต่ความรับผิดทางแพ่ง วันมีผลที่เสนอคือ 1 มกราคม 2570 แต่ต้องผ่านรัฐสภาก่อน ไทยยังไม่มีสิทธิแบบนี้เป็นกฎหมายเฉพาะ
กฎหมาย deepfake เดนมาร์ก ร่าง L 49 คืออะไร
กฎหมาย deepfake เดนมาร์กตามร่าง L 49 คือร่างแก้ไขกฎหมายลิขสิทธิ์ สมัยประชุม 2026-27 ที่รัฐมนตรีวัฒนธรรมเดนมาร์กยื่นต่อรัฐสภา (Folketing) เมื่อ 8 ตุลาคม 2569 ร่างนี้คุ้มครองทั้งคนทั่วไปและศิลปินนักแสดงจากการเผยแพร่ภาพหรือเสียงเลียนแบบที่สมจริงโดยไม่ได้รับความยินยอม
| ประเด็น | สาระของร่าง L 49 |
|---|---|
| สถานะ | ร่างที่ยื่นต่อรัฐสภา 8 ต.ค. 2569 ยังไม่เป็นกฎหมาย |
| ภาระพิสูจน์ | ผู้เผยแพร่ต้องพิสูจน์ว่าได้รับความยินยอม |
| ระยะคุ้มครอง | 50 ปีนับจากสิ้นปีที่บุคคลนั้นเสียชีวิต |
| ข้อยกเว้น | ล้อเลียน เสียดสี การ์ตูนล้อ วิจารณ์ผู้มีอำนาจหรือสังคม |
| สภาพบังคับ | แพ่งเท่านั้น ไม่มีโทษอาญาหรือโทษปรับ · เสนอมีผล 1 ม.ค. 2570 |
ข้อยกเว้นเรื่องล้อเลียนและเสียดสีไม่ครอบคลุมข้อมูลเท็จที่เป็นอันตรายร้ายแรงต่อผู้อื่น ผู้เสียหายเรียกค่าเสียหายทางแพ่งได้ รวมถึงค่าเสียหายที่ไม่ใช่ตัวเงิน และศาลสั่งลบเนื้อหาออกจากสื่อที่เผยแพร่ได้
ร่างยังไม่ชัดว่าครอบคลุมผู้ให้บริการโฮสติ้งตาม Digital Services Act (DSA) ของสหภาพยุโรปหรือไม่ ประเด็นนี้สำคัญกับแพลตฟอร์มที่รับฝากคลิปจากผู้ใช้ และน่าจะถูกถกในชั้นสภา
กฎหมาย deepfake เดนมาร์ก กระทบธุรกิจไทยอย่างไร
กฎหมาย deepfake เดนมาร์กกระทบธุรกิจไทยที่ทำงานโฆษณาหรือคอนเทนต์ในยุโรปโดยตรงถ้าร่างผ่าน และเป็นโจทย์ให้ไทยคิดว่าควรมีสิทธิในใบหน้าและเสียงหรือไม่ ส่วนนี้เป็นการวิเคราะห์ของผู้เขียน
เอเจนซีและแบรนด์ไทยที่ทำแคมเปญในเดนมาร์กต้องเตรียมอะไร
ต้องเตรียมความยินยอมเป็นลายลักษณ์อักษรของทุกคนที่ภาพหรือเสียงถูกนำไปสร้างด้วย AI ก่อน 1 มกราคม 2570 ถ้าร่างผ่านตามกำหนด เพราะภาระพิสูจน์ตกที่ผู้เผยแพร่ ถ้าไม่มีหลักฐาน ก็แทบไม่มีทางสู้คดี สัญญาอนุญาตใช้ภาพและเสียงฉบับเดิมที่ไม่พูดถึง AI ควรแก้ให้ครอบคลุม
ผู้เสียหายจาก deepfake ในไทยฟ้องได้ด้วยกฎหมายอะไร
ไทยยังไม่มีสิทธิในภาพลักษณ์และเสียงเป็นกฎหมายเฉพาะ ผู้เสียหายต้องใช้กฎหมายหมิ่นประมาท พ.ร.บ.ว่าด้วยการกระทำความผิดเกี่ยวกับคอมพิวเตอร์ ซึ่งมีความผิดฐานนำเข้าข้อมูลเท็จตามมาตรา 14 หรือฟ้องละเมิดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 420 ทุกช่องทางผู้เสียหายต้องพิสูจน์เอง
ถ้าภาพหรือเสียงนั้นระบุตัวบุคคลได้ อาจเข้าข่ายข้อมูลส่วนบุคคลตาม PDPA ด้วย แต่ PDPA ไม่ได้ออกแบบมาให้ใช้กับงานล้อเลียนหรืองานสื่อโดยตรง ตัวอย่างความเสียหายจาก deepfake ในไทยดูได้ใน Deepfake สวมหน้าขอซิมใหม่ ดูดคริปโต 162 ล้านบาท ขณะที่ ธปท. เตรียมเลิก SMS-OTP ธุรกิจที่ใช้ eKYC ด้วยใบหน้าต้องเตรียมอะไร
การพลิกภาระพิสูจน์เปลี่ยนเกมคดี deepfake อย่างไร
การให้ผู้เผยแพร่พิสูจน์ความยินยอมทำให้ผู้เสียหายไม่ต้องหาหลักฐานว่าไม่ได้ยินยอม ซึ่งปกติพิสูจน์ยาก ถ้าประเทศอื่นใน EU ทำตาม ความยินยอมเรื่องภาพและเสียงจะกลายเป็นเอกสารบังคับในงานโฆษณาที่ใช้ AI แนวโน้มกฎหมาย deepfake ในสหรัฐดูเทียบได้ใน กฎหมาย AI Nudification ของ Minnesota เขย่า xAI ธุรกิจไทยต้องจับตา
ถ้าไม่ทำอะไรเลย จะเสี่ยงอะไร
ถ้าร่างผ่านและเอเจนซีไม่มีหลักฐานความยินยอม ความเสี่ยงคือถูกฟ้องเรียกค่าเสียหายและถูกสั่งลบชิ้นงานที่ลงทุนไปแล้ว แบรนด์ลูกค้าอาจหันมาเรียกร้องจากเอเจนซีต่อ ส่วนครีเอเตอร์ที่ใช้เสียงหรือหน้าคนดังทำคอนเทนต์ขำขัน ต้องแยกให้ได้ว่างานไหนเป็นล้อเลียนจริง และงานไหนเป็นข้อมูลเท็จที่ไม่ได้รับข้อยกเว้น
เอเจนซีและครีเอเตอร์ไทยควรทำอะไรตอนนี้
เอเจนซีและครีเอเตอร์ไทยควรเตรียม 4 เรื่องนี้ ไม่ว่ากฎหมาย deepfake เดนมาร์กจะผ่านเมื่อไร เพราะหลักฐานความยินยอมใช้ได้ทุกตลาด
- 1. ทำแบบฟอร์มความยินยอมใช้ภาพและเสียงเพื่อสร้างด้วย AI มีทั้งภาษาไทยและอังกฤษ ระบุงาน ช่องทาง ระยะเวลา และประเทศที่เผยแพร่
- 2. แก้สัญญาอนุญาตใช้ภาพและเสียงฉบับเดิม เพิ่มข้อที่ครอบคลุมการสร้างหรือดัดแปลงด้วย AI โดยตรง
- 3. เก็บหลักฐานความยินยอมเป็นระบบ ผูกเอกสารกับชิ้นงานแต่ละชิ้น ให้ค้นได้เร็วเมื่อถูกถาม แนวทางติดป้ายงาน AI ในยุโรปดูเพิ่มได้ใน EU AI Act เริ่มบังคับใช้: ธุรกิจไทยต้องรู้เรื่อง AI Content Label
- 4. แยกงานล้อเลียนออกจากงานโฆษณา ทำเกณฑ์ภายในว่างานแบบไหนต้องขอความยินยอมเสมอ และงานแบบไหนเข้าข้อยกเว้น
ถ้าต้องการคนช่วยร่างแบบฟอร์มและสัญญาชุดนี้ ดูได้ที่ บริการ AI Governance และ PDPA ของ Kooru
มุมมองผู้เชี่ยวชาญ
ข้อสังเกตเชิงวิชาชีพของผมคือ จุดเด่นของร่าง L 49 ไม่ใช่การห้าม deepfake แต่คือการย้ายภาระพิสูจน์ไปที่คนเผยแพร่ หน้าและเสียงของคุณกำลังจะกลายเป็นทรัพย์สินที่คนอื่นต้องขออนุญาตก่อนใช้ ไม่ใช่ของที่คุณต้องวิ่งตามไปพิสูจน์ว่าถูกขโมย จุดที่เอเจนซีมักพลาดคือมีสัญญาจ้างนักแสดง แต่สัญญาไม่พูดถึง AI เลย ควรเช็กสัญญาเดิมทุกฉบับว่าครอบคลุมการสร้างเสียงหรือหน้าด้วย AI หรือไม่
— Phuwara Krobtaku —
LL.M. (IP & IT) | M.S. (IT) | Thai Barrister & Attorney-at-Law
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับกฎหมาย deepfake เดนมาร์ก
กฎหมาย deepfake เดนมาร์กมีผลแล้วหรือยัง
ยังไม่มีผล ร่าง L 49 ยื่นต่อรัฐสภาเมื่อ 8 ตุลาคม 2569 วันมีผลที่เสนอคือ 1 มกราคม 2570 แต่ต้องผ่านรัฐสภาก่อน
ฝ่าฝืนร่าง L 49 มีโทษอะไร
ร่าง L 49 ไม่กำหนดโทษอาญาและไม่มีโทษปรับ ผู้เสียหายเรียกค่าเสียหายทางแพ่งได้ รวมถึงค่าเสียหายที่ไม่ใช่ตัวเงิน และศาลสั่งลบเนื้อหาได้
ทำคลิปล้อเลียนคนดังด้วย AI ผิดร่าง L 49 ไหม
งานล้อเลียน เสียดสี การ์ตูนล้อ และการวิจารณ์ผู้มีอำนาจหรือสังคมได้รับยกเว้น แต่ข้อยกเว้นไม่ครอบคลุมข้อมูลเท็จที่เป็นอันตรายร้ายแรงต่อผู้อื่น
ไทยมีกฎหมายคุ้มครองใบหน้าและเสียงจาก deepfake หรือไม่
ไทยยังไม่มีสิทธิในภาพลักษณ์และเสียงเป็นกฎหมายเฉพาะ ผู้เสียหายต้องใช้กฎหมายหมิ่นประมาท พ.ร.บ.คอมพิวเตอร์ หรือฟ้องละเมิดตามประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ มาตรา 420 และต้องพิสูจน์เอง
แหล่งอ้างอิง
- Euronews — (อ่านต้นฉบับ) — อ่านข่าวที่ Euronews
- PPC Land — (อ่านต้นฉบับ) — อ่านข่าวที่ PPC Land
บทความนี้เป็นการสรุปข่าวและให้ข้อมูลทั่วไป ไม่ใช่คำแนะนำทางกฎหมาย หากต้องการคำปรึกษาเฉพาะกรณีของธุรกิจคุณ ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญ
